Burdur'un 110 yıllık imar geçmişi! İki büyük deprem şehri nasıl değiştirdi?

Burdur'un tarihi çarşısından Cumhuriyet Meydanı'na, Gazi Caddesi'nden eski mahallelerine kadar uzanan şehir dokusu, bir asrı aşan planlama sürecinin izlerini taşıyor. Kentin gelişiminde nüfus artışı ve ulaşım yatırımları kadar, yaşanan büyük depremler de belirleyici oldu.

Özellikle 1914 ve 1971 depremlerinin ardından hazırlanan planlar, Burdur'un yeniden yapılanmasında önemli rol oynadı. Tarihi kayıtlar ve akademik araştırmalar, şehir merkezinin farklı dönemlerde nasıl değiştiğini ortaya koyarken, bugün devam eden imar revizyonu çalışmaları geçmişle günümüz arasında önemli bir bağlantı kuruyor.

1914 DEPREMİ BURDUR'UN ÇEHRESİNİ DEĞİŞTİRDİ3 Ekim 1914 tarihinde meydana gelen büyük deprem, Burdur'un tarihindeki en yıkıcı afetlerden biri oldu. Tarihi kayıtlara göre kentteki evlerin yaklaşık üçte ikisi yıkıldı, ayakta kalan yapıların önemli bir bölümü de ağır hasar gördü.

Ulu Cami ve eski Saat Kulesi başta olmak üzere çok sayıda tarihi yapı depremde yıkıldı. Afetin ardından bazı mahallelerde yaşayan vatandaşlar uzun süre çadırlarda barınmak zorunda kaldı.

Depremin Birinci Dünya Savaşı'nın başladığı döneme rastlaması, yeniden imar çalışmalarını güçleştirdi. Buna rağmen kentin yollarının ve yerleşim düzeninin yeniden ele alınması için çalışmalar başlatıldı.

1916'DA AVUSTURYALI UZMANLARA ŞEHİR HARİTASI HAZIRLATILDIBurdur'un şehircilik tarihinde az bilinen gelişmelerden biri, 1914 depreminden sonra Avusturyalı uzmanlardan yardım alınması oldu.

Tarihi kaynaklarda 1915-1916 dönemine tarihlenen bu çalışmalarda, kentin yeniden düzenlenmesi amacıyla yol ve istikamet haritaları hazırlandı. Burdur Belediyesi'nin bilimsel yayınında, dönemin belediye başkanlarından Hacı Ahmet Efendi tarafından Avusturyalı uzmanlara şehir haritası yaptırıldığı belirtiliyor.

Bu çalışmalar kapsamında deprem nedeniyle kapanan yolların açılması, ulaşım bağlantılarının düzenlenmesi ve mahallelerin su ihtiyacının karşılanması gibi konular ele alındı.

Ancak 1916'daki yol ve istikamet haritalarını, daha sonraki yıllarda hazırlanan kapsamlı imar planlarıyla aynı değerlendirmemek gerekiyor. Burdur'un ilk kapsamlı imar planı yaklaşık 30 yıl sonra hazırlandı.

BURDUR'UN İLK KAPSAMLI İMAR PLANI 1948'DE ONAYLANDIBurdur'un ilk kapsamlı imar planı, 1947 yılında mimar ve şehir plancısı Kemal Ahmet Aru tarafından hazırlandı ve 1948 yılında onaylandı.

Bu plan, kentin tarihi merkezinin yanı sıra yeni gelişme alanlarının ve ulaşım bağlantılarının düzenlenmesi açısından önemli bir aşama oldu.

Ulu Cami ve Yukarı Pazar çevresinde yoğunlaşan eski kent dokusuna ek olarak Cumhuriyet Meydanı ve Gazi Caddesi'nin gelişimi de planlama sürecinde ele alındı.

Planın etkileri sonraki yıllarda daha belirgin hale gelirken, Burdur'un ticari ve idari faaliyetleri tarihi merkezden yeni gelişme alanlarına doğru yayılmaya başladı.

1948 PLANI DÖRT KEZ REVİZE EDİLDİKentin nüfusunun artması ve yeni yapılaşma ihtiyaçlarının ortaya çıkmasıyla 1948 yılında onaylanan imar planında değişikliklere gidildi.

1953, 1957, 1963 ve 1970 yıllarında çeşitli revizyonlar yapıldı. Bu düzenlemelerle büyüyen kentin ulaşım, konut ve yerleşim ihtiyaçlarına yanıt verilmesi amaçlandı.

Burdur'un şehir merkezi de bu süreçte tarihi çarşı çevresinden yeni mahallelere ve ana ulaşım güzergahlarına doğru gelişimini sürdürdü.

1971 DEPREMİNDEN SONRA YENİ BİR İMAR PLANI HAZIRLANDIBurdur'un şehircilik tarihinde ikinci büyük dönüm noktası, 1971 yılında yaşanan deprem oldu.

