Habermetrik
← Ana Sayfa
19 Kasım 2026 06:18
✍ Editör: Habermetrik · Editör Politikası

Irak Kürdistan Bölgesi bölünmenin eşiğinde mi? Petrol, para ve bölgesel güç mücadelesi

Irak Kürdistan Bölgesi bölünmenin eşiğinde mi? Petrol, para ve bölgesel güç mücadelesi
Görsel kaynağı: kisadalga.net
⏱️ 5 dk okuma 🛡️ %85 Doğruluk · 1 Kaynak
WhatsApp Paylaş
⚡ 30 Saniyede Özet Habermetrik Yapay Zeka Özeti
  • Irak Kürdistan Bölgesi'nde KDP ile KYB arasındaki iktidar mücadelesi, 1990'lı yıllardaki iki ayrı yönetim dönemine dönülmesi ihtimalini gündeme getirdi
  • KYB'nin hükümetten çekilmesi ve Süleymaniye'de ayrı bir federal bölge kurulması için imza kampanyası başlatılması krizi derinleştirdi

Irak Kürdistan Bölgesi'nde KDP ile KYB arasındaki iktidar mücadelesi, 1990'lı yıllardaki iki ayrı yönetim dönemine dönülmesi ihtimalini gündeme getirdi. KYB'nin hükümetten çekilmesi ve Süleymaniye'de ayrı bir federal bölge kurulması için imza kampanyası başlatılması krizi derinleştirdi.

Ancak asıl mesele petrol gelirleri, kamu çalışanlarının maaşları, Peşmerge güçlerinin kontrolü. Bağdat'la ilişkiler ve Türkiye ile İran'ın bölgedeki etkisi de mücadelenin merkezinde.

Paylaş Paylaş WhatsApp Kopyala Kısa Dalga - Irak Kürdistan Bölgesi, yaklaşık iki yıldır yeni hükümetin kurulamamasıyla devam eden siyasi krizin ardından 1990'lı yılların bölünmüş yönetim modeline geri dönme ihtimaliyle karşı karşıya.

Kürdistan Demokrat Partisi (KDP) ile Kürdistan Yurtseverler Birliği (KYB) arasındaki anlaşmazlık, 4 Kasım'da bölgesel parlamentonun KYB'nin boykotuna rağmen yeniden çalışmaya başlamasıyla yeni bir aşamaya geçti.

KYB lideri Bafel Talabani, partisinin hükümetten çekildiğini açıklayarak KDP'nin tek taraflı hükümet kurması hâlinde Süleymaniye merkezli ayrı bir yönetim oluşturabileceklerini söyledi.

Ardından Süleymaniye'de, Erbil'deki bölgesel hükümetten ayrılarak yeni bir federal bölge kurulması talebiyle imza kampanyası başlatıldı.

Kriz, Kürt siyasi hareketinin onlarca yılda elde ettiği özerk yönetim kazanımlarının geleceğini de tartışmaya açtı.

Ancak gelişmeler, Kürdistan Bölgesi'nin resmen bölündüğü anlamına gelmiyor. Ayrı yönetim tehdidi, yeni federal bölge kurulması ve Bağdat'tan doğrudan bütçe alınması, hukuki ve siyasi sonuçları birbirinden farklı üç seçenek.

20 Ekim 2024'te yapılan bölgesel parlamento seçimlerinde 100 sandalyenin 39'unu KDP, 23'ünü KYB, 15'ini ise Yeni Nesil Hareketi kazandı.

Hiçbir parti tek başına hükümet kurabilecek çoğunluğa ulaşamadı.

Seçimlerin ardından başlayan görüşmelerde başbakanlık, bakanlıklar, parlamento başkanlığı ve güvenlik kurumlarının kontrolü üzerinde anlaşma sağlanamadı.

KDP, seçimden birinci parti çıkmasının yönetimde belirleyici ağırlık sağlaması gerektiğini savunurken KYB, iki büyük parti arasındaki tarihsel güç paylaşımının korunmasını istedi.

Uzlaşma sağlanamadığı için Mesrur Barzani başkanlığındaki önceki hükümet görevini geçici statüde sürdürdü.

4 Kasım 2026'da KDP, parlamentonun yeniden faaliyete geçmesi için harekete geçti. KYB ve Yeni Nesil Hareketi'nin boykotuna rağmen 52 milletvekilinin katıldığı oturumda KDP'li Vala Ferid parlamento başkanı seçildi.

KYB, oturumun siyasi uzlaşma olmadan gerçekleştirildiğini belirterek sonuçlarını tanımadı.

Bafel Talabani, KDP'nin yeni başkan ve hükümet atamalarına tek başına gitmesi hâlinde kendilerinin de Süleymaniye'de ayrı başkan, başbakan ve bakanlar belirleyebileceğini açıkladı.

Krizin bir başka önemli gelişmesi 15 Kasım'da yaşandı.

Irak Federal Yüksek Mahkemesi, Kürdistan Bölgesi Parlamentosunun yeniden faaliyete geçirilmesine karşı açılan davayı reddetti.

