Prof. Dr. Mehmet Zahir Ertekin: Ana dilin gelecek nesillere aktarılmasında ailelere büyük sorumluluk düşüyor
- 16:34 Namağlup Lider Yeşilyurtspor’u Kritik Deplasman Bekliyor 16:17 Malatya’nın Geleceğine 625 Milyon Avroluk Altyapı Yatırımı 16:15 Elazığ'da bin 100 arı yetiştiricisine yaklaşık 3 milyon TL'lik destek 16:12 Prof
SON DAKİKA 16:34 Namağlup Lider Yeşilyurtspor’u Kritik Deplasman Bekliyor 16:17 Malatya’nın Geleceğine 625 Milyon Avroluk Altyapı Yatırımı 16:15 Elazığ'da bin 100 arı yetiştiricisine yaklaşık 3 milyon TL'lik destek 16:12 Prof. Dr.
Mehmet Zahir Ertekin: Ana dilin gelecek nesillere aktarılmasında ailelere büyük sorumluluk düşüyor 15:37 Şırnak'ta kamyon uçuruma yuvarlandı, şoför hayatını kaybetti 15:17 Şanlıurfa'da 5 yıl hapis cezası bulunan hükümlü yakalandı 15:13 Şanlıurfa'da kaçak kazı yapan 5 kişi suçüstü yakalandı 15:00 Edirne'de gasp suçundan 10 yıl 10 ay hapis cezası bulunan 3 kişi yakalandı 14:45 Sudan'da insani kriz büyüyor 14:43 70 yıldır zamana ayar veren Sami dedenin geleneksel mesleklerin yok oluş endişesi 14:40 Adıyaman'da bir haftada 73 aranan şahıs yakalandı: 15'i tutuklandı 14:35 Sırbistan'da MiG-29 savaş uçağı düştü: Pilot öldü 14:25 Doğanşehir’de İş Makinesi Devrildi: Operatör Yaralandı 14:22 Uluslararası iklim değişikliğinin sağlık üzerindeki etkileri Bursa’da araştırılıyor 14:07 Japonya ve Güney Kore, Rus askeri uçaklarını takibe aldı Güncel Siyaset Asayiş Ekonomi Türkiye Eğitim Sağlık DİĞER Teknoloji Spor Sinema Kültür Dünya Yaşam Magazin Yerel İş ilanları İhale Oyun Malatya Haber 28.5°C Malatya MENÜ Güncel Siyaset Asayiş Ekonomi Türkiye Eğitim Sağlık Teknoloji Spor Sinema Kültür Dünya Yaşam Magazin Yerel İş ilanları İhale Oyun Malatya Haber 16:34 Namağlup Lider Yeşilyurtspor’u Kritik Deplasman Bekliyor 16:17 Malatya’nın Geleceğine 625 Milyon Avroluk Altyapı Yatırımı 16:15 Elazığ'da bin 100 arı yetiştiricisine yaklaşık 3 milyon TL'lik destek 16:12 Prof. Dr.
Mehmet Zahir Ertekin: Ana dilin gelecek nesillere aktarılmasında ailelere büyük sorumluluk düşüyor 15:37 Şırnak'ta kamyon uçuruma yuvarlandı, şoför hayatını kaybetti 15:17 Şanlıurfa'da 5 yıl hapis cezası bulunan hükümlü yakalandı 15:13 Şanlıurfa'da kaçak kazı yapan 5 kişi suçüstü yakalandı 15:00 Edirne'de gasp suçundan 10 yıl 10 ay hapis cezası bulunan 3 kişi yakalandı 14:45 Sudan'da insani kriz büyüyor 14:43 70 yıldır zamana ayar veren Sami dedenin geleneksel mesleklerin yok oluş endişesi 14:40 Adıyaman'da bir haftada 73 aranan şahıs yakalandı: 15'i tutuklandı 14:35 Sırbistan'da MiG-29 savaş uçağı düştü: Pilot öldü 14:25 Doğanşehir’de İş Makinesi Devrildi: Operatör Yaralandı 14:22 Uluslararası iklim değişikliğinin sağlık üzerindeki etkileri Bursa’da araştırılıyor 14:07 Japonya ve Güney Kore, Rus askeri uçaklarını takibe aldı Malatya Haber › Yerel › Prof. Dr.
Mehmet Zahir Ertekin: Ana dilin gelecek nesillere aktarılmasında ailelere büyük sorumluluk düşüyor Prof. Dr. Mehmet Zahir Ertekin: Ana dilin gelecek nesillere aktarılmasında ailelere büyük sorumluluk düşüyor Mardin Artuklu Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Öğretim Üyesi Prof.
