Türkiye’nin Ar-Ge Harcamaları 2025’te 980 Milyar TL’yi Aştı

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2025 yılına ilişkin Araştırma-Geliştirme (Ar-Ge) Faaliyetleri Araştırması sonuçlarını kamuoyuyla paylaştı. Açıklanan resmi verilere göre, Türkiye’nin Ar-Ge harcamalarındaki yükseliş eğilimi 2025 yılında da hız kesmeden devam etti.

Gayrisafi yurt içi Ar-Ge harcamaları, 2025 yılında bir önceki yıla göre 328 milyar 607 milyon TL artış göstererek 980 milyar 428 milyon TL seviyesine çıktı. Bu artışla birlikte Ar-Ge harcamalarının gayrisafi yurt içi hasıla (GSYH) içindeki payı yüzde 1,55 olarak gerçekleşti.

Yapılan harcamalar içerisinde en büyük gider kalemini ise yüzde 58,8’lik oranla personel giderleri oluşturdu.

AR-GE HARCAMALARI VE FİNANSMANINDA ŞİRKETLER İLK SIRADA

2025 yılında gerçekleştirilen toplam Ar-Ge harcamalarının yüzde 65’i mali ve mali olmayan şirketler tarafından yapıldı. Harcamalarda yükseköğretim kurumlarının payı yüzde 30,3 olurken, genel devlet ve kâr amacı olmayan kuruluşların payı yüzde 4,7 seviyesinde kaldı.

Ar-Ge faaliyetlerinin finansman kaynakları incelendiğinde de özel sektörün ağırlığı dikkat çekti. Finansmanda mali ve mali olmayan şirketler yüzde 52,5 ile ilk sırada yer aldı. Şirketleri yüzde 31,1 ile genel devlet, yüzde 14,1 ile yükseköğretim, yüzde 2,3 ile yurt dışı kaynaklar ve yaklaşık yüzde 0,01 ile diğer yurt içi kaynaklar takip etti.

AR-GE PERSONELİ SAYISI 318 BİNE YAKLAŞTI

Araştırma sonuçlarına göre, 2025 yılında tam zaman eşdeğeri (TZE) cinsinden toplam 317 bin 982 kişi Ar-Ge personeli olarak istihdam edildi. Bu personelin yüzde 67,9’u mali ve mali olmayan şirketlerde, yüzde 29’u yükseköğretim kurumlarında, yüzde 3’ü ise genel devlet ve kâr amacı olmayan kuruluşlarda görev yaptı.

Kadın Ar-Ge personeli sayısı 2025 yılında 108 bin 453’e ulaşarak toplam Ar-Ge istihdamının yüzde 34,1’ini oluşturdu. Kadın personelin sektörler içerisindeki dağılımına bakıldığında, en yüksek oranın yüzde 48,1 ile yükseköğretimde olduğu görüldü.

Bu oran genel devlet ve kâr amacı olmayan kuruluşlarda yüzde 32,2, mali ve mali olmayan şirketlerde ise yüzde 28,2 olarak kayıtlara geçti.

HARCAMA VE İSTİHDAMDA İSTANBUL İLE ANKARA ÖNE ÇIKTI

İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflaması (İBBS) 2. Düzey verilerine göre, 2025 yılında toplam Ar-Ge harcamalarının yüzde 31,8’i İstanbul’da, yüzde 30’u Ankara’da gerçekleştirildi. Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu ve Yalova illerini kapsayan TR42 bölgesi ise yüzde 9,5’lik payla üçüncü sırada yer aldı.

Personel istihdamında da benzer bir bölgesel dağılım yaşandı. Toplam Ar-Ge personelinin yüzde 32,2’si İstanbul’da, yüzde 19,8’i Ankara’da ve yüzde 8,4’ü TR42 bölgesinde istihdam edildi.

YÜKSEK TEKNOLOJİ FAALİYETLERİ İLK SIRADA YER ALDI

İmalat sanayinde 2025 yılı boyunca gerçekleştirilen 322 milyar 656 milyon TL tutarındaki Ar-Ge harcamasının büyük bölümü yüksek teknoloji alanına yönlendirildi. Harcamaların teknoloji düzeylerine göre dağılımında, yüksek teknoloji faaliyetlerinde yer alan girişimler yüzde 47,7 ile ilk sırayı aldı.

Orta yüksek teknoloji faaliyetindeki girişimlerin payı yüzde 40,7, orta düşük teknoloji faaliyetindeki girişimlerin payı yüzde 7,2 ve düşük teknoloji faaliyetindeki girişimlerin payı yüzde 4,4 oldu.

Öte yandan, mali ve mali olmayan şirketlerin Ar-Ge harcamaları içerisinde dolaylı Ar-Ge teşviklerinin ağırlığı son 10 yılda önemli ölçüde arttı. 2015 yılında yüzde 14,8 olan dolaylı teşviklerin payı, 2025 yılında yüzde 26,5’e yükseldi.

Şirketlerin toplam Ar-Ge harcamaları da aynı dönemde 11,2 milyar TL’den 637,3 milyar TL’ye ulaştı.