Rıdvan Uz TBMM’de Rakamları Açıkladı! 1,2 Milyar Liralık Ödeneğin Yalnızca Yüzde 5’i Kullanıldı

İYİ Parti Çanakkale Milletvekili ve TBMM Katip Üyesi Rıdvan Uz, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının 2027 yılı bütçesi üzerine Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde yaptığı konuşmada dikkat çeken rakamları ve soruları gündeme taşıdı. Bakanlığın yaklaşık 248 milyar 830 milyon liralık bütçe teklifini değerlendiren Uz, 2025 yılı kesin hesabında teknolojik ürün, iş birliği, tanıtım ve dijital dönüşüm destekleri için ayrılan yaklaşık 1 milyar 261 milyon liralık ödeneğin yalnızca 65,7 milyon lirasının harcandığını belirtti.

Yüzde 5,21 olarak açıklanan kullanım oranını eleştiren Uz, sanayicinin finansmana erişiminden gençlerin teknoloji girişimlerine, İliç maden faciasından iş güvenliğine kadar birçok konuda Bakanlığa sorular yöneltti.

Uz, konuşmasında bütçeye kaynak ayrılmasının tek başına yeterli olmadığını, bu kaynakların üretime, ihracata ve istihdama dönüşmesi gerektiğini vurguladı. Bakanlıktan ayrılan ödeneklerin hangi somut sonuçları ortaya çıkardığının açıklanmasını isteyen Uz, özellikle teknoloji yatırımlarında hedefler, desteklerin kullanımı ve ödeme süreçleri konusunda hesap verebilirlik çağrısında bulundu.

RIDVAN UZ'DAN İLİÇ MADEN FACİASIYLA İLGİLİ SORULARRıdvan Uz, TBMM'deki konuşmasına iş güvenliği ve hesap verebilirlik konusunu gündeme getirerek başladı. 13 Şubat 2024 tarihinde Erzincan'ın İliç ilçesinde bulunan Çöpler Altın Madeni'nde meydana gelen faciada hayatını kaybeden 9 işçiyi hatırlatan Uz, ailelerin adalet beklentisinin devam ettiğini söyledi.

20 Ekim'de davanın dokuzuncu duruşmasının görüldüğünü, bilirkişi incelemesinin sürdüğünü ve davanın 26 Ocak 2027 tarihine ertelendiğini belirten Uz, faciada yaşanan ölümlere yol açan kararların ve ihmallerin eksiksiz şekilde ortaya çıkarılması gerektiğini ifade etti.

Soma'da 301, Ermenek'te 18, Amasra'da 43 ve İliç'te 9 işçinin hayatını kaybettiğini hatırlatan Uz, maden facialarının ardından verilen tedbir sözlerinin uygulamada ne ölçüde karşılık bulduğunu sorguladı.

Konuşmasında Anayasa Mahkemesinin Soma faciasına ilişkin 2020 yılında verdiği yaşam hakkının usul boyutunun ihlal edildiği kararına da değinen Uz, hesap verebilirlik konusunda yaşanan değişikliklerin açıklanmasını istedi.

Uz, Sanayi ve Teknoloji Bakanına şu soruları yöneltti:

İliç'te hayatını kaybeden işçilerin aileleri tazminat ve sosyal güvenlik haklarına eksiksiz ulaşabildi mi? Anagold, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının yatırım teşviklerinden yararlandı mı? Yararlanmışsa hangi tarihlerde, hangi desteklerden ve ne tutarda faydalandı?

Yatırım teşvik kararlarında iş güvenliği ihlalleri nasıl dikkate alınıyor? Bakanlıklar arasında bu konuda nasıl bilgi paylaşımı yapılıyor? Uz, işçilerin çalışma hayatında karşılaştıkları tehlikeleri bildirebilmeleri ve haklarını kullandıklarında işlerini kaybetme korkusu yaşamamaları gerektiğini belirterek, "Bir ülkenin sanayi başarısı, çalışanının güvenle evine dönebilmesiyle de ölçülür" dedi.

248 MİLYAR 830 MİLYON LİRALIK BÜTÇEYİ GÜNDEME GETİRDİSanayi ve Teknoloji Bakanlığının 2027 yılı için sunduğu yaklaşık 248 milyar 830 milyon liralık bütçe teklifini değerlendiren Rıdvan Uz, ayrılan kaynağın hangi teknoloji yatırımlarına dönüşeceğini ve Türkiye'nin dışa bağımlılığını nasıl azaltacağını sordu.

