Yeni Hal Yasası Meclis'te: Aracıya hapis ve yüzde 4 komisyon sınırı

Ticaret Bakanı Ömer Bolat'ın açıklamalarına göre, gıda enflasyonunu tetikleyen aracı maliyetlerini ortadan kaldırmayı hedefleyen yeni Hal Yasası taslağı TBMM'deki AK Parti grubuna sunuldu. Toplam 9 maddeden oluşan yasal düzenleme, üretici kooperatiflerini güçlendirirken, fiyatları suni olarak artıran kural ihlallerine hapis ve idari para cezası getirmeyi öngörüyor.

Düzenleme ile tarladan rafa kadar uzanan tedarik zincirindeki kayıt dışılığın ve vergi kaybının kalıcı olarak sonlandırılması hedefleniyor.

A Haber'e değerlendirmelerde bulunan Gıda Mühendisi Nurten Sırma'nın aktardığı verilere göre, mevcut sistemde üreticiden 8 liraya çıkan bir ürün, market raflarında 100 liraya kadar tırmanabiliyor. Bu yapısal bozukluğun önüne geçmek için yasa taslağında üç temel başlık üzerine yoğunlaşıldı.

KOMİSYONCULARA YÜZDE 4 SINIRI VE ÜRETİCİYE RAF GARANTİSİ

Yeni düzenlemenin en belirgin adımlarından biri, aracıların aldığı yüzde 8'lik komisyon oranının yüzde 4'e indirilmesi olacak. Sadece fiyatı artırmak adına zincire dahil olan ve ürüne katma değer yaratmayan mükerrer alım-satım işlemleri engellenecek.

Ayrıca, tarlada üretim yapan çiftçilerin ürünlerini doğrudan tüketiciye ulaştırabilmesi için hallerde, pazar yerlerinde ve zincir marketlerde yerel üreticilere özel satış alanları ayrılması zorunlu hale getirilecek.

TÜKETİCİ QR KOD İLE KAR MARJINI DOĞRUDAN GÖRECEK

Taslağın tüketiciye sağladığı en büyük pratik fayda ise dijital izlenebilirlik altyapısının genişletilmesi olacak. Vatandaşlar, Hal Kayıt Sistemi (HKS) entegrasyonu sayesinde mobil cihazlarından ürün künyesindeki QR kodu okutarak sebze ve meyvenin tarladan çıkış fiyatı ile marketteki satış fiyatı arasındaki farkı anlık olarak görebilecek.

Bu şeffaflık adımıyla, fahiş fiyat uygulayan işletmelerin tüketici nezdinde doğrudan tespit edilmesi ve piyasa denetiminin tabana yayılması sağlanacak.

Türkiye'de üretilen yaş sebze ve meyvenin yalnızca yüzde 30'unun hallere girdiği, yüzde 70'inin ise doğrudan perakende zincirleri tarafından tedarik edildiği belirtiliyor. Yeni Hal Yasası'nın yasalaşmasının ardından, perakende sektörünü düzenleyen ek mevzuatların da netleşmesi ve pazar payını dengelemek amacıyla üretici kooperatiflerinin sayısının iki katına çıkarılması için vergi muafiyeti gibi maddi desteklerin devreye alınması bekleniyor.