Sanal Atatürk

Eski aile dostumuz Osman Amca var. Öğretmen Okulu mezunu, aydın, aynı zamanda matrak bir insan. Çok sevdiğimiz Osman Amca’nın çocukluğumda şöyle bir espirisini duymuştum: “Atam, sen galk ben yatam, cebini fındık fıstık gatam, sen yi ben bakam.” Bu şakayı bugün çok daha iyi anlıyorum.

Son günlerde sosyal medyadaki Atatürk paylaşımlarında, beni rahatsız eden bir şey vardı. Fakat ne olduğunu tam olarak anlayamamakla birlikte, konu Atatürk olduğu için bu rahatsızlığı görmezden geliyordum. Bir paylaşıma bakıyorum, bir paylaşana bakıyorum, tekrar izliyorum, fakat paylaşanla bir türlü duygudaşlık kuramıyorum.

Kucağında kediyle uyuklayan ve uzaklara dalıp giden Atatürk’ten, kediyle zeybek oynayan Atatürk’e kadar yapay zekayla hazırlanmış onlarca, yüzlerce Atatürk videosu türedi. Birçoğu onu hiç görmediğimiz bir gülümsemesiyle karşımıza çıkarıveriyor.

İÇİNİ BOŞALTMANIN KILIFI“Ne var canım bunda” denilebilir. Atatürk’ü aramızdan biri gibi, daha samimi bir yerde hissetmek insanlara iyi geliyor olabilir. Fakat bu bana önemli şeyi hatırlattı. Atatürk’ü anlatan sinema filmlerinin çoğu da bu iddiayla ortaya çıkmıştı.

“Atatürk’ün insan yanına bakmak”… Can Dündar, Zülfü Livaneli, son olarak Disney Plus’tan kaldırılmasıyla gündem yaratan Atatürk filminin yönetmeni Mehmet Ada Öztekin... Hepsinin söylemi aynıydı; “Atatürk’ün insani yönünü göstermek istiyoruz.” Öztekin’in film tanıtımındaki sözleri tam olarak böyleydi.

Dündar’ın “Mustafa” filmi malum. İsmi zaten ana hedefi koymuş. Livaneli de Atatürk’ün çocukluğundan başlayıp aşk hayatını filmin eksenine koyduğu etkileyici bir film yapmıştı. Gerekçeleri de şöyleydi; “Atatürk hep bize bir asker, bir devlet adamı, asık suratlı, sert, büstlerini diktiğimiz bir lider olarak tanıtıldı!

Atatürk’ü putlaştırıyoruz!”Andımız’ı tartışmaya açan ve yasaklanmasına sebep olan bakış açısı…‘İNSAN’ DERKEN?Atatürk’ün insani yönüne elbette bakılabilir, incelenebilir, tamam ama neden bütün filmler aynı yöne bakıyor? Atatürk’ü Atatürk yapan şey onun söz konusu “insan” yönü değil ki.

Atatürk’ü Atatürk yapan hayatı boyunca örgütlü mücadele içinde yer almış olması, Türk devriminin mirasçısı ve doruk noktası olması, emperyalizme karşı ilk zaferi kazanmış olması. Ayrıca “insan yönü” diye tabir edilen nedir?

Devrimci olmak, örgütlü mücadele, halka adanmak… Bunlar insan olmanın en büyük değerleri değil midir? Onun duyguları, aşk hayatı, insan ilişkileri de bu büyük özelliklerinden bağımsız değil ki. Sağlıklı bir insan; eylem, söylem ve bilinçte bir bütün olarak yaşayan insandır.

Atatürk’te bunların birbirinden ayrıldığını iddia etmek de ona yapılacak en büyük hakaret olur. ÖZÜNDEN KOPARMA YENİ DEĞİLSöz konusu sinema filmlerinde tarihsel çarpıtmaların yer aldığını da hatırlatmakta fayda var. Korkarım dün sinema ile yapılan, bugün kolay yoldan yapay zeka ve sosyal medya ile yapılıyor.

Atatürk’ün milyonların bilincinde parlamasından şikayetçi olacak değilim elbette. Son yıllarda Anıtkabir ziyaretçi rekorları kırdı. Bunlar mutluluk verici. Keşke sosyal medyada Atatürk’le ilgili yalnızca görsellik yerine fikirleri paylaşılıyor olsaydı.

Bu yazıyı kaleme alma sebebim Atatürk’ün fikri düzlemdeki gerçeğinden koparılmasına karşı çıkmaktır. Atatürk de zamanında bu tehlikeye dikkat çekme gereği duymuş ve şöyle demiştir:“Beni görmek demek, mutlaka yüzümü görmek değildir.

Benim fikirlerimi, benim duygularımı anlıyorsanız ve hissediyorsanız bu kâfidir.”İlhan Selçuk’un “Gardırop Atatürkçülüğü” tabiri, bugün çok daha dallanıp budaklandı gibi görünüyor. O’nun içini boşaltmak tarih önünde imkansız olsa da günümüz insanının zihninde kanımca mümkün.

Osman Amca’nın espirisindeki gibi içi boş bir Atatürkçülük, yalnızca espiri konusu olarak kalır. Atatürk’ü gerçekten seviyorsak, bunu devrimcileşerek yani ona benzeyerek gösterebiliriz. Onu kendimize benzeterek değil.