Uz, konuşmasında

"Bu parayla hangi teknoloji üretilecek? Hangi dışa bağımlılık azalacak? Sanayici ne zaman nefes alacak?" ifadelerini kullandı. Teknolojik yatırımların yalnızca hedef ve açıklamalarla gerçekleştirilemeyeceğini belirten Uz, sanayicinin yeni makine yatırımı yapabilmesi, üretim kapasitesini artırabilmesi ve nitelikli çalışanlarını koruyabilmesi için finansman imkânlarının geliştirilmesi gerektiğini söyledi.

Sanayicilere teknoloji yenileme çağrısı yapılırken bu yatırımların finansmanının, vadesinin ve ödeme takviminin de açıklanması gerektiğini kaydeden Uz, "Sanayiciye'Teknolojini yenile' diyorsunuz. O yenilemenin parasını, vadesini, ödeme takvimini de göstereceksiniz. Temenninin finansmanı olmaz!" diye konuştu.

YÜKSEK TEKNOLOJİ YATIRIMLARINDA HEDEF TARTIŞMASIUz'un konuşmasında öne çıkan başlıklardan biri de yüksek ve orta yüksek teknolojili yatırımlara yönelik teşvik hedefleri oldu.

Bakanlığın bütçe teklifindeki performans göstergelerine dikkat çeken Uz, yüksek ve orta yüksek teknolojili yatırımlar için düzenlenen teşvik belgelerinin tutarının, imalat sektöründeki toplam yatırım teşvik belgesi tutarı içindeki payının 2025 yılında yüzde 46,9 olarak gerçekleştiğini belirtti.

Dünya genelinde teknoloji yatırımlarının hızlandığını belirten Uz, Türkiye'nin yüksek teknoloji alanında daha iddialı hedefler ortaya koyması gerektiğini savundu.

" Dünya teknoloji yarışını hızlandırırken siz bu payda neden daha düşük hedef koyuyorsunuz? Hangi hesapla? Hangi gerekçeyle?" sözleriyle Bakanlığa seslenen Uz, teknoloji yatırımlarındaki hedeflerin somut ve ölçülebilir olması gerektiğini dile getirdi.

DÜNYA TEKNOLOJİ YARIŞINDAN ÖRNEKLER VERDİRıdvan Uz, Türkiye'nin teknoloji alanındaki rekabet gücünü değerlendirirken ABD, Almanya ve Çin'deki yatırımlardan örnekler verdi.

ABD'de TSMC'nin Arizona fabrikasında 4 nanometrelik çiplerin seri üretime geçtiğini, ikinci fabrikada ise 3 nanometre üretimi için 2027 yılının ikinci yarısının hedeflendiğini belirten Uz, Almanya'da 5 milyar avroluk yeni çip fabrikasının açıldığını söyledi.

Çin'in sanayi robotu yatırımlarına da değinen Uz, 2025 yılında ülkede 354 bin sanayi robotunun kurulduğunu ve bunun dünyadaki yeni kurulumların yaklaşık yüzde 59'una karşılık geldiğini ifade etti.

Bu örneklerin Türkiye açısından önemli olduğunu belirten Uz, Türk sanayicisinin uluslararası rekabete hangi finansman imkânlarıyla katılabileceğini sorguladı.

Uz, konuşmasında İstanbul Sanayi Odasının 500 büyük sanayi kuruluşu araştırmasına da atıfta bulunarak, 2025 yılında finansman giderlerinin faaliyet kârına oranının yüzde 84,9 olduğunu söyledi. Bu rakamın sanayicilerin finansman yükünü ortaya koyduğunu belirten Uz, özellikle küçük işletmelerin uygun koşullarda finansmana erişebilmesi gerektiğini dile getirdi.

2025 yılında Türkiye'de Ar-Ge harcamalarının millî gelire oranının yüzde 1,55'e yükseldiğini belirten Uz, aynı yıl Çin'de bu oranın yüzde 2,80 olduğunu ifade etti.

Türkiye'nin teknoloji üretiminde daha ileri bir noktaya ulaşabilmesi için Ar-Ge yatırımlarının artırılması gerektiğini savunan Uz, iki ülke arasındaki farkın hangi takvimle kapatılacağını sordu.