Dr. Mehmet Zahir Ertekin, İLKHA mikrofonuna yaptığı değerlendirmelerde, gençlerin ana dillerini, özellikle de Kürtçeyi kullanma oranındaki düşüşü, dilin gelecek nesillere aktarılmasında ai
Mardin Artuklu Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mehmet Zahir Ertekin, İLKHA mikrofonuna yaptığı değerlendirmelerde, gençlerin ana dillerini, özellikle de Kürtçeyi kullanma oranındaki düşüşü, dilin gelecek nesillere aktarılmasında ailelere ve eğitim kurumlarına düşen sorumlulukları ve yapay zekâ ile dijitalleşmenin Kürtçenin geleceğine etkilerine değindi.
Gençler arasında ana dil kullanımının yıllar içerisinde giderek azaldığını belirten Ertekin, bu durumun üzüntü ve kaygı verici olduğunu söyledi. Dilin korunmasının yalnızca geçmişten kalan bir mirasa sahip çıkmakla mümkün olmayacağını vurgulayan Ertekin, ana dilin yaşayan, gelişen; sanatın, kültürün, bilimin ve felsefenin ifade edildiği güçlü bir dil hâline getirilmesi gerektiğini dile getirdi.
Gençlerin ana dillerini, özellikle Kürtçeyi kullanma oranında ciddi bir azalma yaşandığını belirten Ertekin, bu gerilemenin yıllar içerisinde daha belirgin hâle geldiğini ifade etti.
"Gençler ana dillerini nostaljik bir hatıra olarak görmemeli"
Sahada gençlerle sürekli bir arada bulunan bir akademisyen olarak bu durumu yakından gözlemlediğini kaydeden Ertekin, üniversite kampüsünde de benzer bir tabloyla karşılaştıklarını belirterek şöyle konuştu:
"Gençlerin ana dillerini, özellikle Kürtçeyi kullanma oranında ciddi bir azalma görülüyor. Bu azalma yıllara yayıldığında giderek daha da belirginleşiyor. Bu, üzüntü ve kaygı verici bir durum. Sahada gençlerle her gün bir arada olan bir hoca olarak bunu yakından gözlemleyebiliyorum.
Üniversitemizin kampüsünde de bu durumu yaşıyoruz. Bugün gençlerimizin ana dillerinden uzaklaşmasının temelinde bir algı yanılgısı olduğunu düşünüyorum. Maalesef pek çok gencimiz ana dilini yalnızca köye, geçmişe, ninelerin ve dedelerin diline ait bir unsur olarak görüyor.'Zimanê dayik û bav, bîr û bapîr' anlayışıyla dili; ninelerin, dedelerin, hikâyelerin ve folklorik yapının bir parçası olarak algılıyorlar.
Oysa durum böyle değil. Nostaljik bir hatıra gibi görünen bu dil, bilimin, sanatın ve geleceğin dili olmayı hak eden, güçlü imkânlara sahip bir dildir. Gençlerimizin bu konudaki algısı büyük bir yanılgıdır."
"Kürtçe anlıyorum ama konuşamıyorum' diyenlerin sayısı hızla artıyor"
Son yıllarda "Akademik Kürtçe bilmiyorum" şeklinde bir çekingenliğin de ortaya çıktığını ifade eden Ertekin, akademik Kürtçenin ayrı bir dil gibi değerlendirilmesinin doğru olmadığını belirterek "Gençlerimizin bu şekilde düşünmemesi, kendilerini bu yanılgıya kaptırmaması gerekiyor. Bugün gençlerimiz arasında'Kürtçe anlıyorum ama konuşamıyorum' diyenlerin sayısı hızla artıyor.
Bir de son yıllarda ortaya çıkan'Akademik Kürtçe bilmiyorum' çekingenliği var. Açıkça söylemeliyiz ki akademik Kürtçe diye ayrı bir dil yok. Hiçbir Arap'Akademik Arapça bilmiyorum', hiçbir İngiliz de'Akademik İngilizce bilmiyorum' demez.
Günlük konuşma dili ile yazı dili, felsefe dili, makale ve kitap dili arasında fark vardır. Bu durum bütün diller için geçerlidir. Gençlerimizin bu tür basit gerekçelerle kendilerini geri çekmemesi gerekiyor." dedi.
"Ana dilimizi konuşmaktan mahcubiyet değil, gurur duymalıyız"
Ana dilin korunmasında özgüvenin önemli bir yere sahip olduğunu belirten Ertekin, özellikle annelerin, genç kızların ve gençlerin ana dillerini konuşmaktan mahcubiyet duymamaları gerektiğini söyleyerek, "Gençlerimize ve özellikle annelerimize, genç kızlarımıza ana dilimizi konuşmanın mahcubiyet duyulacak bir şey değil, aksine gurur duyulacak bir zenginlik olduğu bilincini vermeliyiz. Bu, Allah tarafından insanoğluna bahşedilen fıtri bir zenginliktir.
