Bessent, He Lifeng'e nadir toprak ve anlaşma uyarısı yaptı

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, Çin Devlet Konseyi Başbakan Yardımcısı He Lifeng ile görüşmesinde ticaret anlaşmasının uygulanması ve nadir toprak ihracat kısıtlamaları konusunda endişe belirtti.

· 2 dk 4 Bessent, He Lifeng'e nadir toprak ve anlaşma uyarısı yaptı Albanese ABD'yi İran Savaşı Tırmandırmamaya Çağırdı Washington/Pekin — ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, Çin Devlet Konseyi Başbakan Yardımcısı He Lifeng ile telefon görüşmesi yaparak, her iki ülke arasında geçen aylarda imzalanan ticaret ateşkes çerçevesinin uygulanma sürecinde tespit edilen aksaklıkları ve nadir toprak elementleri tedarik zincirindeki daralmaları resmi olarak masaya yatırdı. Görüşme, Trump yönetiminin Çin politikasının en kritik iki ayağını — gümrük dengesi ve stratejik malzeme güvenliğini — doğrudan hedef alıyor.

Kaynaklara göre Bessent, Cenevre ve Busan toplantıları sonucunda şekillenen çerçeve anlaşmasının metinindeki taahhütlerin — özellikle Çin'in ABD ürünlerine ek gümrükleri kaldırma ve nadir toprak ihracat kotalarını artırma konularındaki — pratikte yeterince karşılanmadığını vurguladı. Hazine Bakanı, son üç ayda nadir toprak elementleri (özellikle neodim, disprozyum ve terbiyum) ihracat onaylarında yaşanan gecikmelerin, ABD savunma ve yeşil enerji sanayiinin üretim planlarını zorladığını kaydetti.

Dünya nadir toprak işlenme kapasitesinin yaklaşımdan%90'ı Çin kontrolünde. ABD, 2023-2024 döneminde Mountain Pass (Kaliforniya) ve Lynas (Texas/Australia ortaklığı) tesislerini yeniden canlandırılmış olsa da, ayrıştırma ve manyet üretimi hâlâ ağırlıklı olarak Çin'den geçiyor.

Bessent'in "tedarik güvenliği" vurgusu, Pentagon'in 2025 yılı raporunda "kritik risk" olarak sınıflandırılan bu bağımlılığı kırmak için hem yurt içi teşviklerin (IRA ve CHIPS yasaları kapsamında) hem de diplomatik baskının bir arada kullanıldığını gösteriyor.

He Lifeng, görüşmede Çin'in "yasalara uygun olarak" ihracat kontrolü uyguladığını, ulusal güvenlik ve çevresel koruma gerekçeleriyle kotaların yönetildiğini savundu. Pekin, nadir toprak kotalarını 2024 son çeyreğine göre 2025'te%15 artırmış olsa da, ABD talebinin bu artışı karşılayamadığı ve işleme kapasitesinin darboğaz oluşturduğu görülüyor.

Çin tarafı, karşılığında ABD'nin çip yapım ekipmanı (EUV litografi makineleri dahil) ve yapay zekâ çipleri ihracat kontrollerinde yumuşama sağlamak istiyor.

İki taraf, görüşmenin "yapıcı" geçtiğini kaydederken, somut takip mekanizması olarak gelecek ay Ankara'da (veya nötr bir üçüncü ülke başkentinde) teknik komisyon toplantısı yapmaya uzlaştı. Gündemde: nadir toprak ihracat lisans sürecinin şeffaflaştırılması, gümrük vergilerinin aşamalı indirimi ve çip ihracat kontrol listelerinin gözden geçirilmesi.

Pazarlar, bu mekanizmanın 2024 sonbaharında yaşanan "sohbetler ama sonuç yok" döngüsünü kırıp kıramayacağını izliyor.