Yüksek teknoloji üretiminin yalnızca bütçeye ayrılan kaynaklarla değil, bu kaynakların araştırma, geliştirme, üretim ve ihracata dönüşmesiyle mümkün olacağını belirten Uz, Bakanlıktan somut hedefler açıklamasını istedi.

1 MİLYAR 261 MİLYON LİRALIK ÖDENEĞİN YÜZDE 5,21'İ KULLANILDIUz'un konuşmasında en dikkat çeken başlıklardan biri, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının 2025 yılı kesin hesabındaki destek harcamaları oldu.

Teknolojik ürün, iş birliği, tanıtım ve dijital dönüşüm desteklerini içeren bütçe tertibine yaklaşık 1 milyar 261 milyon lira ödenek ayrıldığını belirten Uz, bu tutarın yalnızca 65,7 milyon lirasının harcandığını söyledi.

Buna göre söz konusu ödeneğin kullanım oranı yüzde 5,21 seviyesinde kaldı.

Bu rakam üzerinden Bakanlığın uygulama kapasitesini sorgulayan Uz, ayrılan kaynağın neden büyük bölümünün kullanılmadığının açıklanmasını istedi.

Uz, konuyla ilgili şu ifadeleri kullandı:

"O tertipteki her 100 liralık ödeneğin yaklaşık 5 lirasını kullanmışsınız. Çok şükür, milletimiz bu devlete kaynak sağlıyor. Hükûmetinize yetki vermiş. Bakanlığınıza bütçe konulmuş. Peki sizin uygulama kabiliyetiniz nerede?" Başvuru yapılmaması, projelerin hazırlanamaması, değerlendirme süreçlerinin uzaması veya ödemelerin gecikmesi gibi ihtimallerin ayrı ayrı incelenmesi gerektiğini belirten Uz, desteklerin kullanımındaki sorunların tespit edilmesini istedi.

"Bakanlık makamı, sorunu seyretme makamı değildir!" diyen Uz, destek programlarının yalnızca duyurulmasının yeterli olmadığını, girişimcilerin bu kaynaklara zamanında ulaşabilmesi gerektiğini vurguladı.

Dijital oyun sektörünün dünya genelindeki ekonomik büyüklüğüne dikkat çeken Uz, araştırma şirketi Newzoo'nun verilerine atıfta bulunarak küresel dijital oyun pazarının 2025 yılında 201 milyar 600 milyon dolara ulaştığını söyledi.

Aynı yıl Ford'un toplam gelirinin 187 milyar 300 milyon dolar olduğunu belirten Uz, dijital oyun pazarının büyüklüğünü bu karşılaştırmayla anlattı.

Türkiye'deki gençlerin de dijital oyun sektöründe ürün geliştirebileceğini, uluslararası pazarlara satış yapabileceğini ve yeni istihdam alanları oluşturabileceğini ifade eden Uz, yapay zekâ girişimlerinin de desteklenmesi gerektiğini söyledi.

Bakanlığa yönelttiği sorular arasında şu başlıklar yer aldı:

Dijital oyun ve yapay zekâ girişimlerine hangi programlar üzerinden destek verildi? Bu alanlara ne kadar kaynak aktarıldı? Başvurudan ödeme aşamasına kadar geçen süre ne kadar? Desteklenen girişimler kaç kişilik istihdam oluşturdu?

Verilen destekler hangi ürünlerin geliştirilmesine ve ihracata katkı sağladı? Gençlere girişimcilik çağrısı yapılırken finansman ve destek mekanizmalarının da işler durumda olması gerektiğini belirten Uz, konuşmasının dikkat çeken ifadelerinden birini kullandı:

"Bütçeye ödenek yazmakla gençlere gelecek kurulmaz. O kaynak zamanında kullanılacak. Ürüne dönüşecek. İhracata dönüşecek. Gençlerimizin işine dönüşecek. Sizin sorumluluğunuz budur."AVRUPA'NIN SANAYİDE ENERJİ DÖNÜŞÜMÜNÜ DE GÜNDEME GETİRDİUz, konuşmasında yalnızca teknoloji yatırımlarına değil, sanayinin enerji dönüşümüne de değindi.

Avrupa'da sanayinin enerji dönüşümüne yönelik hazırlanan destek programlarından örnek veren Uz, endüstriyel ısı alanında planlanan 1 milyar avroluk yeni ihale bütçesine dikkat çekti. Bu tür desteklerin ölçülebilir karbon azaltımıyla ilişkilendirilmesinin önemini vurguladı.

