Enflasyon ekimde hızlandı

ŞEBNEM TURHAN

Enflasyon ekim ayında yüzde 2,58 arttı ve yüzde 2,4 olan beklentilerin hafif üzerinde geldi. Eylüldeki yüzde 1,84 aylık enflasyona göre ise belirgin şekilde hızlandı. Yıllık enflasyon eylüldeki yüzde 29,73 seviyesinden ekimde yüzde 29,77’ye geldi.

Enflasyonun beklentilerin üzerinde gelmesinde gıda ve giyim fiyatlarındaki hızlı yükselişler etkili olurken veri sonrası borsada bankacılık ve BİST100 endeksinde kayıplar hızlandı.

Gıdada bu kez yukarı yönlü sürpriz

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre ekimde gıda enflasyonu eylüldeki sürprizin üzerine yüzde 3,5 yükseldi. Önceki iki ay gerileyen gıda fiyatları ekimde hızlandı. Bu yükselişte taze sebze ve meyvelerdeki aylık yüzde 14,66 artış etkili olurken gıda enflasyonundaki bu artışın manşet enflasyona etkisi 0.84 puan oldu.

Enflasyon hesabında yüksek ağırlığa sahip gıdada uzmanlar eylülden ekime sarkan sebze fiyatları artışının etkisinin de bulunduğunu dile getirdi.

Giyim ve ayakkabı ise yeni sezon nedeniyle her yıl olduğu gibi bu yıl ekimde de manşet enflasyonu yükseltici etki yaptı. Aylık yüzde 12,58 artan giyim ve ayakkabı grubu aylık enflasyonu 0.82 puan yukarı çekti. Giyim ve ayakkabıda gelecek aylarda enflasyona yükseltici etki bahara kadar beklenmiyor.

Yine ulaştırma grubu manşet enflasyonu hızlandıran harcama grupları arasında yer aldı. Eşel mobil sisteminin sona ermesi ve devam eden akaryakıt zamlarıyla ulaştırma grubunda aylık artış yüzde 2,02, manşet enflasyona katkı ise 0.36 puan gerçekleşti.

Konut grubunda da elektrik ve doğal gaz tarifelerinde bir değişiklik olmadı; bu gruptaki artışın büyük çoğunluğu kira zamlarından kaynaklandı. Konut grubunda aylık yüzde 2,84 artış manşet enflasyonu 0.34 puan yükseltti.

Baz etkisi baskı oluşturabilir

Gıda, giyim, konut ve ulaştırma olmak üzere bu dört grup ekim ayı enflasyonunun belirleyicisi oldu. Çekirdek enflasyon göstergelerinden işlenmemiş gıda, enerji, içki ve sigara ile altın hariç B çekirdek enflasyonu aylık yüzde 2 arttı, yıllık enflasyon yüzde 29’dan yüzde 28,46'ya geldi.

Enerji, gıda, içki ve sigara ile altın hariç C çekirdek enflasyonu ise ekimde aylık yüzde 2,07 arttı ve yıllık C çekirdek enflasyonu eylüldeki yüzde 28,70’ten yüzde 28,28’e geriledi.

12 Kasım'da Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası yılın son enflasyon raporunu açıklayacak. OVP sonrası yapılacak bu toplantıda TCMB'nin vereceği mesajlar 2027 için sinyaller barındırabilecek. Öte yandan uzmanlar geçen yıl kasım ve aralıktaki düşük aylık enflasyonun bu yıl baz etkisi oluşturabileceğine ve bu aylarda yıllık enflasyon üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturabileceğine işaret etti.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın rezervlerinde gerileme geçen hafta devam etti. QNB ekonomistlerinin hesaplamalarına göre TCMB rezervleri 4.1 milyar dolar düşüşle 158.1 milyar dolara geriledi. Geçen hafta içerisinde bankaların TCMB'de zorunlu karşılık ve teminat depo çerçevesinde tuttukları döviz miktarının 0.8 milyar dolar artması, brüt rezervi olumlu etkiledi.

Bunu hariç tutan net rezerv ise 5 milyar dolar azalışla 37.9 milyar dolara indi. Swap hariç net rezerv de önceki haftaya göre 6.6 milyar dolar azalışla 24.2 milyar dolara geriledi.

QNB ekonomistlerinin analizine göre net rezerv içinde değerlendirilen yurt içi bankalarla yapılan satım yönlü swap hacminin 30 Ekim haftasında 1.6 milyar dolar azalması, net rezervi olumlu etkiledi. Altın fiyatlarının gerilemesi ise net rezervde 0.7 milyar dolarlık azalışa yol açtı.

Kamunun döviz mevduatı da incelenen hafta içerisinde yataya yakın seyretti. QNB analizinde "Sonuç olarak, bu saydığımız işlemler net rezervin geçen hafta 0.9 milyar dolar yükselmesine neden olmuştur. Net rezervdeki değişimi dikkate aldığımızda, bunun dışında kalan işlemlerle toplamda 5.9 milyar dolar döviz satışı gerçekleştiğini hesaplıyoruz.

Böylece, ekim ayının tamamında 12 milyar dolar civarında döviz satışı yapılmıştır" denildi.