Depremin ardından kentin yapılaşma ve yerleşim ihtiyaçları yeniden değerlendirildi. 1972 yılında kapsamlı bir revizyon imar planı onaylandı.

Böylece Burdur, 1914 depreminin ardından başlayan yeniden düzenleme sürecinden sonra, 1971 depreminin ardından da imar planlarını yenilemiş oldu.

1972 tarihli plan, gelişen kentin ihtiyaçları doğrultusunda 1979 yılında yeniden revize edildi.

1987-1989 DÖNEMİNDE YENİ PLANLAMA SÜRECİBurdur'da kapsamlı imar çalışmalarının bir diğer aşaması 1980'li yıllarda yaşandı.

1985 yılında İller Bankası aracılığıyla yeni imar planı hazırlıklarına başlandı. Planlar, 1987-1989 yılları arasında aşamalı olarak onaylanarak yürürlüğe girdi.

Bu dönemde yapılan çalışmalar, kentin büyüyen yerleşim alanlarının ve yeni yapılaşma ihtiyaçlarının planlanmasında rol oynadı.

Sonraki yıllarda Burdur'un imar planları çeşitli değişiklikler ve ilave düzenlemelerle güncellenmeye devam etti.

2012'DE BURDUR'UN İMAR PLANI YENİDEN REVİZE EDİLDİBurdur'un yakın dönem planlama tarihinde önemli tarihlerden biri de 3 Ekim 2012 oldu.

1987 dönemindeki planlama kararlarını esas alan Burdur Merkez İlave ve Revizyon İmar Planı, bu tarihte Belediye Meclisi tarafından onaylandı.

2012 tarihli revizyon uygulama imar planı ve sonrasında yapılan değişiklikler, 2026 yılı belediye kararlarında da planlama süreçlerinin dayanakları arasında yer aldı.

Ancak kentte farklı tarihlerde onaylanan ilave planlar ve plan değişiklikleri de bulunduğundan, Burdur'un tamamının tek bir tarihli imar planıyla yönetildiğini söylemek doğru değil.

Burdur Belediye Meclisi, 4 Mart 2026 tarihli toplantısında mikrobölgeleme etütlerinden elde edilen sonuçların imar planlarına aktarılması amacıyla ilave plan ve revizyon çalışmalarının yapılmasını oy çokluğuyla kabul etti.

Meclis kararında bazı alanların yerleşime uygun, bazılarının önlem alınarak yapılaşılabilecek, bazılarının ise yapılaşmaya uygun olmayan alanlar olarak değerlendirildiği belirtildi.

Yapılaşmaya uygun bulunmayan alanlarda, revizyon çalışmaları tamamlanıncaya kadar yapı ruhsatı düzenlenmemesi gerektiği de kararda ifade edildi.

BAŞKAN ERCENGİZ MİKROBÖLGELEME ÇALIŞMALARINI ANLATMIŞTIBurdur Belediye Başkanı Ali Orkun Ercengiz, 4 Nisan 2026'da Burdur Gazetesi Sorumlu Yazı İşleri Müdürü Kemal Taraşlı'nın sorularını yanıtlarken kentte yürütülen revizyon imar planı çalışmalarına ilişkin bilgi vermişti.

Ercengiz, mikrobölgeleme çalışmalarının büyük ölçüde tamamlandığını, eksik kalan yaklaşık yüzde 20'lik alan için yeniden ihale yapıldığını belirtmişti.

Çalışmalardan elde edilecek sonuçlara göre kat yüksekliklerinin ve yapılaşma koşullarının mahalle bazında yeniden değerlendirileceğini açıklamıştı.

Bu açıklamalar, yeni planlama sürecinin yalnızca boş arazileri değil, mevcut mahallelerdeki yapılaşma koşullarını da ilgilendirdiğini ortaya koyuyor.

“Bir kere kentsel dönüşümle ilgili bizim üç mahallemiz (Tepe, Sinan ve Karasenir mahalleleri) acil dönüşüm bekler” diyen Ercengiz, bu bölgelerdeki yapı stokunun yenilenmesini deprem güvenliği ve halk sağlığı açısından değerlendirdi.

Başkan Ercengiz, konuyla ilgili Bakanlığa defalarca yazılı başvuruda bulunduklarını belirterek şu ifadeleri kullandı:

“Bir revizyon imar planı ile beraber o mahallelerimizin dönüştürülmesini vatandaş, halk sağlığı ve deprem dayanıklılığı, dirençleri açısından çok aciliyet arz ettiğini defalarca yazarak bakanlığımızdan talep ettik.”

Ercengiz, yeni konut üretimine karşı olmadıklarını ancak kentsel dönüşüm bekleyen üç mahallenin öncelikli değerlendirilmesi gerektiğini de vurguladı.

KARASENİR'DE DİRİ FAY HATTI VE TAMPON BÖLGE TESPİTİBurdur Belediye Meclisinin 2025 yılı kararlarında da deprem riskiyle bağlantılı somut bir planlama konusu yer aldı.

