Önce yaptılar şimdi de uyarıyorlar

Teknoloji dünyasının en bildik, en cilalı tiyatrosu yine sahnede. Yıllardır laboratuvar kapılarını dünyaya kapatıp gece gündüz çalışan, milyarlarca dolarlık fonları ceplerine indiren ve her yeni modeli tanıtırken naraları atan o meşhur teknoloji guruları, bugünlerde garip bir günah çıkarma yarışına girdi.

Önce yaptılar, bu seviyeye getirdiler; şimdi de kürsülere çıkıp diyerek topluma korku aşılıyorlar. İnsanın hafızasıyla alay eden tuhaf bir tablo bu. Daha düne kadar modellerin sınırlarını zorlayan, güvenlik ekiplerinin uyarılarını "rekabette geri kalırız" bahanesiyle bir kenara iten bizzat bu şirketlerin tepe yöneticileri değil miydi?

Piyasaya her gün yeni bir devrim müjdesi verip yarıştan çekilmeyenler, birdenbire etik havarisi kesildi. Gazetelerin manşetlerine, konferans salonlarına ve sosyal medya akışlarına bakın; dünün pervasız mühendisleri, bugünün modern kıyamet habercileri olmuş durumda.

Peki, bu aniden kabaran vicdan azabının arkasında sahiden insanlığa duyulan bir şefkat mi yatıyor, yoksa çok daha kurnaz bir pazar hesabı mı? Birincisi, korku iklimi regülasyonların önünü açar; regülasyonlar ise arkadan gelen küçük rakipleri boğar.

Şu an piyasada trilyonlarca parametrelik modelleri eğitebilecek sermayeye sahip bir avuç dev var. Yapay zekayı bir "nükleer tehdit" gibi sunup devasa denetim mekanizmaları kurulmasını talep ettiklerinde, aslında yaptıkları şey açık kaynak kod geliştiren bağımsız araştırmacıların, garajında çalışan gençlerin ve yeni girişimlerin kapısına kilit vurmaktır.

Yani demenin fiyakalı yolu. İkincisi, bu korku tacirliği aynı zamanda muazzam bir halkla ilişkiler illüzyonudur. Bir teknolojinin "insanlığın sonunu getirebilecek kadar kudretli" olduğunu iddia etmek, onun hisse değerini ve piyasa cazibesini katlamaktan başka neye yarar?

Korkuttukları her açıklamayla aslında ürettikleri ürünün pazarlama bütçesine bedavadan milyonlarca dolar ekliyorlar. "Öyle büyük bir güç geliştirdik ki kendimiz bile korkuyoruz" demek, tarihin gördüğü en cüretkar reklam sloganından başka bir şey değil.

Eskiden insanlar bir şey icat ettiğinde sorumluluğunu da üstlenirdi. Bugünün teknoloji baronları ise önce zehri üretip vitrine koyuyor, ardından panzehir satmak için toplumun zihnini endişeyle zehirliyor. Topluma sürekli yaklaşan bir dijital kıyamet masalı anlatanlara durup sormak gerek: Madem bu kadar korkuyordunuz, laboratuvardaki o şalteri indirmek için neyi bekliyorsunuz?

İndiremezler; çünkü korkuttukları şey bir felaket değil, sadece kontrolünü kaybetmek istemedikleri devasa bir kâr mekanizması. Kusura bakmasınlar ama hem yangını bizzat çıkarıp hem de elinde boş bir damacanayla itfaiyeci rolü kesenlerin bu telaşı artık inandırıcı gelmiyor.