Üniversitemizde gençlerimiz, Mela Cizîrî ve Ehmedê Xanî gibi klasik Kürt edebiyatının önemli isimlerinin eserlerini tanıdıkça dillerine daha büyük bir özgüvenle sarılıyorlar. Dili korumanın yolu, onu sadece geçmişe ait bir hatıra olmaktan çıkarıp yaşayan, canlı bir sanat, kültür, bilim ve felsefe dili haline getirmektir." şeklinde belirtti
"Dil, kitapların arasında değil, annenin sesinde, çocuğun zihninde nefes alır"
Ertekin, anne, baba ve diğer aile fertlerinin bu konuda büyük sorumluluk taşıdığını ifade ederek, "Aile demek ev demektir. Ev ise dilin mektebi, ana yuvası, ata yuvası ve mutfağıdır. Dilin filizlenme, şekillenme ve örülme dönemi ailede geçtiği için, çocuğun dış dünyayla henüz bağlantısının olmadığı temel yıllarda anneye, babaya ve bütün aile fertlerine çok büyük sorumluluk düşüyor.
Dil biliminde tartışmasız bir kural vardır: Bir dili dışarıdan gelen etkiler değil, o dilin kendi evinin içinde susması zayıflatır. Elbette devlet nezdinde de atılması gereken adımlar var. Ancak temele baktığımızda, dilin susmaması gereken yegâne yerin ev olduğunu söylememiz gerekiyor.
Dil, kitapların arasında değil, annenin sesinde, çocuğun zihninde nefes alır. Eğer bir dil beşikte ninni olarak söylenmiyor, sofrada konuşulmuyorsa o dilin binlerce kitaplık kütüphanesi olsa bile bunun tek başına yeterli bir anlamı olmaz.
Bir süre sonra o dilin bütün eserlerinin müzelik hâle gelmesi kaçınılmaz olur." ifadelerini aktardı.
"Çocuk evde yalnızca konuşulan değil, okunan ve yazılan bir dili de görmeli"
Bazı ailelerin çocuklarının okulda zorlanacağı düşüncesiyle evde ana dillerini konuşmaktan vazgeçtiğini belirten Ertekin, bunun bilinçsiz ve duygusal bir tepkinin sonucu olduğunu ifade ederek, şunları aktardı:
"Ailelerimize şöyle bir çağrıda bulunabiliriz:'Çocuğum okulda zorlanmasın diye' evde ana dillerini konuşmaktan vazgeçiyorlar. Bu, tamamen bilinçsiz ve duygusal bir tepkinin sonucunda yaşanan bir durumdur. Oysa dünyadaki bilimsel araştırmalar ve UNESCO raporları bunun tam tersini söylüyor.
Evde ana dilini sağlam öğrenen bir çocuk, okulda Türkçeyi de İngilizceyi de Arapçayı da çok daha hızlı ve derinlikli öğrenir. Peki ailelerimiz evde ne yapmalı? Çok basit adımlar var. Dışarıda hangi dil konuşulursa konuşulsun, evin kapısından içeri girildiğinde mutfakta ve sofrada ana dilimiz konuşulmalı.
Bunu bir prensip hâline getiren aileler, büyük ihtimalle çocuklarını bu kayıptan kurtarmış olur.
Çocuk evde yalnızca konuşulan değil, okunan ve yazılan bir dili de görmeli. Anne ve baba o dilde kitaplar okumalı, hikâyeler anlatmalı. Evde birlikte o dilde diziler, filmler, belgeseller, hatta haberler izlenmesi mutlaka katkı sağlayacaktır.
Yatmadan önce çocuklara ana dillerinde hikâyeler okunmalı. Televizyon varsa kanallar ana diline ayarlanabilir, dengbêj kayıtları dinlenebilir. Müzik dinlenecekse o dilde müzik tercih edilebilir. Kısacası biz bu işi evde yerli yerine oturtmadan bütün sorunu dışarıda aradığımızda muhtemelen eli boş dönebiliriz."
"Dünya tarihi açısından diller için üçüncü büyük eşiğin içindeyiz"
Yapay zeka ve dijitalleşmenin Kürtçenin geleceği açısından nasıl bir rol oynayacağına ilişkin değerlendirmelerde de bulunan Ertekin, "Yapay zekanın büyük bir tehlike olduğu görüşünde değilim. Aksine, çok büyük fırsatlar sunduğunu düşünüyorum.
Tüm alanlarda olduğu gibi gelişmekte olan, yok olma tehlikesiyle karşı karşıya bulunan veya kendisini yeterince güçlü hissedemeyen dillerin korunabilmesi açısından da yapay zekânın büyük fırsatlar sunabileceğini söyleyebilirim. İnsanlık tarihinde diller üç büyük tarihsel aşamadan geçmiştir.