Karasenir Mahallesi'ndeki 256 ada, 504 parselin, Bakanlık tarafından 12 Ağustos 2024 tarihinde onaylanan mikrobölgeleme raporlarına göre diri fay hattı ve tampon bölgede kaldığı belirtildi.

Bu tespit, güncel jeolojik verilerin imar kararları açısından taşıdığı önemi gösteriyor. Bununla birlikte tek bir parsel için yapılan değerlendirme, Karasenir Mahallesi'nin tamamının aynı koşullarda olduğu anlamına gelmiyor.

BURDUR BUGÜN OLASI BİR DEPREME NE KADAR HAZIR?Burdur'un imar geçmişine bakıldığında, kentin iki büyük deprem sonrasında önemli planlama süreçlerinden geçtiği görülüyor. 1914 depreminden sonra yol ve istikamet haritaları hazırlanırken, 1971 depreminin ardından 1972 yılında kapsamlı bir revizyon imar planı onaylandı.

Bugün ise temel mesele, yeni bir deprem yaşanmadan önce mevcut risklerin ne ölçüde azaltılabildiği.

İmar planlarının güncel zemin verilerine göre düzenlenmesi önemli bir adım olsa da bir kentin depreme hazır olup olmadığı yalnızca plan kararlarıyla belirlenemiyor. Mevcut binaların dayanıklılığı, riskli yapıların tespiti, altyapının durumu, acil ulaşım güzergahları ve afet müdahale kapasitesi de birlikte değerlendirilmeli.

Özellikle Karasenir, Sinan ve Tepe mahallelerinde dönüşüm ihtiyacının hangi yapı ve sokaklarda yoğunlaştığı, kaç binanın deprem güvenliği açısından incelendiği ve uygulama takviminin nasıl şekilleneceği soruları yanıt bekliyor.

Burdur'daki riskli yapı sayısı, güncel bina envanteri ve mikrobölgeleme sonuçlarının imar planlarına ne ölçüde aktarıldığına ilişkin kapsamlı veriler kamuoyuyla paylaşıldığında, kentin deprem hazırlığı daha somut biçimde değerlendirilebilecek.

BURDUR'UN İMAR TARİHİNDE HANGİ YILLAR BELİRLEYİCİ OLDU?Burdur'un şehircilik geçmişindeki başlıca planlama aşamaları şöyle sıralanıyor:

1886: Kentin ilk şehir haritası hazırlanarak mülkiyetlerin belirlenmesine yönelik çalışma yapıldı.1916: 1914 depreminin ardından Avusturyalı uzmanlara yol ve istikamet haritaları hazırlatıldı.1947-1948: Kemal Ahmet Aru tarafından hazırlanan ilk kapsamlı imar planı 1948'de onaylandı.1953, 1957, 1963 ve 1970: 1948 tarihli imar planında çeşitli revizyonlar yapıldı.1972: 1971 depreminin ardından kapsamlı revizyon imar planı onaylandı.1979: 1972 tarihli planda yeni revizyon gerçekleştirildi.1985-1989: İller Bankası aracılığıyla hazırlanan yeni planlar 1987-1989 döneminde aşamalı olarak onaylandı.2012: Burdur Merkez İlave ve Revizyon İmar Planı 3 Ekim'de onaylandı.2026: Mikrobölgeleme sonuçlarının imar planlarına aktarılması için yeni revizyon çalışmaları Belediye Meclisi gündemine alındı. GEÇMİŞTE DEPREMDEN SONRA PLANLANDI, BUGÜN DEPREMDEN ÖNCE HAZIRLIK GÜNDEMDEBurdur'un 110 yılı aşan imar geçmişi, şehir planlamasının yalnızca yeni yollar açmak veya yeni konut alanları oluşturmakla sınırlı olmadığını gösteriyor.

1914 depreminden sonra Avusturyalı uzmanlardan yardım alınması, 1948'de ilk kapsamlı planın hazırlanması, 1971 depreminden sonra yeni revizyona gidilmesi ve sonraki yıllarda planların yenilenmesi, kentin farklı dönemlerde değişen ihtiyaçlarına verilen yanıtlar oldu.

Bugün ise Burdur'un önünde farklı bir sorumluluk bulunuyor: Geçmişte büyük depremlerden sonra yapılan planlama çalışmalarının, günümüzde olası bir deprem yaşanmadan önce riskleri azaltacak uygulamalara dönüşmesi.

Bu nedenle 2026 yılında gündeme gelen imar revizyonlarının hangi aşamada olduğu, mikrobölgeleme sonuçlarının yapılaşma kararlarına nasıl yansıtılacağı ve kentsel dönüşüm bekleyen mahallelerde hangi adımların atılacağı, Burdur'un geleceği açısından önemini koruyor.

Bir asır önce depremin ardından yeniden şekillenen Burdur için bugün yanıt bekleyen soru ise değişmedi: Şehir, bir sonraki büyük depremle karşılaşmadan önce ne kadar güvenli hale getirilebilecek?