Osmangazi’de Yeni Bir Kamusal Kültür Olanağı

Osmangazi Belediyesi ve Ankara Aks Derneği ortaklığında yürütülen Romangal Katılımcı

Yönetişim Projesi’nin tanıtım toplantısı, Tarihi Romangal İpek Fabrikası’nda gerçekleştirildi.

Osmangazi Belediye Başkanı Erkan Aydın, İstanbul Kültür Sanat Vakfı (İKSV) Kültür Politikaları

Çalışmaları Direktörü Özlem Ece, başkan yardımcıları, belediye meclis üyeleri, proje temsilcileri

ve basın mensuplarının katıldığı programda, tarihi yapının korunarak yeniden kent yaşamına

kazandırılmasına yönelik hedefler paylaşıldı.

Bursa’nın üretim tarihine ve emek kültürüne tanıklık eden Romangal İpek Fabrikası, 1992

yılında faaliyetlerine son vermesinin ardından 2024 yılında Osmangazi Belediyesi tarafından

kamulaştırıldı. İKSV’nin Avrupa Birliği desteğiyle yürüttüğü Ortaklaşa: Kültür, Diyalog ve Destek

Programı kapsamında desteklenen projeyle fabrikanın özgün kimliği korunarak yeniden

işlevlendirilmesi amaçlanıyor. Bu doğrultuda tarihi yapının sanat ve zanaat atölyeleri, sergiler,

konserler, eğitim programları, gastronomi etkinlikleri ve topluluk buluşmalarına ev sahipliği

yapan çok yönlü bir merkeze dönüştürülmesi planlanıyor.

“Kültürel Etkinlikler İçin Burası Biçilmiş Bir Kaftan”

Programın açılış konuşmasını yapan Osmangazi Belediye Başkanı Erkan Aydın, Romangal

İpek Fabrikası’nın geçmişten geleceğe uzanan dönüşüm sürecine ilişkin bilgiler verdi. Tarihi

fabrikanın Bursa’nın sanayi ve emek tarihindeki önemine dikkat çeken Başkan Aydın,

Bursalıların bildiği ismiyle ‘Kolsuz Faik Fabrikası’nın 1862 yılından 1992 yılına kadar üretimin

içerisinde yer alarak; kadınların iş sahibi olmasından sendikalaşmaya, kreş için grevde

bulunulmasından, iş yeri hekimliğinde ilk sağlık hizmetlerinin verilmesine kadar pek çok süreç

yaşadığını belirtti.

Tarihi Romangal İpek Fabrikası’nda gerçekleştirdikleri etkinliklerde, burada çalışan ve emekli

olan çok sayıda kadınla karşılaştıklarını belirten Başkan Erkan Aydın, şu ifadeleri kullandı;

“Göreve geldikten 7 ay sonra burayı kamulaştırdık. Yaklaşık 10 dönümlük bir alan Osmangazi

Belediyemizin mülküne geçti. İçerisinde 7-8 fabrikanın çeşitli üretim birimleri olan, coğrafi olarak

dezavantajlı gibi görünse de devamlı büyüyerek bu 10 dönümlük alanda yıllarca üretim yapmış,

Çin’den başlayıp İpek Yolu’nun son durağı olan Bursa’da ipekçiliğe çok büyük katkılarda

bulunmuş bir fabrika. Proje kapsamında sürdürülebilirlik çok önemli. Bursa’da tek bir devdah

var, hala geleneksel yöntemle günde 10-12 kilometre koşarak iplik dokuyor. Şu an yaşayan

miras listesinde ve belki de yakında devlet sanatçısı unvanını alacak. İnşallah burayı

bitirdiğimizde onu da burada istihdam ederek geleneksel üretimin nasıl olduğunu yerli ve

yabancı turistlere, misafirlerimize yaşatmak istiyoruz. Her türlü kültürel etkinlikler,

sempozyumlar, konserler, gastronomi alanındaki buluşmalar, hepsi için burası biçilmiş bir kaftan.

Bursamızda en önemli endüstriyel miras listesine giren bir yer. Çalışma arkadaşlarımızın Milano

Politeknik Üniversitesi (Politecnico di Milano) ile beraber yaptıkları master projesinde de 100

üzerinden 100 aldıkları çok güzel bir çalışma var. O da bizlere rehber oldu, neyi nerede

planlayacağız derken 1 yıllık emeğin sonucu hazır. Bursa’mızda çok değerli bir kültür sanat ve

yaşam merkezini hayata geçirme imkanı bulacağız.”