Bunlardan ilki yazının icadıdır. Yazıyla birlikte diller bambaşka bir boyuta ve kalıcılığa kavuşmuştur. İkincisi matbaanın icadıdır. Matbaaya kavuşan diller adeta şahlanışa geçmiş, matbaaya ulaşabilen ve ulaşamayan diller arasında ayrı kategoriler oluşmuştur.
Bu gelişme, dillerin gelişimine çok ciddi katkı sağlamıştır. Bugün ise dünya tarihi açısından diller için üçüncü büyük eşiğin içerisindeyiz. Bu eşik, yapay zeka ve dijitalleşme çağıdır." diye konuştu.
"Kürtçe çok ciddi bir sorunla karşı karşıyadır"
Ertekin, gelecekte yalnızca sokakta ve ev ortamında konuşulan dillerin dijital dünyada varlıklarını sürdürmekte zorlanabileceğini belirterek, "Gelecekte yalnızca sokakta konuşulan, ev ortamında kullanılan ve dışarıda günlük sohbet dili olarak varlığını sürdüren diller, zaman içerisinde bireysel alanlara ve kapalı ortamlara sıkışabilir. Bu diller adeta dijital dünyada bir varoluş mücadelesi vermek zorunda kalacaktır.
Gençlerimiz telefonlarında, sosyal medyada ve yapay zeka uygulamalarında kendi ana dillerinde yeterli, doğru ve hızlı içeriğe ulaşamadıklarında başka dillere yönelmek zorunda kalıyorlar. Bu noktada Kürtçe çok ciddi bir sorunla karşı karşıyadır.
Kapsamlı haber programları ve podcastler yok denecek kadar az. Özellikle Türkiye'de Kürtçe ve Zazaca alanında bu konuda ciddi bir içerik ve veri açığı olduğu söylenebilir. Dijital dünyada bir dilin sözlükleri, metinleri ve ses kayıtları yeterli değilse yapay zekâ da o dili çevirirken yapay, ruhsuz ve kuru cümleler üretebilir.
Bu durumda teknoloji, dile gerçek anlamda katkı sunamaz. Oysa sisteme o dile ait ne kadar çok veri, belge ve kaynak aktarılırsa yapay zekâ da o ölçüde kaliteli, doğal ve güçlü çıktılar üretecektir." şeklinde ifadelerini belirtti.
"Artık dili sadece nostaljik sözlerle, şiirlerle, ağıtlarla koruma devri kapandı"
Kürtçenin gelecek nesillere aktarılmasına ve teknolojik gelişmelerden daha fazla yararlanmasına da katkı sunacağını belirten Ertekin, sözlerini şöyle tamamladı:
"Dolayısıyla bu teknoloji bizim için tarihi bir fırsattır. Bu fırsatı değerlendiren ve değerlendirmeyen diller, bu yüzyılda farklı kategorilere ayrılacaktır. Yüzyıllardır kütüphanelerde bekleyen klasik el yazması eserlerimiz, sözlü kültürümüz, dengbêjlerimiz, hikâyelerimiz ve farklı lehçelerimiz dijital teknolojiyle tek bir havzada buluşturulup gelecek nesillere aktarılabilirse Kürtçeye çok ciddi katkı sağlanmış olur.
Artık dili sadece nostaljik sözlerle, şiirlerle ve ağıtlarla koruma devri kapandı.'Öldü, bitti' gibi mersiyevari söylemlerle dil için ağıt yakmak yerine işin ciddiyetinin farkına varmalı, bilim, teknoloji ve yapay zekayı çok iyi kullanan uzmanlarla bir araya gelerek bu kadim kültürü ve birikimi dijital ortama aktarmalıyız. Modern çağın teknolojileriyle bu sistemi oluşturabildiğimiz gün, ana dilimizin geleceğine dair çok daha güçlü umutları dile getirebiliriz." (İLKHA)
İLKHA İlke Haber Ajansı tarafından geçilen tüm Haberler, bu bölümde Malatya Güncel Haber editörlerinin hiçbir editoryal müdahalesi olmadan otomatik olarak ajans kanallarından geldiği şekliyle yer almaktadır. Girilen Haberler alanında yer alan haberlerin hepsinin hukuki muhatabı haberi geçen ajanslardır.
Yasal Uyarı: Haber sitemizde yayınlanan yorumların yasal sorumluluğu tamamen yorumu yapan yazara aittir. Hakaret içeren, kişisel hakları ihlal eden, argo, küfür, tehdit ve nefret söylemi barındıran veya yasalara aykırı olan yorumlar editoryal onay sürecinde doğrudan elenecektir.
Günde en fazla 3 kritik gelişme. Bildirim kirliliği yok, anında bilgi.
Kategori: Eğitim · Bölge: Mardin/Artuklu
Yayın: 17 Kasım 2026 13:51 · Kaynak: malatyaguncel.com