Doğum İzni Sonrası Görev Değişikliğine Yargıtay Kararı!

Doğum İzni Sonrası Görevi Değiştirildi, Yargıtay Son Sözü SöylediYargıtay 9. Hukuk Dairesi, doğum izninden dönen kadın çalışanların işyerindeki görevlerinin değiştirilmesine ilişkin önemli bir karara imza attı. Özel bir bankada kıdemli analist olarak çalışan kadın, ikiz bebeklerine hamile kalmasının ardından işyerinde ayrımcı uygulamalarla karşılaştığını öne sürerek yargıya başvurdu.

Doğum izninden döndüğünde önceki görevine verilmediğini, uzmanlık alanı dışında çalışmasının istendiğini ve diğer çalışanlara göre daha düşük ücret artışı aldığını belirten kadın, iş sözleşmesini haklı nedenle feshettiğini savundu. İlk derece mahkemesinin reddettiği ayrımcılık tazminatı talebi, dosyanın Yargıtay'a taşınmasıyla farklı bir boyut kazandı.

İkiz Bebeklerine Hamile Kaldı, İşyerinde Sorunlar BaşladıDavaya konu olayda kadın çalışan, özel bir bankanın yatırım ve araştırma biriminde kıdemli banka analisti olarak görev yapıyordu. İkiz bebeklerine hamile kaldıktan sonra işyerinde psikolojik baskıya maruz kaldığını iddia eden çalışan, bölüm müdürü pozisyonuna getirilen yöneticinin davranışlarının zamanla sistematik bir yıldırma sürecine dönüştüğünü ileri sürdü.

Kadın çalışan, hamileliği nedeniyle kendisine eşit davranılmadığını ve işyerindeki uygulamaların kariyerini olumsuz etkilediğini savundu. Yaşadığı sorunları banka yöneticilerine aktardığında ise olumsuz tavırlarla karşılaştığını iddia etti.

Doğum İzninden Döndü, Eski Görevini Başkası YapıyorduDavada en dikkat çekici ayrıntılardan biri, kadın çalışanın doğum izni sırasında yaşanan görev değişikliği oldu. Kadın analist, doğum iznine ayrılmadan önce bankacılık sektörünün takibinden sorumluydu.

Ancak izinli olduğu dönemde yerine başka bir çalışan alındı. İşe döndüğünde ise daha önce yürüttüğü görev yeni çalışana verilmişti. Kendisine bu kez sigortacılık sektörünü takip etme görevi teklif edildi. Kadın çalışan, yeni görevin uzmanlık alanının dışında olduğunu ve kariyerinin göz ardı edildiğini belirterek değişikliğe itiraz etti.

Düşük Zam ve Ödenmeyen Prim İddiasıKadın çalışanın itirazları yalnızca görev değişikliğiyle sınırlı kalmadı. Davacı, işyerindeki diğer çalışanlara kıyasla daha düşük oranda zam aldığını ve hak ettiği primlerin ödenmediğini ileri sürdü.

Performans değerlendirmelerinde kendisine düşük puanlar verildiğini de belirten çalışan, yöneticisi ve genel müdürle yaptığı toplantıda üç talebini dile getirdi. Hak ettiği primlerin ödenmesini, ücret artışının düzeltilmesini ve doğum izni öncesindeki görevine iade edilmesini istedi.

Ancak taleplerinin karşılanmadığını belirten kadın, iş sözleşmesini haklı nedenle sona erdirdiğini savunarak İş Mahkemesine başvurdu. İş Mahkemesinden Kısmen Kabul Kararı ÇıktıKadın çalışan, açtığı davada kıdem tazminatının yanı sıra çeşitli işçilik alacaklarının ve uğradığını ileri sürdüğü zararların karşılanmasını talep etti.

Davacının talepleri arasında şunlar yer aldı: Kıdem tazminatıAyrımcılık tazminatıManevi tazminatFazla çalışma ücretiYıllık izin ücretiÖdenmeyen primlerTedavi masraflarından kaynaklanan maddi zararDavalı banka ise görev değişikliğinin iş sözleşmesinde esaslı bir değişiklik oluşturmadığını savundu. Banka avukatı, kıdemli analistlerin farklı sektörleri takip edebileceğini ve çalışanın görev tanımının buna uygun olduğunu ileri sürdü.

İş Mahkemesi, kadının kıdem tazminatı talebini kabul ederken ayrımcılık ve manevi tazminat taleplerini reddetti. Mahkeme, sistematik psikolojik taciz iddiasının yeterince ispatlanamadığına hükmetti. Ayrıca ikiz gebelik ve işin sorumluluklarının oluşturduğu stres dikkate alındığında, erken doğum ile işverenin iddia edilen davranışları arasında doğrudan nedensellik bağı kurulamayacağı değerlendirmesinde bulundu.

Bölge Adliye Mahkemesi Kararı Değiştirmediİlk derece mahkemesinin kararına hem davacı hem de davalı taraf itiraz etti. Dosya, Bölge Adliye Mahkemesine (BAM) taşındı. Bölge Adliye Mahkemesi, tarafların istinaf başvurularını reddetti.

