Petrolde sert düşüş! Piyasalarda tüm dengeler değişti

Küresel piyasalar yeni haftaya ABD ile İran arasında diplomatik bir çözüme ulaşılabileceği beklentisiyle başladı. Petrol fiyatları gerilerken, enflasyon ve dolar baskısının hafiflemesi altına alım getirdi.

Cuma günü 100,83 dolara kadar yükselen Brent petrolün ocak vadeli varil fiyatı, günü 98,32 dolardan tamamladı. Brent petrolün varil fiyatı bugün saat 09.30 itibarıyla kapanışa göre yaklaşık yüzde 1,4 azalışla 96,89 dolara indi.

Aynı dakikalarda Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün aralık vadeli varil fiyatı 89,96 dolar oldu.

LSEG verilerine göre Brent, geçen hafta yüzde 17 değer kaybederek Kovid-19 salgınının başlangıcından bu yana en sert haftalık düşüşünü yaşadı. ABD’deki ara seçimlerin ardından 4 Kasım’da gün içinde 94 doların altına inen Brent, 4 Eylül’den bu yana, yani yaklaşık 2 ayın en düşük seviyesini gördü.

Aynı gün 7 Ekim’den bu yana ilk kez 100 doların altına inen Brent, 5 Kasım’da 93,22 dolara kadar geriledi.

Brent, ekim ayının sonlarında Hürmüz Boğazı yakınlarındaki tanker saldırılarının ardından 116 doların üzerine çıkmıştı. Böylece petrol, yaklaşık 2,5 haftada varil başına 20 dolara yakın değer kaybetti. Sert düşüşe rağmen Brent, yıla 60,75 dolardan başladığı için yılbaşına göre hâlâ yaklaşık yüzde 60 yukarıda bulunuyor.

TRUMP: SALDIRI İHTİMALİ SON DERECE DÜŞÜK

Abd Başkanı Donald Trump, CNN’e verdiği mülakatta, İran’ın nükleer programı ve Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasına ilişkin müzakerelerde ilerleme sağlanması halinde ABD’nin İran’a yeniden saldırmasının “son derece düşük bir ihtimal” olduğunu söyledi.

İran’ın ekonomik açıdan çöktüğünü öne süren Trump, “İran başarısız bir ülke. Bu yıl yüzde 301 enflasyon var. ABD saldırısının gerekli olma ihtimali son derece düşük. Gerekirse yapardım ama onlara çok sert vurduk” ifadelerini kullandı.

“38 KÖPRÜYÜ BİR SAATTE YIKABİLİRİZ” İDDİASI

ABD’nin yeniden saldırması durumunda İran içindeki altyapı hedeflerinin belirlendiğini aktaran Trump, “Listemizde, kelimenin tam anlamıyla bir saat içinde yıkabileceğimiz 38 köprü var. Vurursak hepsi yıkılacak” dedi.

İran’ın altyapısını yok etmeyi tercih etmeyeceğini kaydeden Trump, “Bunu yapmak istemiyorum çünkü esasen yeniden inşa etmek 10 yıl sürer, köprüleri yıkmayı sevmiyorum, inşa edilmesi en zor şey bir köprüdür” diye konuştu. Trump, ABD saldırılarına karşı İran’ın savunma kabiliyetinin bulunmadığını ve bu ülkenin hava savunmasının yok edildiğini de iddia etti.

Trump, petrol ve benzin fiyatlarını yükselten çatışmanın Cumhuriyetçilerin ara seçimlerdeki yenilgisinde payı olduğunu da kabul etti.

ARA SEÇİM SONUÇLARI İRAN POLİTİKASINI ETKİLEYEBİLİR

Geçen hafta ABD’de yapılan ara seçimlerde Demokratların Kongre’nin iki kanadında da çoğunluğu elde etmesi, Washington yönetiminin İran politikasında değişikliğe gidebileceği beklentilerini güçlendirdi. Piyasalarda, Kongre’nin Trump’ı İran çatışmasını sona erdirmeye zorlayacağı yönündeki beklentiler petrolün geçen haftaki sert düşüşünde etkili oldu.

