Aracını başkasına veren ayvayı yedi: İfadeye gidecekler

Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), şirketlere ait ticari araçları kullanan sürücülerin sigortalılık durumuna ilişkin denetimlerde yeni bir uygulamaya geçti. Düzenlemeyle, trafik kontrolünde sigortasız olduğu belirlenen sürücüler nedeniyle işverenlere doğrudan ceza kesilmesi yerine, belirli durumlarda taraflar arasındaki çalışma ilişkisinin araştırılması zorunlu hale getirildi.

SGK'nın 19 Ekim 2026 tarihli ve 2026/22 sayılı Genelgesi ile hayata geçirilen değişiklik, özellikle şirket aracını arkadaşına, akrabasına veya başka bir kişiye geçici olarak kullandıran işletmeleri ilgilendiriyor. Yeni uygulamada, sürücünün araç sahibi şirkette daha önce çalışıp çalışmadığı ve aracın hangi amaçla kullanıldığı incelenecek.

TRAFİK DENETİMİNDE SGK KONTROLÜ NASIL YAPILIYOR?Kayıt dışı istihdamla mücadele kapsamında 2021 yılından bu yana Emniyet Genel Müdürlüğü ile SGK arasında bilgi paylaşımı yapılıyor. Trafik ekiplerinin ticari amaçla kullanılan şirket araçlarına yönelik denetimlerinde düzenlenen ceza tutanakları, sürücülerin sigortalılık durumlarının araştırılmasına dayanak oluşturuyor.

SGK'ya gönderilen bilgiler arasında aracın plakası, sürücünün T.C. kimlik numarası, adı ve soyadı, trafik cezasının düzenlendiği tarih, il, ilçe ve ilgili trafik birimi bulunuyor. Kurum, bu bilgiler üzerinden sürücünün araç sahibi işyerindeki sigortalılık kayıtlarını kontrol ediyor.

ŞİRKET ARACINI ARKADAŞINA VERENLERE YENİ DÜZENLEMESGK'nın 2015/25 sayılı Kayıt Dışı İstihdam ile Mücadele Genelgesi'nde yapılan değişiklikle, sürücü ile araç sahibi işveren arasında geçmişte herhangi bir çalışma ilişkisi bulunmaması halinde doğrudan sigortalılık tescili ve idari para cezası uygulanmayacak. Bu kapsamdaki dosyalar sosyal güvenlik denetmenlerine gönderilecek.

Denetmenler, sürücü ve araç sahibinin ifadelerine başvurarak aralarında işçi-işveren ilişkisi bulunup bulunmadığını araştıracak. Akrabalık, arkadaşlık ve aracın geçici olarak ödünç verilmesi gibi durumlar incelemede değerlendirilecek.

Yapılan araştırmada sürücünün şirket çalışanı olmadığı belirlenirse kayıt dışı istihdam gerekçesiyle ceza uygulanmayacak. Sürücünün fiilen çalıştığının tespit edilmesi durumunda ise sigortalılık tescili, geriye dönük prim tahakkuku ve idari para cezası işlemleri gerçekleştirilebilecek.

SİGORTASIZ SÜRÜCÜ ÇALIŞTIRMANIN CEZASI NE KADAR?Şirket aracında sigortasız işçi çalıştırıldığı tespit edilen işverenler hakkında 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 102'nci maddesi uygulanıyor. 2026 yılında geçerli 33 bin 30 liralık brüt asgari ücret üzerinden hesaplanan cezalar, ihlalin niteliğine göre değişiyor.

Sigortalı işe giriş bildirgesinin verilmediğinin kamu kurumlarının tespitiyle ortaya çıkması halinde her bir çalışan için 66 bin 60 lira idari para cezası uygulanıyor. Aynı işyerinde bildirge verilmemesi fiilinin kanunda belirtilen koşullarla bir yıl içinde tekrarlanması durumunda ceza, beş brüt asgari ücret tutarı olan 165 bin 150 liraya yükseliyor.

Sigortasız çalışmanın ilgili aylara ait prim ve hizmet belgelerine yansıtılmaması halinde aylık 66 bin 60 liraya kadar ek ceza söz konusu olabiliyor. Ücret bordrolarında eksiklik veya yasal kayıtlarda geçersizlik tespit edilmesi durumunda da ilgili ihlaller için 16 bin 515 liralık cezalar uygulanabiliyor.

Toplam yaptırım, tespit edilen eksikliklere ve çalışma süresine göre 150 bin lirayı aşabiliyor. ALANYA'DAKİ TURİZM VE TAŞIMACILIK İŞLETMELERİNİ DE İLGİLENDİRİYORYeni düzenleme, Alanya'da faaliyet gösteren turizm, transfer, lojistik, servis taşımacılığı ve araç kiralama işletmeleri açısından da önem taşıyor.

Şirket adına kayıtlı ticari araçların farklı kişiler tarafından kullanılması halinde, trafik denetiminde düzenlenen tutanaklar SGK incelemesine konu olabilecek. Özellikle turizm sezonunda personel taşımacılığı, havalimanı transferi ve ticari araç kullanımının yoğun olduğu Alanya'da, işletmelerin sürücülerin sigortalılık kayıtlarını ve araç kullanımına ilişkin belgelerini güncel tutması önem taşıyor.

Yeni genelge, fiilen çalışan sürücülerin sigortalı bildirilmesi yükümlülüğünü ortadan kaldırmıyor. KİRALIK ARAÇLARDA SİGORTA SORUMLULUĞU NASIL BELİRLENECEK?Şirket aracının başka bir kişi veya işletmeye kiralanması durumunda da taraflar arasındaki hukuki ilişki dikkate alınıyor.

Aracı kullanan sürücünün, aracı kiralayan işletmenin sigortalı çalışanı olması halinde yalnızca araç sahibinin farklı olması kayıt dışı istihdam cezası uygulanması için yeterli kabul edilmiyor. Bu tür incelemelerde yazılı kira sözleşmesi, sürücünün sigortalılık kaydı ve aracın fiili kullanımına ilişkin belgeler önem taşıyor.

Aracın kiralanmış olması, gerçek bir iş ilişkisinin bulunması halinde sigorta yükümlülüğünü ortadan kaldırmıyor. DEVAM EDEN SGK DOSYALARINA DA UYGULANACAK19 Ekim 2026 tarihli genelge yalnızca yeni trafik denetimlerini kapsamıyor.

SGK birimlerine daha önce ulaşmış ancak henüz sonuçlandırılmamış dosyalar da yeni hükümler doğrultusunda değerlendirilecek. Düzenlemenin dayanağını oluşturan 2026/22 sayılı Genelge, 11 Kasım 2015 tarihli ve 2015/25 sayılı Genelge'nin 4/a kapsamındaki sigortalılara ilişkin işlemleri düzenleyen bölümünü değiştiriyor.

Böylece daha önce çalışma ilişkisi bulunmayan sürücüler bakımından trafik tutanağı tek başına doğrudan yaptırım uygulanması için yeterli görülmeyerek denetmen incelemesi öngörülüyor. İşverenlerin, trafik denetimi sonrasında SGK tarafından başlatılan incelemelerde sürücünün çalışma durumunu açıklayan kayıt ve belgeleri sunması gerekiyor.

İnceleme sonucunda işçi-işveren ilişkisinin bulunmadığı belirlenirse kayıt dışı istihdam nedeniyle yaptırım uygulanmıyor. Fiili çalışma tespit edilirse ilgili döneme ait sigorta ve prim yükümlülükleri geçerliliğini koruyor.