Habermetrik
← Ana Sayfa
Giresun 16 Kasım 2026 21:12
✍ Editör: Habermetrik · Editör Politikası

Fındık ve Rekabet Adaletsizliği

Fındık ve Rekabet Adaletsizliği
Görsel kaynağı: yesilgiresun.com.tr
⏱️ 4 dk okuma 🛡️ %85 Doğruluk · 1 Kaynak
WhatsApp Paylaş
⚡ 30 Saniyede Özet Habermetrik Yapay Zeka Özeti
  • Bu köşedeki önceki yazıda, kamu yönetimindeki yetki sorununu kaleme almıştım
  • Otoriteler arasındaki yetki karmaşasını dile getirmiştim
Hukuki not: Hassas içerik: doğrulama düzeyi editör onayından geçmiştir; detaylar adli/kurumsal açıklamalara bağlıdır.

Bu köşedeki önceki yazıda, kamu yönetimindeki yetki sorununu kaleme almıştım. Otoriteler arasındaki yetki karmaşasını dile getirmiştim. Sözünü ettiğim genel çerçevenin somut bir gerçekliğini ele alacağım. Çerçevesini daha da sınırlandırırsak gıda kodeksi ile fındık ilişkisini açıklayacağım.

Gıda kodeksi, taneli birçok tarımsal ürünü ilgilendirmekle beraber Giresun'u doğrudan ilgilendiren fındık üzerinden konuyu irdeleyelim. *** Gıda konusunun ana çerçevesinde 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu vardır. İlgili otoritelerin görev ve yetki geçişmesinin ötesinde gıdanın, yem, hayvan ve bitki sağlığı ile birlikte tek yasaya konu edilmesi de tartışmaya açıktır.

Ancak, bu yazının konusu olmayacaktır. Yasanın tanımlar başlıklı 3üncü maddesinde gıdanın tanımı bulunmaktadır. 23üncü maddesinde de “gıda kodeksi” ile ilgili düzenleme yapılmıştır. Kanımızca, maddenin bir sistematiği bulunmamaktadır.

Hem gıdanın teknik ve hijyen ölçütleri düzenleneceği belirtilirken hem de kodeks hazırlama komisyonu oluşturulacağına ilişkin içeriği dolu olmayan, sınırları belli olmayan ibareler düzenlemede yer almaktadır. İlkeleri ve çerçevesi belli olmadan ilgili birkaç sözcük art arda sıralanarak düzenleme yapılmıştır.

Genel olarak Yasa, özel olarak kodeks ile ilgili maddenin, mevzuat hazırlama tekniğine uygun olmadığını düşünmekteyim. Devamında “Gıda ve yemde izlenebilirlik ve etiketleme, sunum ve reklâm ile tüketici haklarının korunması” başlıklı 24üncü maddesi bulunmaktadır.

Bu madde hükümleri de aynı sakıncaları içermektedir. Madde gıda işletmecilerinin yükümlülüklerini sıralarken ucu açık bir düzenleme yapmıştır. Gıdanın, gıdaya eklenecek her türlü maddenin takibinin yapılması için bir sistem oluşturulması, istenmesi durumunda Bakanlığa bilgi sunmak zorunda olduğu biçiminde bir düzenleme yapılmıştır.

Hükmün devamında gıdanın izlenebilirliğini sağlamak amacıyla etiketleme yapılması zorunlu kılındığı belirtilmiştir. Yine, devamında etiketlemenin tüketiciyi yanıltıcı olamayacağı düzenlemesi yer almıştır. Bütün bu hükümlerle, gıdanın denetlenmesi, tüketicilerin sağlıklı ürünler alabilmesi mümkün değildir.

Nitekim günümüzde sağlıksız ürünlere ilişkin haberleri okumaktan yorulduk. Yasanın hükümleri uyarınca “Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği de yürürlüğe konulmuştur. Yönetmeliğin kapsama ilişkin 2nci maddesinde tüketicinin bilgilenme hakkının garanti altına alınmasını sağlayacak tedbirlerin belirleneceği düzenlemesi yer almıştır.

Yönetmeliğin “Doğru Bilgilendirme İlişkin Kurallar” başlıklı 7nci maddesinde gıdalar hakkında bilgilendirmenin doğru, açık ve tüketici için kolay anlaşılır olmasının sağlanacağı düzenlemesi de yapılmıştır. Yönetmeliğin “Gıdanın tavsiye edilen tüketim tarihi, son tüketim tarihi ve dondurulduğu tarih” başlıklı 27nci maddesi hükmünde son tüketim tarihinin veya tavsiye edilen tüketim tarihinin belirtileceğine ilişkin düzenleme bulunmaktadır.

