Sıcak hava dalgaları: Sağlık ve ekonomide ağır bedeli İspanya ödüyor
- Dünya liderleri Türkiye'de düzenlenen Türkiye'deki BM İklim Değişikliği Konferansı COP31'de iklim değişikliğiyle ne yapılacağını tartışırken, aşırı hava olaylarının ekonomik ve insani maliyetlerine ilişkin yeni araştırmayı da dikkate almak isteyebilir
Dünya liderleri Türkiye'de düzenlenen Türkiye'deki BM İklim Değişikliği Konferansı COP31'de iklim değişikliğiyle ne yapılacağını tartışırken, aşırı hava olaylarının ekonomik ve insani maliyetlerine ilişkin yeni araştırmayı da dikkate almak isteyebilir. 2025 yılında ortalama her gün bir iklim felaketi yaşandı.
Hem zengin hem yoksul ülkeler bundan ağır biçimde etkilendi. Mevcut ‘godzilla’ El Niño'yu hesaba katmayan rapor, fosil yakıt kaynaklı ısınmanın aşırı hava olaylarını nasıl daha ölümcül ve ekonomik açıdan daha yıkıcı hale getirdiğini gösteriyor.
İspanya, Fransa, İtalya ve Romanya 2025'te dünyada aşırı hava olaylarından en çok etkilenen ilk 20 ülke arasında yer aldı. Bu yıl yaşanan yeni aşırı hava olayları, bunun tek seferlik bir durum olmadığını gösterdi. Son 30 yılda aşırı hava nedeniyle neredeyse 1 milyon kişi hayatını kaybetti2025'te dünya genelinde 367 aşırı hava olayı kaydedildi, İklim Risk Endeksi (CRI) 2027'ye göre.
Bu olaylar neredeyse 35 bin can kaybına yol açtı (ısıya bağlı ölümlerin yoksul ülkelerde ciddi biçimdeeksik bildirildiği için gerçek sayının bunun çok üzerinde olduğu büyük olasılıkla), 100 milyondan fazla kişiyi etkiledi ve doğrudan 158 milyar ABD doları (143 milyar euro) tutarında ekonomik kayba neden oldu. Son 30 yıla bakıldığında, 900 bin kişi aşırı hava olayları nedeniyle hayatını kaybetti ve bu olaylar Almanya'nın mevcut GSYH'sine neredeyse eşit, 4,7 trilyon ABD doları (4,2 trilyon euro) tutarında doğrudan ekonomik kayba yol açtı.
Çalışmanın kapsadığı dönem olan 1996'dan bugüne kadar İspanya, Fransa ve İtalya gibi zengin ülkeler, ölümcül hava koşulları karşısında çok daha kırılgan hale geldi. Raporda imzası bulunan uzmanlar, bu ülkelerin CRI sonuçlarını sık yaşanan olaylar ya da nadir ama olağanüstü aşırı olaylar karşısında taşıdıkları risklere ilişkin bir uyarı olarak görmeleri gerektiğini söylüyor.
Uzmanlar, "İklimle bağlantılı aşırı hava olaylarının yol açtığı can kayıpları ve ekonomik maliyetler, azaltım hedeflerindeki kararlılıkta ve finansal destekte ciddi bir değişim olmadıkça artmaya devam edecek," diyor.2025'te en çok etkilenen ülkeler Jamaika, Sri Lanka ve İspanya oldu; onları Tayland, Filipinler ve Pakistan izledi.2025'te aşırı hava olaylarından en çok etkilenen üçüncü ülke neden İspanya'ydı? İspanya 2025'te yedi aşırı hava olayıyla sarsıldı; yerel topluluklar için yıkıcı olan, ancak aşırı olay olarak sınıflandırılmayan yüzlerce başka olay da yaşandı.
İspanya'daki en ölümcül olay, nisan ile eylül ayları arasına yayılan ve sıcaklığın 46°C'ye ulaştığı sıcak hava dalgasıydı. Resmi rakamlara göre 3 bin 900 kişinin ölümüne yol açtı, ancak çok daha fazla sayıda ölüme katkıda bulunmuş olması muhtemel.
O dönem 2025, ortalama sıcaklığın 1991-2020 ortalamasının 2,1°C üzerinde olmasıyla İspanya'nın şimdiye kadarki en sıcak yazı olarak kayda geçmişti, ancak bu rekoru artık 2026 kırmış durumda. Sıcak hava dalgaları insanları, yüksek sıcaklıklar özellikle nemle birleştiğinde vücudun kendini soğutma yeteneğini bozduğu için öldürüyor.
Bu durum, kalp ve solunum yolu hastalıkları, böbrek yetmezliği, diyabet komplikasyonları ve ruh sağlığı sorunları riskini artırıyor. Sağlık üzerindeki etkiler son derece eşitsiz; yaşlılar, çocuklar ve yetersiz konutlarda yaşayanlar ölme riski en yüksek gruplar.2025, İspanya'nın son 30 yıldaki en kötü orman yangını sezonuydu İspanya'nın batısında özellikle kuru geçen bir ilkbaharın ardından, sıcak hava dalgasının yoğun ve kuru bitki örtüsündeki son nemi de ortadan kaldırması, 2025'i son üç on yılın İspanya'nın en kötü orman yangını sezonu haline getirdi.
Avrupa Orman Yangını Bilgi Sistemi (EFFIS), 382 bin 607 hektarlık alanın yandığını tahmin etti; bu, Lüksemburg'un yüzölçümünün yaklaşık 1,5 katına karşılık geliyor. Yangınlar Galiçya, Asturias, Castilla y León ve Extremadura genelinde devam etti.
