Dünya liderleri Antalya'da; 196 ülke iklim krizi için bir araya geldi

Türkiye'nin ev sahipliği yaptığı COP31, bugün Antalya'da başlıyor. Konferansta iklim değişikliğiyle mücadele, fosil yakıtlardan çıkış, enerji dönüşümü ve iklim finansmanı ele alınacak. İran savaşı, yapay zekânın artan enerji ihtiyacı ve 1,5 derece hedefinin tehlikeye girmesi de zirvenin gündeminde Artı Gerçek - Birleşmiş Milletler (BM) İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi'nin 31.

Taraflar Konferansı (COP31), bugün Antalya'da başlıyor. Türkiye'nin ilk kez ev sahipliği yaptığı konferans, 196 ülke ve Avrupa Birliği'nin katılımıyla 20 Kasım'a kadar devam edecek. Birleşmiş Milletler, Avrupa Komisyonu, Dünya Bankası, Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Teşkilatı (OECD) ve Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) gibi kuruluşlar da üst düzey temsilcilerle zirvede yer alacak.

Zirvede iklim değişikliğiyle mücadele, sera gazı emisyonlarının azaltılması, temiz enerjiye geçiş ve iklim finansmanı gibi başlıklar ele alınacak. COP31’in resmi açılış genel kurulu, saat 10.00’da EXPO alanındaki Anadolu Genel Kurul Salonu’nda yapılacak.

Genel kurulda Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum açılış konuşması yapacak. Konferans boyunca iklim değişikliğiyle mücadele, emisyonların azaltılması, uyum politikaları ve iklim finansmanı başta olmak üzere küresel iklim gündemindeki başlıklar müzakere edilecek.

Ancak bu yılki konferans, küresel iklim hedeflerinin savaşlar, enerji güvenliği endişeleri ve teknolojik dönüşüm nedeniyle giderek daha fazla baskı altında kaldığı bir dönemde gerçekleştiriliyor. Reuters'ın Valerie Volcovici ve Simon Jessop imzalı haberine göre, ABD'nin İran'la devam eden savaşı, ülkelerin petrol tedarikinde yeni kaynaklar aramasına ve kömür kullanımını artırmasına yol açarken, yapay zekâ teknolojilerinin hızla yaygınlaşması da küresel elektrik talebini yükseltiyor.

Tarihsel olarak en fazla sera gazı salımından sorumlu ülke olan ABD'nin üst üste ikinci yıl uluslararası iklim iş birliğinden uzak durması da müzakerelerin önündeki önemli engeller arasında gösteriliyor. İLK GÜNÜN TEMASI: GIDA, TARIM VE SAĞLIK COP31’in ilk günü “Gıda, Tarım ve Sağlık” temasına ayrıldı.

Gün boyunca tarım ve gıda sistemlerinin iklim değişikliğine karşı dayanıklılığı, su kaynaklarının verimli kullanımı ve iklim krizinin halk sağlığı üzerindeki etkileri çeşitli oturumlarda değerlendirilecek. Türkiye Pavilyonu’nda Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından düzenlenecek etkinlikte ise iklime dirençli gıda güvenliği konusunda uluslararası iş birlikleri ele alınacak.

TÜRKİYE VE AVUSTRALYA SİVİL TOPLUMUNDAN FOSİL YAKITLARDAN ÇIKIŞ ÇAĞRISI Saat 11.00’de Mavi Bölge’deki Avustralya Pavilyonu’nda Türkiye ve Avustralya’dan sivil toplum kuruluşlarının katılımıyla fosil yakıtlardan çıkış gündemli bir etkinlik düzenlenecek. COP31’in ev sahibi Türkiye ile müzakerelere başkanlık eden Avustralya’dan sivil toplum temsilcilerinin bir araya geleceği oturumda, iki ülkenin fosil yakıtlardan çıkış sürecinde üstlenmesi gereken sorumluluklar ele alınacak.

Günün diğer etkinliklerinde adil enerji dönüşümü, iklim finansmanı, elektrik şebekelerinin dönüşümü ve devletlerin uluslararası iklim hukuku kapsamındaki yükümlülükleri tartışılacak. ANTALYA LİDERLER ZİRVESİ 11-12 KASIM’DA COP31 kapsamında devlet ve hükümet başkanlarının katılımıyla düzenlenecek Antalya Liderler Zirvesi, 11-12 Kasım tarihlerinde gerçekleştirilecek.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın ev sahipliğindeki zirvede dünya liderlerinin iklim değişikliğiyle mücadeleye ilişkin önceliklerini ve taahhütlerini paylaşması bekleniyor. Zirvede verilecek mesajların, emisyonların azaltılması, iklim değişikliğine uyum ve gelişmekte olan ülkelere sağlanacak finansman konularındaki müzakerelere yön vermesi öngörülüyor.

