Avrupa, sosyal medyayı çocuklara yasaklamak ile kendi açık platformlarını kurmak arasında

150'den fazla kuruluştan oluşan bir koalisyon, büyük teknoloji şirketlerinin sosyal medya platformlarına Avrupa'da alternatifler inşa etmeyi planladığını açıkladı; bu girişime Brüksel de destek veriyor. Bu, bazı hükümetlerin mevcut platformlarda çocukları yasaklama girişimlerine, mahkemelerde sorunlarla karşılaşan bir yaklaşıma alternatif olarak gündeme geliyor.

Bu hafta Avustralya, 16 yaş altındakilerin sosyal medya hesabı açmasını yasaklayan ve dünyada bir ilk olan düzenlemesini ülkenin Yüksek Mahkemesi önünde savundu. Reddit ve hak örgütü Digital Freedom Project, yasanın anayasada örtük olarak tanınan siyasi iletişim özgürlüğünü ihlal ettiğini savunuyor.

Aralık ayından bu yana beş milyon hesap kapatıldı, ancak bakanlar bunun beklendiği kadar etkili olmadığını, birçok çocuğun yaş doğrulama kontrollerini aştığını kabul ediyor. Fransa benzer bir mücadeleyi şimdiden kaybetti.

Anayasa Konseyi, ağustosta ülkenin 15 yaş altına yönelik yasağının çekirdeğini iptal ederek düzenlemenin çok geniş olduğunu ve yetişkinler dahil tüm kullanıcıların tabi olacağı yaş kontrolleri için güvenceler içermediğini hükme bağladı. Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, hükümetten daha dar kapsamlı bir versiyon hazırlamasını istedi.

Yine de Avrupa hükümetleri ilerlemeye devam ediyor. Yunanistan 2027 Ocak ayından, Danimarka ise 2027 Temmuz ayından itibaren 15 yaş altına yönelik bir yasak planlıyor. İspanya 16 yaş altı için bir sınırı tartışırken, Birleşik Krallık'ın da gelecek yıl kendi yasağını yürürlüğe koyması bekleniyor.

Eylül ayında Avrupa Komisyonu, 13 yaş altındakilerin sosyal medya hesabı açmasını yasaklayacak ve 13 ile 14 yaşındakilerin erişimini sınırlayacak Kids Act adlı düzenleme tasarısını sundu. Brüksel'in'memnuniyetle karşıladığı' inşa seçeneğiÇarşamba günü Berlin'de farklı bir yaklaşım ortaya çıktı.

Aralarında Mastodon'un da bulunduğu 150'den fazla kuruluşun desteklediği Avrupa Sosyal Derneği, Avrupalıların bizzat kontrol ettiği açık, merkezi olmayan sosyal ağları koordine etmek üzere faaliyete geçti.“Avrupa, demokratik değerlerini yansıtan ve kamu yararına hizmet eden, açık, birlikte çalışabilir ve topluluk odaklı bir sosyal altyapıya ihtiyaç duyuyor” dedi eş düzenleyiciler Michael Foster ve Björn Staschen. Bu fikir Brüksel'de de bir ölçüde destek buluyor.

Haziran ayında yayımlanan Avrupa Komisyonunun Açık Kaynak Stratejisi (kaynak İngilizce), merkezi olmayan sosyal medyayı, bulut hizmetleri, işyeri araçları ve güvenli e-posta ile birlikte Avrupa alternatiflerini destekleyeceği dört alandan biri olarak tanımlıyor.“Elbette Avrupa sosyal medya platformlarının geliştirilmesini memnuniyetle karşılıyoruz” dedi Komisyon sözcüsü Thomas Regnier Euronews Next'e."Açık Kaynak Stratejisi, bulut, yapay zeka, internet teknolojileri, siber güvenlik ve yarı iletkenler gibi alanlarda egemen çözümler geliştirmeyi, teknolojik bağımlılıkları azaltmayı ve açık kaynak alternatiflerini ölçeklendirmeyi hedefliyor." Regnier ayrıca Komisyonun misyonunun girişimleri ve iş hızlandırıcılarını desteklemek olduğunu söyledi, ancak sosyal ağlar için özel bir finansman ya da proje açıklamadı. Ağa mı takılacak?

İki yaklaşım çakışabilir. Avustralya'nın yasağı TikTok'tan YouTube'a kadar 10 büyük ticari platformu ismen hedef alıyor. Fransa'da iptal edilen yasa ise çok daha ileri giderek kullanıcıların bağlantı kurduğu ya da içerik paylaştığı tüm hizmetleri kapsıyordu.

Bu tanım, Mastodon gibi topluluklar tarafından işletilen ağları da kapsayabilirdi. Komisyon, Kids Act'in Fransız yasasının aşırı geniş kapsamından kaçındığını söylüyor. Ansiklopediler, eğitim platformları ve dijital haber siteleri muaf tutuluyor, ayrıca hesap açmadan görülebilen içerik erişilebilir olmaya devam edecek.“Tüm çevrim içi hizmetler, reşit olmayanlar için güvenli olduklarını kanıtlamak zorunda kalacak” dedi Regnier.

“İspat yükünü tersine çeviriyoruz.”Teklif uyarınca 13 yaşın altındaki çocukların sosyal medya hesabı olmayacak. Ebeveynler 13 ve 14 yaşındakiler için sınırlı “mini hesaplar” açabilecek, 15 yaşından itibaren ise tam hesaplara izin verilecek.

Komisyon, kuralların merkezi olmayan ağlara büyük platformlarla aynı şekilde uygulanıp uygulanmayacağını belirtmedi. Yaş doğrulaması ise başka bir engel. Teknoloji devleri doğrulama sistemleri için ödeme yapabiliyor, ancak gönüllüler tarafından yürütülen hizmetler zorlanabilir.

AB, ücretsiz ve mahremiyeti koruyan bir yaş doğrulama uygulaması geliştiriyor; Komisyon bunun yıl sonuna kadar yayımlanmasını bekliyor. Ortak zeminHer iki taraf da giderek sorunun sadece kullanıcıların kim olduğunda değil, platformların nasıl tasarlandığında yattığı konusunda hemfikir oluyor.

Yaş sınırlarının ötesinde, Kids Act, sonsuz kaydırma, ödül mekanikleri ve geç saatlerde gelen bildirimler gibi bağımlılık yaratan özellikleri hedef alıyor (kaynak İngilizce). Kuralları ihlal eden platformlar, küresel cirolarının yüzde 6'sına kadar para cezasıyla karşı karşıya kalabilir.

Bu hafta bir Hollandalı milletvekili de “zararlı bağımlılık yaratıcı tasarım özelliklerinin” yasaklanmasını önerdi. Avrupa yasaklamayı mı, inşa etmeyi mi yoksa her ikisini birden mi seçecek olursa olsun, platformların kendileri değişecek gibi görünüyor.