Bunun üzerine karar temyiz edilerek Yargıtay'ın incelemesine sunuldu. Yargıtay: İşveren Görev Değişikliğinin Nedenini AçıklayamadıDosyayı inceleyen Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, kadın çalışanın ayrımcılık tazminatı talebinin reddedilmesini hukuka uygun bulmadı.

Yüksek Mahkeme, doğum izni sırasında çalışanın yerine başka bir kişinin alındığını ve izin dönüşünde kendisine uzmanlık alanı dışında bir görev verildiğini belirledi. Kararda, kadın çalışanın bu durumu dosyadaki deliller ve tanık anlatımlarıyla ortaya koyduğu vurgulandı.

Yargıtay, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 5. maddesine dikkat çekerek ayrımcılık ihtimalini güçlü biçimde gösteren olguların ortaya konulması durumunda, farklı uygulamanın ayrımcılık oluşturmadığını ispatlama yükünün işverene geçtiğini hatırlattı. Kararda şu değerlendirmeye yer verildi:“Davacı, 4857 sayılı Kanun’un 5 inci maddesinin son fıkrası uyarınca bir ihlalin varlığı ihtimalini güçlü biçimde gösteren bir durumu ortaya koymuştur.”Yargıtay, işverenin doğum izni öncesindeki görevin neden değiştirildiğini ve farklı muamelenin hangi somut gerekçelere dayandığını açıklayamadığı sonucuna ulaştı.

Ayrımcılık Tazminatının Reddedilmesi Hatalı BulunduYargıtay'ın kararında, doğum izni sonrasında çalışanın uzmanlık alanı dışında bir göreve yönlendirilmesinin somut olay bakımından ayrımcılık tazminatını gerektirdiği belirtildi. Yüksek Mahkeme, kararında şu ifadelere yer verdi:“Bu durumda, böyle bir ihlalin mevcut olmadığını ispat yükü üzerinde olan işverenin davacının doğum öncesindeki konumunun ve görevinin doğum sonrasında hangi sebeplerle değiştirildiğini, davacıya farklı muamele yapılmasını gerektiren nedenleri somut olgularla ortaya koyamadığı anlaşılmaktadır.”Kararın devamında ise şu değerlendirme yapıldı:“Hâl böyle olunca İlk Derece Mahkemesince ayrımcılık tazminatı talebinin kabulü gerekirken yazılı gerekçe ile reddi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.”Böylece Yargıtay, ayrımcılık tazminatı talebinin reddedilmesine ilişkin hükmü bozdu.

Doğum İzni Sonrası Görev Değişikliği Yasak mı? Yargıtay'ın kararı, doğum izninden dönen çalışanların görevlerinin hiçbir koşulda değiştirilemeyeceği anlamına gelmiyor. Ancak işverenin yaptığı değişikliğin hamilelik veya doğum nedeniyle ayrımcılık oluşturup oluşturmadığı önem taşıyor.

İş Kanunu'nun 5. maddesi, iş ilişkisinde eşit davranma ilkesini düzenliyor. Bu kapsamda işverenin, çalışanlar arasında cinsiyet veya gebelik nedeniyle ayrımcı uygulamalarda bulunması yasaklanıyor. Yargıtay'ın incelediği olayda ise kadın çalışanın doğum izni sırasında yerine başka bir kişinin alınması, eski görevinin kendisine verilmemesi ve uzmanlık alanı dışında çalışmasının istenmesi birlikte değerlendirildi.

İşverenin bu farklı uygulamayı haklı gösterecek somut gerekçeler sunamaması, ayrımcılık tazminatı yönünden belirleyici oldu. Ayrımcılık Tazminatı Kaç Maaş?4857 sayılı İş Kanunu'nun 5. maddesine göre, eşit davranma ilkesine aykırılık durumunda işçi, dört aya kadar ücreti tutarında uygun bir tazminat talep edebiliyor.

Ayrıca koşulları oluşmuşsa yoksun bırakıldığı diğer haklarını da isteyebiliyor. Ancak ayrımcılık tazminatının her olayda otomatik olarak dört aylık ücret üzerinden hesaplanması söz konusu değil. Tazminat miktarı, somut olayın özellikleri ve yasal koşullar dikkate alınarak mahkeme tarafından belirleniyor.

Çalışan Anneler İçin Önemli KararYargıtay'ın bu kararı, doğum izni sonrasında görev değişikliği, ücret farklılığı veya benzeri uygulamalarla karşılaşan kadın çalışanlar açısından önem taşıyor. Kararla birlikte, doğum izni dönüşünde yapılan görev değişikliklerinin yalnızca işverenin yönetim yetkisi kapsamında değerlendirilmesinin yeterli olmadığı, ayrımcılık iddialarının da somut deliller ışığında incelenmesi gerektiği ortaya konuldu.

Özellikle çalışanın önceki görevinden uzaklaştırılması ve bu değişikliğin objektif nedenlerle açıklanamaması, ayrımcılık tazminatı değerlendirmesinde etkili olabiliyor. Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin bozma kararı, doğum izni sonrasında uzmanlık alanı dışında görevlendirilen kadın çalışanın ayrımcılık tazminatı talebinin kabul edilmesi gerektiğini ortaya koydu.

Karar, benzer uyuşmazlıklarda mahkemelerin değerlendirmesine ışık tutabilecek nitelik taşıyor.