İki hafta sürecek COP31 müzakerelerinin 20 Kasım’da tamamlanması planlanıyor. TÜRKİYE'NİN HEDEFİ: 2035'E KADAR YÜZDE 35 ELEKTRİFİKASYON Reuters'a göre Türkiye'nin COP31 başkanlığının en önemli hedeflerinden biri, dünya ekonomisinde elektrifikasyonun payını 2035 yılına kadar yüzde 35'in üzerine çıkarmak.

Bu oran bugün yaklaşık yüzde 20 seviyesinde bulunuyor. Türkiye, ülkelerden söz konusu hedefi destekleyen bir taahhüde katılmalarını isteyecek. Hedef, fosil yakıtlarla çalışan araçlardan ısıtma sistemlerine, kazanlardan mutfak ekipmanlarına kadar birçok alanda elektrikli teknolojilere geçişi hızlandırmayı amaçlıyor.

Ancak bu yaklaşım iklim savunucularının eleştirilerine de neden oluyor. Elektrifikasyon taahhüdü, artan elektrik ihtiyacının mutlaka düşük karbonlu kaynaklardan karşılanmasını zorunlu kılmıyor. Bu nedenle yalnızca elektrik kullanımının artırılmasının iklim politikalarında ilerleme sayılıp sayılamayacağı tartışılıyor.

Deniz seviyesindeki yükselmeden en fazla etkilenen Güney Pasifik ada ülkelerinin de aralarında bulunduğu bir grup ülke, fosil yakıtlardan uzaklaşılması için daha açık ve bağlayıcı bir küresel yol haritası talep ediyor. Suudi Arabistan gibi petrol ve doğal gaz üreticisi ülkeler ise emisyonları azaltan veya karbonu yakalayan teknolojilerle birlikte fosil yakıtların enerji sisteminde önemli bir yer tutmaya devam edebileceğini savunuyor.

İRAN SAVAŞI ENERJİ DÖNÜŞÜMÜNÜ ZORLAŞTIRIYOR COP31'in gündemini şekillendiren en önemli gelişmelerden biri de dokuzuncu ayına giren İran savaşı. Reuters'a göre savaşın Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleştirilen petrol sevkiyatını ciddi biçimde aksatması, dünya genelinde yakıt fiyatlarını yükseltirken hükümetleri alternatif enerji kaynakları aramaya yöneltti.

ABD Başkanı Donald Trump yönetimi, Orta Doğu'daki arz kesintilerine karşı petrol, doğal gaz ve kömür üretimini artıran politikaları destekliyor. Güney Kore, Hindistan ve Tayland gibi Asya ülkeleri de kömür kullanımını artırdı veya kömürden elektrik üretimini genişletmeye yönelik adımlar attı.

Rusya'nın Ukrayna'yı işgali ve Rus enerji ihracatına uygulanan yaptırımlar da ülkelerin enerji güvenliği endişelerini artıran diğer gelişmeler arasında yer alıyor. Harvard Üniversitesi çevre politikaları profesörü John Holdren, Reuters'a yaptığı değerlendirmede bu koşullar altında iklim müzakerelerinden güçlü bir sonuç çıkmasının zorlaştığını belirtti.

Holdren, "It's hard to be optimistic" (İyimser olmak zor) ifadesini kullandı. Buna karşılık enerji krizlerinin yenilenebilir kaynaklara geçişi hızlandırabileceğini savunanlar da bulunuyor. Çin'in daha uygun fiyatlı temiz enerji teknolojileri ihraç etmesi, dünya genelinde yenilenebilir enerji kullanımının yaygınlaşmasına katkı sağlıyor.

Geçen yılki COP30'un başkanlığını yürüten Brezilyalı diplomat Andre Correa do Lago da savaşın enerji dönüşümünü hızlandırma gerekçelerini güçlendirdiğini, ABD'nin ise bu konuda diğer ülkelerden ayrıştığını belirtti. YAPAY ZEKANIN ARTAN ENERJİ İHTİYACI DA GÜNDEMDE COP31'de ilk kez daha belirgin biçimde öne çıkan başlıklardan biri de yapay zeka teknolojilerinin çevresel etkileri olacak.

