Trump-Şi görüşmesinde gündem İran; Çin'in önceliği savaşın sona ermesi

Çin Devlet Başkanı Şi Cinping'in ABD ziyareti öncesinde Pekin, İran Dışişleri Bakanı Arakçi'yi ağırladı. Perşembe günü yapılacak Trump-Şi görüşmesinde İran savaşının önemli gündem maddelerinden biri olması bekleniyor Artı Gerçek - Çin Devlet Başkanı Şi Cinping'in ABD Başkanı Donald Trump ile yapacağı görüşme öncesinde İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi'nin Pekin'i ziyaret etmesi, Çin'in Tahran üzerindeki diplomatik etkisini yeniden gündeme getirdi. Pekin yönetimi, yedi aydır devam eden İran savaşı boyunca ABD ve İsrail'in saldırılarını ve Washington'ın Tahran'a yönelik yaptırımlarını kınarken, çatışmaların sona ermesi ve Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması çağrısında bulundu. Exeter Üniversitesi'nden Çin-Ortadoğu uzmanı Andrea Ghiselli'ye göre Pekin, savaşın ekonomik maliyetlerini yönetebilecek durumda olsa da İran'a desteğinin ABD ile ilişkilerinde yeni bir gerilime yol açmasını istemiyor. ÇİN'İN ENERJİ REZERVLERİ SAVAŞIN ETKİLERİNİ SINIRLADI Çin, geniş petrol rezervleri ve enerji kaynaklarını çeşitlendirme politikası sayesinde savaşın yol açtığı enerji krizinin etkilerini bugüne kadar sınırlayabildi. ABD Enerji Bilgi İdaresi'nin 2025 verilerine göre petrol, Çin'in toplam enerji tüketiminin yaklaşık beşte birini oluşturuyor. Ülke, tükettiği petrolün yüzde 70'inden fazlasını ithal ediyor. Çin'in geçen yılki ham petrol ithalatının yüzde 12'si İran'dan, yüzde 42'si ise diğer Ortadoğu ülkelerinden karşılandı. Savaş nedeniyle azalan petrol arzının bir bölümü Rusya ve Brezilya gibi ülkelerden telafi edilse de doğalgaz tedarikinde aynı esnekliğin sağlanması daha zor. Columbia Üniversitesi'nden enerji araştırmacısı Erica Downs'a göre Çin'in yaklaşık 1,4 milyar varillik petrol rezervi, 2025 seviyesindeki Ortadoğu ithalatını 254 gün karşılayabilecek büyüklükte. Ancak savaşın uzaması, Pekin'in stratejik rezervlerini korumasını zorlaştırabilir. ABD'NİN DENİZ ABLUKASI İRAN'IN PETROL İHRACATINI VURDU Washington yönetimi, İran üzerindeki ekonomik baskıyı artırırken Tahran'la ticaret yapan şirket ve bankaları ikincil yaptırımlarla karşı karşıya kalabilecekleri konusunda uyardı. Çin ise ABD'nin tek taraflı yaptırımlarına karşı çıkarak İran'la ekonomik ilişkilerini sürdürme tutumunu korudu. Bununla birlikte ABD'nin uyguladığı deniz ablukası, İran petrolünün Çin'e ulaştırılmasını ciddi ölçüde kısıtladı. Reuters'ın aktardığı verilere göre İran'ın mart ayında günlük iki milyon varil olan petrol ihracatı, ağustosta 220 ila 255 bin varile geriledi. George Washington Üniversitesi'nden İran uzmanı Mohammad Ghaedi, ablukanın devam etmesi durumunda İran ile Çin arasındaki ticaretin daha pahalı ve sınırlı kapasiteye sahip kara yollarına kayabileceğini belirtiyor PEKİN MÜZAKERE YOLUYLA ÇÖZÜM İSTİYOR Uzmanlara göre Çin, İran'la ekonomik ilişkilerini sürdürmek isterken ABD'nin deniz ablukasına doğrudan meydan okumaktan kaçınıyor. Ghiselli, Pekin'in savaşın müzakere yoluyla sona ermesini tercih ettiğini belirterek Çin'in İran'ı diplomatik çözüm için bazı tavizler vermeye teşvik edebileceğini ifade ediyor. Ancak Çin'in olası bir anlaşmada İran'a yönelik yaptırımların kaldırılması, dondurulmuş fonlara erişimin sağlanması ve askeri saldırıların sona ermesi gibi somut kazanımlar elde edilmesini isteyeceği belirtiliyor.