Yine, Yönetmeliğin “Özel Etiketleme Kuralları” başlıklı 47nci maddesinde belirli bir gıda veya gıda grubu için hazırlanan gıda kodeksi kapsamında bu gıdalara özel ek etiketleme kurallarının belirlenebileceği düzenlemesi de yer almıştır. ***Şimdi, mevzuatın sınırları belirsiz olan yukarıda açıklanmaya çalışılan düzenlemesinin somut sonuçlarına bakalım: Tüketiciler için perakende satış yapan bakkal, kuruyemişçi, süper market gibi işyerleri ve sanal dünya pazarlama şirketlerinde son günlerde yaptığımız gözlem ve tespitler sonucunda iç fındığın kilogramı 750 ilâ 1200 lira arasında satılmaktadır. Paketlerin üzerinde son tüketim tarihi veya tavsiye edilen tüketim tarihi bulunmakla birlikte fındığın hasat edildiği yıla ait bilgi yer almamaktadır.

Bunun yanında fındığın büyüklüğüne, yani kalibresine ilişkin de bilgi yoktur. Son tüketim tarihinin, hasat yılını göstermeyeceği çok açıktır. 2026 yılı ürününün perakende pazara sunulduğu tarihlerde 2024, 2025 hasat yılı ürününün de pazara sunulması olanaklıdır.

Hasat yılı 2024, 2025 ve 2026 gibi üç farklı yıla ait kabuklu fındık, aynı tarihlerde iç fındığa dönüştürülerek satışa sunulduğunda son tüketim tarihinin aynı olma olasılığı çok yüksektir. Aynı zamanda farklı kalibredeki ürünün satışa sunulması söz konusu olabilir.

Daha açıkça belirtelim: 2024 hasat yılı 11-13 mm büyüklüğündeki fındık ile 2026 hasat yılı 15 mm'den büyük iç fındık, eşitsiz rekabet koşullarında satışa sunulması söz konusudur. Dışına yağı vurmuş fındık ile 2026 hasat yılına ait taze fındık da eşitsiz rekabet koşullarında satılmaktadır. ***Üretimi denetleyen otorite ile ticareti ve tüketimi denetleyen otorite farklı olsa bu sorunun çözümünün daha kolay olabileceğini söylemek mümkündür.

Üretimi denetleyenler ile tüketimi denetleyenler, mutlaka ayrılmalıdır. Fındık üzerinden örnekleme yapmamıza karşılık, sorun bakliyat başta birçok üründe söz konusudur. İlgili Bakanlığın yetkisi bulunmaktadır. İvedi olarak düzenleme yapılmalı ve tarımsal ürünlerin üzerine hasat yılının, kalibresinin, paketleme tarihinin, son tüketim tarihinin yazılması zorunlu kılınmalıdır.

Tüketiciler, bu konuda baskı grubu niteliğinde örgütlü olmadığı için üç sene önce hasat edilmiş bir ürünü, yeni hasat edilmiş gibi tüketmektedir. Tüketiciler, dışına yağı vurmuş, 2-3 yıllık ürünleri yeni gibi almak zorunda değildir.

Farklı kalibredeki ürünler, haksız rekabete neden olmaktadır. Tüketiciler, vatandaş sayılsaydı, bütün bunlar başına gelmezdi! Bütün bunlar, hasat yılına göre yeni olan fındığı, 2-3 yıl önce hasat edilen fındıkla rekabet edemez duruma getirmektedir. Son söz, dağınık ve örgütsüz tüketici, yenilmeye mahkûmdur.

💬 Habere Tepkinizi Belirtin:
Habermetrik WhatsApp Kanalına Katılın

Günde en fazla 3 kritik gelişme. Bildirim kirliliği yok, anında bilgi.

Kanalı Takip Et →
Kaynaklar: yesilgiresun.com.tr
Haber metni ve görseller yesilgiresun.com.tr sitesine aittir; tam içerik kaynak sitede yayınlanır.
Haber Künyesi
Kategori: Hava · Bölge: Giresun
Yayın: 16 Kasım 2026 21:12 · Kaynak: yesilgiresun.com.tr
Kaynağı Oku ↗