Yapay zeka sistemlerinin hızla yaygınlaşması ve veri merkezlerinin büyümesi, küresel elektrik tüketiminde önemli bir artışa yol açıyor. Elektrik üretiminde fosil yakıtların kullanılmaya devam edilmesi ise bu talep artışının sera gazı emisyonlarını yükseltmesi riskini beraberinde getiriyor.

Türkiye, konferans kapsamında hükümetleri, şirketleri ve uluslararası kuruluşları yapay zekânın sürdürülebilir biçimde geliştirilmesi ve kullanılmasına ilişkin ilkeleri içeren bir taahhüde katılmaya davet edecek. Zirvede, yapay zeka teknolojilerinin ekonomik ve toplumsal faydalarından yararlanılırken enerji tüketiminin ve çevresel etkilerinin nasıl sınırlandırılabileceği de tartışılacak.

KÜRESEL ISINMADA 1,5 DERECE HEDEFİ TEHLİKEDE COP31, iklim değişikliğinin etkilerinin giderek ağırlaştığı bir dönemde düzenleniyor. Birleşmiş Milletler Çevre Programı'nın (UNEP) ekim ayında yayımladığı rapora göre dünya, 2015 Paris İklim Anlaşması'nda belirlenen sanayi öncesi döneme göre 1,5 derecelik küresel ısınma sınırını aşma yolunda ilerliyor.

Raporda, sıcaklık artışının yeniden 1,5 derece seviyesine indirilebilmesi için küresel sera gazı emisyonlarında hızlı ve kapsamlı azaltımlar yapılması gerektiği vurgulanıyor. 2026 yılı boyunca yaşanan aşırı hava olayları da iklim krizinin etkilerini bir kez daha gündeme taşıdı.

Batı Avrupa'da etkili olan sıcak hava dalgalarının yanı sıra Nepal'de bir buzulun çökmesiyle meydana gelen sel felaketinde 1450'den fazla kişi yaşamını yitirdi, binlerce kişiden ise haber alınamadı. En Az Gelişmiş Ülkeler grubunun danışmanlarından ve Climate Analytics'in Güney Asya Direktörü Manjeet Dal, Reuters'a yaptığı değerlendirmede 2026'nın iklim kaynaklı afetlerde en fazla can kaybının yaşandığı yıllardan biri olduğunu belirtti.

İŞ DÜNYASI SOMUT KARARLAR BEKLİYOR İklim müzakerelerini izleyen iş dünyası temsilcileri ise ülkelerin yalnızca yeni hedefler açıklamasının yeterli olmadığını, yatırımları yönlendirecek somut politikaların hayata geçirilmesi gerektiğini savunuyor. Uluslararası Ticaret Odası Genel Sekreteri John Denton, Reuters'a yaptığı değerlendirmede COP31'in elektrikli teknolojilere geçiş ve daha geniş kapsamlı enerji dönüşümü için şirketlere güven verecek açık politika sinyalleri üretmesi gerektiğini vurguladı.

Denton'a göre iklim değişikliğine uyum için gereken yatırımların da finansman sağlanabilir projelere dönüştürülmesi gerekiyor. 1,5 MİLYON ZİYARETÇİ BEKLENİYOR Konferans, Antalya'da toplam 1 milyon 100 bin metrekarelik alanda gerçekleştirilecek.

Alanın 527 bin metrekaresi Mavi Bölge, 582 bin metrekaresi ise Yeşil Bölge olarak ayrıldı. BM yönetimindeki Mavi Bölge'de devlet başkanları, bakanlar, ülke delegasyonları ve uluslararası kuruluşlar resmi iklim müzakerelerini yürütecek.

Bu bölgeye yaklaşık 100 bin kişinin gelmesi bekleniyor. Özel sektör, akademisyenler, sivil toplum kuruluşları ve gençlik temsilcilerinin bir araya geleceği Yeşil Bölge'de ise iklim çözümleri, sürdürülebilir teknolojiler ve çevre projeleri tanıtılacak.

Bakanlığın öngörüsüne göre Yeşil Bölge'yi konferans boyunca 1,5 milyon kişi ziyaret edecek.