Extremadura istisna olmak üzere bu bölgeler, ülkenin en fazla nüfus kaybeden yerleri arasında. Nüfusun azalması, orman bakımını da etkiliyor. Kış ve ilkbahar aylarında ormanı doğal biçimde temizleyen geleneksel yaygın hayvancılık gibi uygulamalar büyük ölçüde ortadan kalkmış durumda.
Etkilenen özerk bölgelerdeki itfaiye teşkilatları yıllardır orman yönetimi eksikliği ve sınırlı kaynaklar konusunda uyarıda bulunuyor. En yüksek maliyete yol açan olay, Alice Fırtınasıydı; 100 milyon ABD doları (91 milyon euro) tutarında ekonomik zarara neden oldu ve 1.000'den fazla kişiyi etkiledi.
Alice, yağışların sele yol açtığı,'soğuk hava damlası' olarak bilinen Depresión Aislada en Niveles Altos adlı bir hava olayını tetikledi. Sıcak hava dalgaları insanlar ve ekonomi için neden bu kadar kötü? Sıcak hava dalgaları 2025'te açık ara en ölümcül aşırı hava olayı türüydü ve tüm ölümlerin neredeyse yüzde 70'inden sorumluydu.
İtalya, sıcaklığın 45,7°C'ye çıktığı bir yaz boyunca 6.710 ölümle en ağır etkilenen ülke oldu; onu 3.893 ölümle İspanya izledi. Almanya'da ise temmuz ve ağustos aylarında 38,3°C'ye ulaşan sıcak hava dalgası, 2025'te kayda geçen tek aşırı hava olayıydı.
Buna rağmen 2.400'den fazla kişinin ölümüne yol açtı. Sıcak hava dalgaları ekonomi için de son derece kötü. Almanya'da 30°C'nin üzerindeki her günün, 124 milyon euro tutarında ekonomik kayba yol açtığı tahmin ediliyor. Küresel ölçekte ise 30°C ile 35°C arasındaki her ek derece için kişi başına saatlik üretim genelde yaklaşık 1,3 ABD doları (1,20 euro) düşüyor.
Yükselen sıcaklıklar üretkenliği düşürüyor, iş kazalarını ve hastalık izinlerini artırıyor. İnşaat gibi fiziksel olarak ağır işler en fazla etkilenenler; İtalya gibi ülkeler çoğu zaman günün en sıcak saatlerinde açık havada çalışmayı yasaklamak zorunda kalıyor.
Üretimin azalması vergi gelirlerini düşürüyor, buna karşılık sıcağa bağlı sağlık harcamaları artıyor. Kayıt dışı çalışanların, örneğin meyve toplayıcıların ya da pazarcıların gelirleri, sıcak hava dalgaları sırasında yaklaşık yüzde 40 düşebiliyor; bu da onları borçlanmaya ya da çocuklarını okuldan almak zorunda kalmaya itebiliyor.
Sıcak hava dalgaları altyapıyı da aksatabiliyor. Bu yıl Avrupa'da Fransa'daki nükleer santraller, Romanya ve Macaristan'dakilerle birlikte, soğutmak için yeterli su bulunmadığı için kapatılmak zorunda kaldı. Nehir seviyelerinin düşmesi, ulaştırmayı aksatabiliyor ve etkilenen şirketler için maliyetleri artırabiliyor.
Aşırı hava olaylarını azaltmanın çözümleri neler? Türkiye'deki COP31 müzakerelerine katılan temsilciler, fosil yakıtlardan uzaklaşma konusunda anlaşarak hepimizin kaderini değiştirebilir. Birleşmiş Milletler'e göre kömür, petrol ve gaz gibi fosil yakıtlar, küresel iklim değişikliğine en büyük katkıyı yapan kaynaklar ve küresel sera gazı emisyonlarının yaklaşık yüzde 68'inden, tüm karbondioksit emisyonlarının ise neredeyse yüzde 90'ından sorumlu.
Emisyonlar arttıkça aşırı hava olayları daha şiddetli, daha sık ve daha ölümcül hale geldi. Avrupa, fosil yakıtlardan uzaklaşıp rüzgar ve güneş enerjisi gibi temiz, yenilenebilir kaynaklara yönelme konusunda iyi adımlar atıyor.
Pek çok ev sahibi, evlerine ısı pompası kurdurarak bu dönüşüme katıldı. Politika yapıcıların, daha fazla kaynağı fosil yakıtlardan çekip yenilenebilir enerjiye yönlendirmesi gerekiyor. Sıcak hava dalgaları sırasında ölümleri azaltma konusunda, kentsel ısı adası etkisini azaltmaya odaklanan kentler daha iyi sonuçlar alıyor.
Daha fazla ağaç ve yeşil alan ile daha az kirletici araç, şehirleri serinletmenin iki temel yolu. Avrupa'nın en kirli şehirlerinden biri olan Milano, sokaklarını saran smogu temizlemeye yardımcı olmak için dört milyon yeni ağaç ve çalı dikme planıyla, yakın zamanda küresel bir ödül kazandı.
Sıradan yurttaşlar da hükümetlere iklim krizini ciddiye almaları ve somut adımlar atmaları için baskı yapmada kilit role sahip. İngiltere'de, iklim değişikliğinin yaşamlarımızın her alanını nasıl tehdit ettiğine dair gerçekleri aktaran National Emergency Briefing adlı film, ülke genelinde düzenlenen ücretsiz gösterimlerde binlerce kez izleyiciyle buluştu.
Diğer Avrupa ülkeleri de şimdi kendi ülkeleri hakkında benzer filmler hazırlamayı planlıyor.
Günde en fazla 3 kritik gelişme. Bildirim kirliliği yok, anında bilgi.


Kategori: Hava
Yayın: 17 Kasım 2026 06:04 · Kaynak: tr.euronews.com