Tarihte bugün 2 Kasım: Dakota’lardan Balfour’a, Mor İğne’den Kasparov’a

2 Kasım, Türkiye ve dünya tarihinde kritik olaylara sahne olan bir gün. 1889'da Kuzey ve Güney Dakota'nın ABD eyaleti olmasıyla başlayan süreç; 1914'te Rusya'nın Osmanlı'ya savaş ilanı, 1917'de Balfour Deklarasyonu, 1918'de İttihatçı paşaların yurttan ayrılması ve 1922'de Lozan heyetinin belirlenmesiyle devam etti.

Aynı tarihte Mussolini'nin Mihver'i ilanı, Spruce Goose'un uçuşu,'Mor İğne' kampanyası ve Kasparov'un şampiyonluğu kaybetmesi de 2 Kasım'ı unutulmaz kıldı.

Osmanlı ve Cumhuriyet Dönemi

1914'te Rusya, Osmanlı İmparatorluğu'na savaş ilan etti.

1918'de Enver, Talat ve Cemal Paşalar, yanlarındakilerle birlikte bir Alman gemisine binerek ülkeden ayrıldı.

1922'de TBMM'nin gizli oturumunda Lozan Konferansı'na katılacak heyetin hükümet tarafından belirlenmesi kararlaştırıldı.

1934'te İçişleri Bakanı Şükrü Kaya, radyo programlarından alaturka musikiyi kaldırdı.

1940'ta Ankara Erkek Teknik Öğretmen Okulu kuruldu.

1944'te pasta imali yasağı ve hava saldırılarına karşı karartma tedbirleri kaldırıldı; 8 Kasım itibarıyla ışıkların yakılabileceği ilan edildi.

Dünyadan

1889'da Kuzey Dakota ve Güney Dakota, ABD'nin 39. ve 40. eyaletleri oldu.

1917'de Filistin'de Yahudilere yurt verilmesini öngören Balfour Deklarasyonu yayımlandı.

1920'de ilk radyo naklen yayını ABD'nin Pittsburgh şehrinde gerçekleştirildi.

1930'da Haile Selassie, Etiyopya İmparatoru olarak taç giydi.

1936'da İtalyan diktatör Benito Mussolini, Roma-Berlin anlaşmasını ilan ederek Mihver Devletleri bloğunun temellerini attı.

1947'de Kaliforniya'da havacı ve iş insanı Howard Hughes, o güne kadar yapılmış en büyük sabit kanatlı uçak olan Spruce Goose'u uçurdu. Bu, dev uçağın ilk ve son uçuşu oldu.

1948'de ABD başkanlık seçimini Demokrat Harry Truman kazandı.

1953'te Pakistan Kurucu Meclisi, ülkenin adını Pakistan İslam Cumhuriyeti olarak değiştirdi.

1965'te Norman Morrison adlı ABD vatandaşı, Vietnam Savaşı'nı protesto etmek için ABD Savunma Bakanlığı binasının önünde kendini ateşe verdi.

2000'de Dünya Satranç Şampiyonası'nda Garry Kasparov, yurttaşı Vladimir Kramnik'e yenildi. Kasparov 15 yıldır dünya şampiyonuydu.

Türkiye'den Diğer Olaylar

1958'de Merzifon Yeni Çeltek Linyit İşletmesi'nde grizu patlaması meydana geldi, 10 işçi hayatını kaybetti.

1960'ta İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi (İGEME) kuruldu. Aynı yıl Penguin Books yayınevi, Lady Chatterley'in Sevgilisi kitabının müstehcenlik davasından aklandı.

1973'te Beyhan Kıral, Türkiye Güzellik Kraliçesi seçildi.

1976'da İstanbul Teknik Üniversitesi'ne ateş açıldı; 1 kişi öldü, 3 kişi yaralandı.

1978'de aralarında Ferhat Tüysüz ve Veli Can Oduncu'nun da bulunduğu 13 ülkücü, Sağmalcılar Cezaevi'nden firar etti.

1981'de 24 Ocak kararları sonrası ekonomik durumu görüşen İkinci İzmir İktisat Kongresi başladı.

1982'de Milli Eğitim Bakanlığı, yatılı öğrencilerin yemekten sonra'Tanrımıza hamd olsun, milletimiz var olsun' demesi kararını aldı.

1988'de Erzurum Atatürk Üniversitesi'nde derse alınmayan başörtülü kız öğrenciler ölüm orucuna başladı.

1989'da kadınlar cinsel tacize dikkat çekmek için'Bedenimiz Bizimdir, Cinsel Tacize Hayır' kampanyasını başlattı. Vapurda yapılan basın açıklamasının ardından kadınlara mor iğne dağıtıldığı için kampanya'Mor İğne' adıyla anıldı.

1991'de SHP Genel Başkanı Erdal İnönü, Tunceli'de'Aranızda Kürtçe konuşmuşsunuz, anadilinizde şarkı dinlemişsiniz, bundan hiçbir şey çıkmaz ve buna kimse engel olamaz. Ama resmi diliniz de Türkçedir' dedi. Aynı yıl Fener Rum Ortodoks Patriği I. Bartholomeos göreve başladı.

Bu olaylar, 2 Kasım'ın hem Türkiye hem de dünya tarihi açısından ne kadar yoğun bir gün olduğunu gösteriyor.