Sürdürülebilirliğe de işaret eden Başkan Erkan Aydın, yalnızca Avrupa Birliği projesi ve buradan

gelen 110 bin avroluk destekle süreli olarak değil, bundan sonraki süreçte mekandaki canlılığın

İKSV’nin de Bursa ayağı olarak sürekli devam etmesinin önemini vurguladı. Başkan Aydın,

ortamın etkinliklere çok müsait olduğunun altını çizerek “Anıtlar Kurulu ve yasal süreçleri de

tamamladığımızda dönem sonuna kadar burayı da hayata geçirmek istiyoruz. 2 yıl önce

bünyemize kattık, bir dönem içerisinde yaşayan, her türlü etkinliğe ev sahipliği yapan bir mekan

olmasını arzu ediyoruz” diye konuştu.

“Projenin Parçası Olmaktan Çok Büyük Mutluluk Duyuyoruz”

Projenin kültürel mirasın korunması ve yerel iş birliklerinin güçlendirilmesi açısından taşıdığı

önemi vurgulayan İstanbul Kültür Sanat Vakfı (İKSV) Kültür Politikaları Çalışmaları Direktörü

Özlem Ece ise Osmangazi Belediye Başkanı Erkan Aydın ve proje paydaşlarına teşekkür etti.

Projenin katılımcı yönünü vurgulayan Ece, “Bursa ve Osmangazi’nin endüstriyel ve kültürel

hafızasında çok özel bir yere sahip olan Tarihi Romangal İpek Fabrikası’nın geleceğine

odaklanan bu anlamlı projenin bir parçası olmaktan çok büyük mutluluk duyuyoruz. Kültür

politikalarının yalnızca kurumlar tarafından değil, o kentte yaşayan, üreten, kültürel hayatın

parçası olan insanlarla birlikte geliştirilmesini savunuyoruz. Romangal Katılımcı Yönetişim

Projesi, bu fikri somut bir şekilde hayata geçirme potansiyeli taşıyan projelerden biri. Burada

yalnızca fabrikanın restorasyon sürecine tanıklık etmiyoruz, aynı zamanda bir mekanın

geçmişiyle nasıl bağ kurabileceğini, mekanın hafızasını taşıyan insanların bu dönüşüm sürecine

nasıl dahil olabileceğini ve daha da önemlisi geleceğe ilişkin kararların nasıl ortaklaşa

alınabileceğine odaklanıyoruz. Üretim geçmişine tanıklık eden işçilerin ustaların deneyimlerinin

belgelenmesi ve ipek zanaatinin genç kuşaklara aktarılması projenin en güçlü yanlarından biri”

değerlendirmesinde bulundu.

Konuşmaların ardından Osmangazi Belediyesi Romangal Projesi Koordinatörü Y. Mimar Ece

Elçi ile Ankara Aks Derneği Kurucu Ortağı ve Sanat Tarihçisi Cemre Gökpınar, projenin

kapsamı, hedefleri ve izlenecek yol haritasına ilişkin katılımcıları bilgilendirdi.

Kültür ve Sanatta Uluslararası İş Birliği

İstanbul Kültür Sanat Vakfı tarafından 2023 yılında hayata geçirilen Ortaklaşa: Kültür, Diyalog ve

Destek Programı, 2026-2029 yıllarını kapsayan ikinci döneminde uluslararası ortaklıklarla

çalışmalarını sürdürüyor. Avrupa Birliği tarafından desteklenen programda, Avrupa’nın kültür

politikaları ve savunuculuk ağlarından Culture Action Europe (CAE) ortak, Marmara Belediyeler

Birliği (MBB) ise iştirakçi olarak yer alıyor. İlk döneminde 1,3 milyon avro hibe desteğiyle 13

projenin hayata geçirilmesine katkı sağlayan program, yerel yönetimler ile sivil toplum

kuruluşları arasında kalıcı iş birliklerinin geliştirilmesini amaçlıyor.

Romangal’ın Geleceği Ortak Akılla Şekillenecek

Katılımcı yönetim anlayışının esas alındığı projede, tarihi fabrikanın geleceği eski çalışanlar,

mahalle sakinleri, zanaat ustaları, sanatçılar, gençler ve sivil toplum temsilcilerinin katkılarıyla

belirlenecek. Düzenlenecek çalıştaylar, saha araştırmaları ve ortak tasarım etkinlikleriyle

merkezin kullanım alanları şekillendirilirken, sözlü tarih çalışmalarıyla fabrikanın üretim geçmişi

kayıt altına alınacak. Oluşturulacak dijital hafıza arşivi ve belgesellerle bu birikim gelecek

kuşaklara aktarılacak. Ayrıca farklı kurumların ve kullanıcıların temsil edileceği Romangal

Yönetişim Komisyonu’nun kurulmasıyla merkezin katılımcı ve sürdürülebilir bir anlayışla

yönetilmesi hedefleniyor.

Projenin ilk katılımcı buluşması, 12-13 Aralık 2026 tarihlerinde Bursa’da gerçekleştirilecek.

Kültür-sanat temsilcileri, sivil toplum kuruluşları ve yerel paydaşların bir araya geleceği

programda, Romangal’ın gelecekteki kullanım alanlarına ve kültürel faaliyetlerine ilişkin öneriler

değerlendirilecek.