Türkiye'de de sanayi desteklerinin sonuçlarının kamuoyuna açıklanması gerektiğini belirten Uz, Bakanlığın hangi yatırımlara ne kadar kaynak aktardığını ve bu yatırımların üretime nasıl yansıdığını ortaya koymasını istedi.

"Kaç makine yenilendi? Ne kadar enerji tasarrufu sağlandı? Kaç ürün ihracata başladı? Kaç kalıcı iş oluştu?" sorularını yönelten Uz, desteklerin sonuçlarının ölçülebilir göstergelerle takip edilmesi gerektiğini ifade etti.

İMALAT SANAYİSİNDE 53 BİN KİŞİLİK İSTİHDAM KAYBINA DİKKAT ÇEKTİSanayinin karşı karşıya olduğu sorunların istihdam üzerindeki etkisine de değinen Rıdvan Uz, ağustos ayı itibarıyla imalat sektöründeki ücretli çalışan sayısının bir yılda 53 bin kişi azaldığını söyledi.

Bu verinin sanayicilerin üretimi sürdürme mücadelesinin yanı sıra çalışanların gelecek kaygısını da ortaya koyduğunu belirten Uz, teknoloji yatırımları ve finansman desteklerinin istihdamla birlikte değerlendirilmesi gerektiğini dile getirdi.

Sanayicinin finansmana erişememesi, yatırımlarını ertelemesi veya üretim kapasitesini geliştirememesinin çalışanları da etkilediğini ifade eden Uz, Bakanlığın destek politikalarında istihdam sonuçlarına özel önem vermesi gerektiğini söyledi.

BAKANLIKTAN ÜÇ SOMUT TAAHHÜT İSTEDİKonuşmasının son bölümünde Rıdvan Uz, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığından üç temel konuda somut taahhütte bulunmasını istedi.

Uz'un Bakanlığa yönelik çağrıları şöyle sıralandı:

Teknoloji ve üretime geçiş takvimi: Desteklenen ürünlerin hangi tarihte geliştirileceği ve üretime geçeceğine ilişkin takvimin açıklanması. Finansman ve ödeme süreleri: Sanayicinin erişebileceği finansman imkânlarının ve destek ödemelerinin ne kadar sürede gerçekleştirileceğinin duyurulması.

Desteklerin sonuçları: Her bir desteğin yatırım, ihracat ve istihdam üzerindeki etkisinin kamuoyuyla paylaşılması. Bu üç başlığın yayımlanmasını ve Meclis ile vatandaşlar tarafından takip edilebilir hale getirilmesini isteyen Uz, Türkiye'nin sanayicisinin uluslararası rekabette başarılı olabilecek kapasiteye sahip olduğunu ifade etti.

“GECİKEN DESTEĞİN BEDELİNİ SANAYİCİ ÖDÜYOR”İYİ Parti Çanakkale Milletvekili Rıdvan Uz, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının sorumluluğunun yalnızca bütçe hazırlamak ve ödenek ayırmak olmadığını, bu kaynakların zamanında üretime ve istihdama dönüştürülmesi gerektiğini belirtti.

Türkiye'nin teknoloji yarışında geride kalmaması için sanayicinin finansmana erişiminin kolaylaştırılması, girişimcilerin desteklenmesi ve kamu kaynaklarının verimli kullanılması gerektiğini vurgulayan Uz, konuşmasını şu sözlerle tamamladı:

"Türkiye'nin sanayicisi bu yarışı kazanabilecek kabiliyettedir. Göreviniz, o kabiliyete zamanında kaynak ve öngörülebilirlik sağlamaktır. Geciken desteğin bedelini sanayici ödüyor. Kaybedilen işin bedelini işçi ödüyor. Teknolojide geride kalmanın bedelini bütün memleket ödüyor.

Bu bütçenin hesabını da bu bedeller üzerinden vereceksiniz."Rıdvan Uz'un TBMM'deki konuşmasında İliç maden faciası, sanayicinin finansman sorunları, yüksek teknoloji yatırımları, kullanılmayan destek ödenekleri, dijital oyun ve yapay zekâ girişimleri ile imalat sanayisindeki istihdam kaybı gündeme geldi.

Uz, Bakanlıktan bütçe büyüklüğünün yanı sıra ayrılan kaynakların hangi somut sonuçları ortaya çıkardığının da açıklanmasını istedi.