Karar, KYB ve Yeni Nesil Hareketi'nin parlamentonun 4 Kasım'daki oturumunu hukuki yollarla durdurma girişimi açısından önemli bir sonuç yarattı.

Ancak mahkemenin bu başvuruyu reddetmesi, KDP ile KYB arasındaki siyasi anlaşmazlığın çözüldüğü anlamına gelmiyor.

Parlamentonun çalışmaya başlaması yeni bir hükümetin kurulmasını mümkün kılabilir. Buna karşılık KYB'nin yönetimden tamamen dışlandığı bir hükümet, Süleymaniye ve Halepçe'de uygulanabilirlik ve meşruiyet sorunlarıyla karşılaşabilir.

İki parti arasındaki mücadelenin temelinde de bu durum bulunuyor: Erbil'de alınan kararların, KYB'nin güçlü olduğu bölgelerde ne ölçüde uygulanabileceği.

15 Kasım'da Süleymaniye'de aktivist Bekhal Sabir Penjweni öncülüğünde ayrı federal bölge kurulması için imza toplanmaya başlandı.

Girişim, Süleymaniye ile Halepçe'yi Erbil merkezli yönetimden ayıran yeni bir idari yapının oluşturulmasını hedefliyor.

Kampanyayı yürütenler, Süleymaniye'nin kendi mali kaynaklarını yönetebilmesi ve kararlarını Erbil'den bağımsız alabilmesi gerektiğini savunuyor.

Ancak KYB, girişime resmen destek verdiğini açıklamadı.

Üstelik ayrılma talebine karşı bölgede güçlü bir muhalefet de ortaya çıktı. Süleymaniye'de bazı siyasi gruplar ve sivil toplum temsilcileri, Kürdistan Bölgesi'nin parçalanmasına karşı gösteriler düzenledi.

80'i aşkın aydın, akademisyen ve aktivistin katıldığı birlik çağrısında, parti anlaşmazlıklarının Kürtlerin ortak kazanımlarına zarar vermemesi gerektiği vurgulandı.

Irak Anayasası'nın 117. maddesi Kürdistan Bölgesi'ni mevcut kurumlarıyla birlikte federal bir bölge olarak tanıyor.

Ancak hukuki tartışma tam da bu noktada başlıyor.

Bir görüşe göre 119. madde, Kürdistan Bölgesi içindeki Süleymaniye ve Halepçe gibi vilayetler için de uygulanabilir.

Diğer görüşe göre ise anayasal statüsü zaten tanınmış olan Kürdistan Bölgesi'nden vilayetlerin tek taraflı ayrılması mümkün değil. Böyle bir değişiklik için mevcut federal yapıya ilişkin anayasal ve yasal sorunların çözülmesi gerekiyor.

Yeni federal bölgelerin kuruluşunu düzenleyen mevzuat, ilgili vilayet meclislerinin veya seçmenlerin belirli oranlarda başvuruda bulunmasını ve referandum yapılmasını öngörüyor.

Dolayısıyla bugün toplanan imzalar, kendi başına yeni bir federal bölge oluşturmuyor.

Daha da önemlisi, Süleymaniye'nin Kürdistan Bölgesi'nden ayrılmasına rağmen Bağdat tarafından ayrı bir federal bölge olarak tanınmaması, kentin mevcut özerklik yetkilerinin bir bölümünü kaybetmesi sonucunu doğurabilir.

Bu nedenle hukuki tartışma yalnızca ayrılma hakkıyla değil, ayrılmanın ardından hangi yetkilerin korunacağıyla da ilgili.

KDP-KYB krizinin arkasında, hükümetteki görev dağılımından daha derin bir ekonomik sorun bulunuyor.

Kürdistan Bölgesi'nin petrol gelirleri, Bağdat'tan aldığı bütçe payı ve kamu çalışanlarının maaşlarının ödenmesi uzun yıllardır anlaşmazlık konusu.

Irak merkezi hükümeti ile Erbil yönetimi, petrolün hangi kurum tarafından satılacağı ve gelirlerin nasıl paylaşılacağı konusunda defalarca karşı karşıya geldi.

Eylül 2025'te Türkiye'nin Ceyhan Limanı'na uzanan hat üzerinden Kürdistan Bölgesi petrolünün ihracatının yeniden başlaması ekonomik açıdan önemli bir gelişmeydi.

Ancak petrol üretim miktarları, şirketlere yapılacak ödemeler ve gelirlerin federal bütçeye aktarılması konusundaki anlaşmazlıklar çözülmüş değil.

💬 Habere Tepkinizi Belirtin:
Habermetrik WhatsApp Kanalına Katılın

Günde en fazla 3 kritik gelişme. Bildirim kirliliği yok, anında bilgi.

Kanalı Takip Et →
Kaynaklar: kisadalga.net
Haber metni ve görseller kisadalga.net sitesine aittir; tam içerik kaynak sitede yayınlanır.
Haber Künyesi
Kategori: Siyaset
Yayın: 19 Kasım 2026 06:18 · Kaynak: kisadalga.net
Kaynağı Oku ↗