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Cumhuriyetçilerin seçimlerde yaşadığı kayıpları İran ile süren çatışmalara bağlarken, Demokratların önde gelen isimlerinden Chuck Schumer ve Hakeem Jeffries savaşın sona erdirilmesi çağrısında bulundu.

ERAKÇİ: BİRAZ BEKLEMELİYİZ

İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi ise ABD’deki ara seçimlerin ardından diplomatik temasların yavaşladığını belirterek, müzakerelerin devamı için uygun koşulların oluşmasını beklediklerini söyledi. Arabulucuların ziyaretlerine ilişkin soruya Erakçi, “Birkaç gündür arabulucularda geliş gidiş olmadı.

Bunun sebebi, ABD’deki seçim sonuçlarının herkesi şok etmesiydi. Bu biraz geçmeli. Atmosfer uygun olmalı. Biraz beklemeliyiz” yanıtını verdi.

HÜRMÜZ’DE TANKER İDDİASI DÜŞÜŞÜ SINIRLIYOR

Hürmüz Boğazı’nda petrol taşımacılığına yönelik risklerin sürmesi ise fiyatlardaki düşüşü sınırlıyor. İran Ordusu Deniz Kuvvetleri dün yaptığı açıklamada, Hürmüz Boğazı’nın doğusunda seyir sistemlerini kapatarak izin verilmeyen bölgede hareket ettiği belirtilen bir petrol tankerinin deniz mayınına çarpması sonucu alev aldığını duyurdu. Reuters, iddiayı bağımsız olarak hemen doğrulayamadığını bildirdi.

İran Deniz Kuvvetleri, tüm tehditler ortadan kalkmadıkça boğazın kurallara uymayan gemilere kapalı kalacağı uyarısında bulundu. İran Devrim Muhafızları Ordusu (DMO) da aynı gün, boğazın “izinsiz” rotasında mayınlara çarpan üçüncü tankerin alev aldığını öne sürdü.

ARZ FAZLASI SİNYALİ

Diplomasi beklentisinin yanında arz-talep dengesi de fiyatları aşağı çekiyor. JPMorgan, küresel petrol arzının eylül ayında tüketimi günlük 1,1 milyon varil aştığını tahmin ederken, ekim ayı için bu fazlanın günlük 1,4 milyon varile çıktığını öngördü.

Banka, savaşın başlamasından bu yana küresel petrol talebinin günlük yaklaşık 3,3 milyon varil azaldığını hesapladı.

Irak Dışişleri Bakanı Fuad Hüseyin ise ülkesinin, Irak petrolünün Hürmüz Boğazı’ndan Umman yakınlarındaki bir deniz koridoru üzerinden ihraç edilmesi için ABD ile mutabakata vardığını açıkladı. Hüseyin, savaş ve ihracattaki aksamalar nedeniyle Irak’ın kaybının 60 milyar dolara ulaştığını belirtti.

KÜRESEL BANKALAR İKİ YÖNLÜ RİSKE DİKKAT ÇEKİYOR

Yükseliş riski de masada duruyor. Goldman Sachs, aralık ayı Brent tahminini varil başına 105 dolara, 2027 ortalama tahminini ise 88 dolara yükseltti. Banka, Körfez üretiminin 2025 seviyelerinin günlük 3,5 milyon varil altında kalması halinde fiyatların 140 dolara çıkabileceği uyarısında bulundu.

Brent petrolde teknik olarak 97,19 doların direnç, 96,09 doların ise destek bölgesi olarak izlenebileceği belirtiliyor.

PETROL DÜŞTÜ, ALTIN YÜKSELDİ

Yurt içinde de serbest piyasada gram altın, yüzde 1,17 artışla 6 bin 633 liradan işlem görüyor. Çeyrek altın 10 bin 845 liradan, Cumhuriyet altını ise 43 bin 249 liradan satılıyor. Geçen hafta yaklaşık yüzde 5 değer kazanan ons altın, cuma gününü 4 bin 70 dolar seviyesinde tamamlamıştı.

ALTIN VE PETROL NEDEN TERS YÖNDE?

Son dönemde petrol ve altın fiyatları genellikle ters yönde hareket ediyor. Yüksek enerji fiyatları enflasyonu ve faiz artırımı beklentilerini körüklerken, faiz getirisi olmayan altın baskı altında kalıyor. Bu nedenle altın, şubat ayının sonunda ABD-İran çatışmasının başlamasından bu yana yaklaşık yüzde 25 değer kaybetti. Altın ekim ayında da yaklaşık yüzde 7 gerileyerek 4 bin doların altına inmişti.

