Ankara Ürolog: Ürolojik Şikayetler Nasıl Değerlendirilir?

Bu nedenle ürolojik değerlendirme, tek bir teste bakarak değil, öykü, muayene ve tetkiklerin birlikte yorumlanmasıyla yürütülür. Ürolojik muayenenin ilk aşaması hastanın anlattıklarıdır. Şikayetin ne zaman başladığı, aniden mi yoksa yavaş yavaş mı ortaya çıktığı, gün içinde nasıl seyrettiği tanı yolunu belirleyen bilgilerdir.

Örneğin idrar yaparken yanma şikayeti birkaç gün içinde başlamışsa enfeksiyon ilk düşünülen tablodur; aynı şikayet aylardır sürüyorsa farklı nedenler araştırılır. Kullanılan ilaçlar da değerlendirmenin parçasıdır. Tansiyon ilaçları, idrar söktürücüler ve bazı psikiyatrik ilaçlar idrar yapma düzenini etkileyebilir.

Şeker hastalığı, nörolojik hastalıklar ve geçirilmiş ameliyatlar da mesane işlevini değiştirebildiğinden sorgulanır. Sıvı tüketimi, kahve ve çay alışkanlığı, sigara kullanımı tabloyu tamamlayan başlıklardır. Ürolojik başvurular genellikle belirli gruplar altında toplanır ve her grubun kendi araştırma yolu vardır.

Depolama şikayetleri mesanenin idrarı biriktirme aşamasıyla ilgilidir. Sık idrara çıkma, ani sıkışma hissi, gece idrara kalkma ve tuvalete yetişememe bu gruptadır. Boşaltma şikayetleri ise idrarın atılması sırasında ortaya çıkar: idrara başlarken bekleme, akımın zayıflaması, kesik kesik idrar yapma ve tam boşalamama hissi bu başlık altındadır.

Bu ayrım, sorunun mesanede mi yoksa çıkışta mı olduğunu anlamaya yardımcı olur. Ağrı ürolojide yerleşimine göre yorumlanır. Böğürden kasığa yayılan şiddetli ağrı taş hastalığını düşündürür. Kasık ve testis ağrısı farklı bir grubu ilgilendirir.

İdrar yaparken hissedilen yanma ise alt idrar yolunu işaret eder. İdrarda kan görülmesi ayrı bir başlıktır ve ağrı eşlik etsin etmesin araştırılması gereken bir bulgudur. Muayene, şikayetin türüne göre şekillenir. Böbrek bölgesinin elle ve hafif vuruşla değerlendirilmesi, taş ve enfeksiyon şüphesinde bilgi verir.

Karın muayenesinde mesanenin dolu olup olmadığı anlaşılabilir; idrar yapamama tablosunda bu bulgu önemlidir. Erkeklerde dış genital muayene testis, epididim ve penis değerlendirmesini içerir. Parmakla rektal muayene, prostatın büyüklüğü ve kıvamı hakkında bilgi veren temel bir incelemedir.

Kadınlarda ise pelvik değerlendirme, idrar kaçırma ve sarkma sorunlarının ayırt edilmesinde kullanılır. İdrar tahlili ürolojik değerlendirmenin en yaygın ilk basamağıdır. İdrarda lökosit, eritrosit, protein ve kristal varlığı incelenir.

Enfeksiyon düşünüldüğünde idrar kültürü alınarak etken mikroorganizma ve uygun antibiyotik belirlenir. Kültür sonucu beklenirken başlanan tedavi, sonuç geldiğinde gözden geçirilir. Kan tetkiklerinde böbrek işlevini gösteren kreatinin değeri ve buradan hesaplanan filtrasyon hızı önemlidir.

Erkeklerde prostat değerlendirmesinde PSA testi kullanılır; ancak bu değerin tek başına yorumlanmadığı, yaş ve muayene bulgularıyla birlikte ele alındığı bilinmelidir. Taş hastalığı olanlarda kalsiyum, ürik asit ve idrarın günlük analizi gibi metabolik tetkikler istenebilir.

Ultrasonografi ürolojide en sık kullanılan görüntüleme yöntemidir. Radyasyon içermez, hazırlık gerektirmez ve böbrek, mesane ile prostat hakkında bilgi verir. Böbrekte şişme, taş, kist ve kitle varlığı bu yöntemle değerlendirilebilir.

Mesane ultrasonu, idrar yaptıktan sonra geride kalan miktarın ölçülmesinde de kullanılır. Taş hastalığında kontrastsız bilgisayarlı tomografi en duyarlı yöntem kabul edilir; taşın boyutu, yeri ve yoğunluğu hakkında ayrıntılı bilgi verir.

Tümör şüphesinde kontrastlı tomografi ya da manyetik rezonans görüntüleme tercih edilebilir. Prostat kanseri şüphesinde multiparametrik MR, biyopsi kararının verilmesinde ve şüpheli alanların hedeflenmesinde yol gösterir.