Çin’in yapay zekâsına talep artıyor

CGTN Türk Dış Haberler Servisi

ABD merkezli Foreign Affairs dergisinde yayımlanan analiz, Çin’in yapay zekâ işbirliği teklifinin giderek daha fazla ülkede karşılık bulduğunu belirtti. Yazı, bu ilginin önemli bir bölümünü Çinli geliştiricilerin en gelişmiş modellerinin ağırlıklarını, yani eğitim sırasında öğrenilen parametreleri, indirilebilir biçimde paylaşmasına bağlıyor.

Açık ağırlıklar, kamu kurumlarına ve şirketlere modeli kendi donanımlarında çalıştırma ve kullanım amaçlarına göre uyarlama imkânı veriyor. Analize göre bu seçenek, erişim koşulları ihracat kararlarından etkilenebilen ABD’li sağlayıcılara bağımlılığını azaltmak isteyen hükümetler açısından önem taşıyor.

Kurumlar, modeli kendi sistemlerine aldıklarında nerede ve nasıl çalıştırılacağına da kendileri karar verebiliyor.

Pekin yönetimi yapay zekâ alanındaki uluslararası işbirliği yaklaşımını Ekim 2023’te yayımladığı Küresel Yapay Zekâ Yönetişimi Girişimi’nde ortaya koydu. Mart 2024’te BM Genel Kurulu’nun ABD öncülüğündeki yapay zekâ kararına destek veren Çin, ardından gelişmekte olan ülkelerin kapasitesini artırmaya odaklanan ayrı bir karar sundu.

Çin’in metni, BM üyelerinin yapay zekâyı geliştirme ve kullanma konusunda eşit fırsatlara sahip olması gerektiğini vurguladı.

Çin Başbakanı Li Qiang, Temmuz 2025’te Dünya Yapay Zekâ İşbirliği Örgütü’nün (WAICO) kurulmasını önerdi. Örgüt, gelişmekte olan ülkelere teknoloji ve eğitim desteğinin yanı sıra küresel yapay zekâ kurallarının yazımında daha fazla söz hakkı vaat etti.

Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri António Guterres girişime destek veren isimlerin başında geliyor.

Çin Cumhurbaşkanı Xi Jinping ise, örgütün bir yıl sonraki açılışında yapay zekâ alanında açıklık çağrısı yaptı. Foreign Affairs, WAICO’nun 37 üyesi olduğunu aktardı. Dergiye göre Pekin’in ekim ayında yayımladığı taslak, Çin’in önde gelen modellerinden bazılarına erişimde üye ülkelere kolaylık sağlanabileceğine işaret ediyor.

Kırgızistan’da eğitim, Mısır’da altyapı anlaşmaları

Çin Cumhurbaşkanı Xi Jinping, eylül ayındaki Washington zirvesi öncesinde Kırgızistan’da yaptığı konuşmada, Şanghay İşbirliği Örgütü üyelerine destek veren yapay zekâ merkezinin genişletileceğini açıkladı. Merkez, üye ülkelerin kendi dillerinde modeller geliştirmesine ve bunları kurup işletebilecek mühendisler yetiştirmesine yardımcı oluyor.

Kahire’de Xi Jinping ile Mısır Cumhurbaşkanı Abdülfettah es-Sisi, yapay zekânın yanı sıra veri merkezleri ve yarı iletkenleri de kapsayan anlaşmalar imzaladı. Xi Jinping, Yeni Delhi’de ise BRICS üyeleri için açık kaynaklı bir yapay zekâ bölgesi kurulmasını önerdi.

Foreign Affairs, ülkelerin yapay zekâ yatırımlarında hangi teknolojileri seçeceğini değerlendirirken fiyat ve erişimin belirleyici olabileceğini yazdı. Dergiye göre bir ülkenin mühendislerini hangi araçlarla eğittiği, yerel dil modellerini hangi teknoloji üzerine kurduğu ve veri merkezlerinde hangi sistemleri çalıştırdığı, sonraki yatırımlarının yönünü de etkileyebilir.