KCM Trade Baş Piyasa Analisti Tim Waterer, Trump’ın İran’a yönelik daha yumuşak tonunun petrol fiyatlarını sınırladığını, bunun da dolardaki geri çekilmeyle birlikte altın üzerindeki enflasyon baskısını hafiflettiğini değerlendirdi.

ALTINDA GÖZLER FED VE ENFLASYON VERİSİNDE

Altındaki yükselişin önünde ise ABD Merkez Bankası (Fed) engeli bulunuyor. Güçlü ABD istihdam verilerinin ardından piyasalar, Fed’in aralık ayında faiz artırma ihtimalini yüzde 81 olarak fiyatlıyor. Piyasaların gözü salı günü açıklanacak ABD Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) ile cuma günkü Üretici Fiyat Endeksi verilerine çevrildi.

Waterer, beklentinin üzerinde gelecek enflasyon verilerinin doları güçlendirerek aralıkta faiz artırımı ihtimalini yükseltebileceğini ve bunun altını hızla yeniden savunmaya itebileceğini kaydetti. Goldman Sachs da altın tahminlerini 2026 için 4 bin 150 dolara, 2027 için 4 bin 800 dolara düşürdü.

KÜÇÜK YATIRIMCI İÇİN NE ANLAMA GELİYOR?

Petroldeki gerileme, öncelikle akaryakıt fiyatlarına yansıdı. Benzinin litre fiyatına 6 Kasım Cuma günü itibarıyla 6,08 lira, motorine ise 7 Kasım Cumartesi günü itibarıyla yaklaşık 5,4 lira indirim yapıldı. İndirimlerin ardından İstanbul Avrupa Yakası’nda benzinin litresi 74,60 lira, motorinin litresi 95,20 lira oldu. Bugün itibarıyla pompa fiyatlarında yeni bir değişiklik bulunmuyor.

Borsa tarafında petrol fiyatlarındaki düşüş, sektörler arasında belirgin bir ayrışmaya yol açtı. BIST 100 endeksi kasımın ilk haftasını yüzde 6,72 yükselişle 11.482 puandan tamamlarken, petroldeki sert düşüşten destek alan BIST Ulaştırma endeksi yüzde 21,83 yükselişle haftanın en çok kazandıran endeksi oldu. Aynı dönemde rafineri devi Tüpraş’ın hisseleri ise yüzde 1,7 değer kaybetti.

Altın yatırımcısı açısından petroldeki düşüş, enflasyon ve faiz baskısını hafifleterek ons altına destek veriyor. Ancak gram altının yönünü ons fiyatının yanı sıra dolar/TL kuru da belirliyor; dolar/TL bu sabah 50,18 lira seviyesinde bulunuyor.

Salı günkü ABD enflasyon verisi ve Fed’in aralık kararı, altında kısa vadede belirleyici olacak.

Enerji ithalatçısı Türkiye açısından petroldeki gerileme, cari açık ve enflasyon üzerindeki baskıyı azaltabilecek bir gelişme olarak değerlendiriliyor. Geçen hafta tahvil faizleri ve Türkiye’nin risk priminde de gerileme görüldü.

Piyasa uzmanı Onur Can Bal, aralık ayında 100 baz puanlık faiz indirimi beklentisinin güçlendiğini belirterek, 2027'de 500-600 baz puanlık indirim alanı oluşması için petrolün 80-85 dolar bandına gerilemesinin önemli bir ön koşul olduğunu ifade etti.

Ancak tablo kırılganlığını koruyor. Hürmüz Boğazı’ndaki tanker saldırıları sürerken ve ABD-İran müzakerelerinde somut bir anlaşma bulunmazken, olası bir gerilim petrolü kısa sürede yeniden yukarı taşıyabilir, bu da altında yeniden satış baskısı yaratabilir. Bu durum akaryakıt, altın, borsa ve kur cephesinde sert dalgalanma riskini canlı tutuyor.

Haberdeki bilgiler yatırım tavsiyesi niteliği taşımamaktadır.