Emine Erdoğan: Küresel Sıfır Atık İttifakı ortak sorumluluğu işbirliğine taşıyacak

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın eşi ve Birleşmiş Milletler (BM) Sıfır Atık Yüksek Düzeyli Şahsiyetler Danışma Kurulu Başkanı Emine Erdoğan, Antalya’da COP31 kapsamında düzenlenen Küresel Sıfır Atık İttifakı Lider Eşleri Yüksek Düzeyli Toplantısı’nda konuştu. Emine Erdoğan’ın ev sahipliğindeki toplantının açılışında, COP31 vesilesiyle katılımcıları Türkiye’de ağırlamaktan mutluluk duyduğunu belirtti.

195 ülkeden 100 bini aşkın katılımcı ve 100’ün üzerinde liderin insanlığın ortak geleceğine yön vermek üzere bir araya geldiğini söyledi. Geniş katılımın ortak iradeyi gösterdiğini, aynı zamanda üstlenilen sorumluluğun büyüklüğünü hatırlattığını ifade eden Erdoğan, iklim zirvelerinde yıllardır sıcaklık artışının, kuraklığın ve orman kayıplarının konuşulduğunu söyledi.

Bilim insanlarının uyarılarının küresel bilinç oluşturduğunu belirten Erdoğan, rapor ve hedeflerin ötesine geçip bilgiyi kararlara dönüştürmek gerektiğini kaydetti. Asıl meselenin yapılacakları bilmek değil, bilinenleri hayata geçirecek iradeyi göstermek olduğunu vurguladı.

SIFIR ATIKTA ÖNLEME VURGUSUTürkiye’nin COP31’i “aksiyon COP’u” olarak tanımlamasının nedeninin bu yaklaşım olduğunu söyleyen Erdoğan, başarıyı taahhütlerin yanı sıra insanların hayatında, şehirlerde ve üretim biçimlerinde yarattığı değişimle ölçmek istediklerini belirtti. Dokuz yıl önce başlatılan Sıfır Atık Hareketi’nin evlerdeki farkındalıktan okullara, belediyelere, kamu kurumlarına ve fabrikalara uzanan bir sisteme dönüştüğünü aktardı.

Bu süreçte Türkiye’nin geri kazanım oranının yüzde 13’ten yüzde 37’nin üzerine çıktığını, her yaştan insanın günlük yaşamında karşılık bulan bir sorumluluk bilincinin geliştiğini söyledi. Atığın çöp kutusunda değil, kararda başladığını öğrendiklerini belirten Erdoğan; bir ürünün gerekli olup olmadığının, nasıl üretildiğinin ve ne kadar kullanıldığının oluşacak atığı etkilediğini ifade etti.

Geçmişte daha fazla üretimin kalkınma, daha fazla tüketimin refah sayıldığını, ardından geri dönüşümün başarı ölçütü kabul edildiğini hatırlattı. Geri dönüşümün değerli olduğunu ancak atığın üretimi için toprak, su, enerji ve emek harcandığını belirten Erdoğan, “Başarımızı yalnızca geri kazandığımız atıkla değil, oluşmasını önlediğimiz atıkla da ölçmeliyiz.

Daha az kaynakla daha yüksek yaşam kalitesine ulaşmak, kalkınma anlayışımızın merkezinde yer almalı.” dedi. Erdoğan, doğal kaynaklar üzerindeki baskının önemli bir bölümünün küresel üretim ve tüketim modellerinden kaynaklandığını söyledi.

Dünya Sağlık Örgütü’ne göre tütün endüstrisinin her yıl 600 milyon ağacın kaybına ve 22 milyar ton su tüketimine neden olduğunu aktardı. Moda ve tekstil sektörünün yılda 92 milyon ton atık ürettiği bir dünyada ürünlerin kısalan kullanım ömrünün yalnızca tüketici tercihleriyle açıklanamayacağını belirtti.

Dijital dünyada kullanıcıları ekran başında daha uzun tutmaya yönelen iş modellerinin yanı sıra büyüyen altyapının enerji ve su ihtiyacının da sorgulanması gerektiğini kaydetti. ŞİRKETLERE KÜRESEL SORUMLULUK ÇAĞRISIYapay zekânın israfı azaltma, üretimi verimli kılma ve çevresel sorunlara çözüm bulma fırsatları sunduğunu belirten Erdoğan, teknolojik ilerlemenin çevresel maliyetlerinden ayrı değerlendirilemeyeceğini söyledi.

“Geleceğin teknolojilerini geçmişin israf alışkanlıkları üzerine inşa edemeyiz. Bir şirketin ekonomik kazancının bedeli, başka bir toplumun tükenen su kaynakları veya kirlenen toprağı olmamalıdır.” diyen Erdoğan, büyük şirketlerin kaynak kullanımını şeffaflaştıran, çevresel etkilerini bağımsız değerlendirmeye açan ve hesap verebilirliği güçlendiren ortak standartlar geliştirilmesi gerektiğini ifade etti.

Küresel ölçekte faaliyet gösteren şirketlerin sorumluluğunun da küresel olması gerektiğini vurguladı. Üretim ve tüketim kararlarının yanı sıra savaşın da tabiat üzerinde nesiller boyu süren yaralar açtığını belirten Erdoğan, Ukrayna’dan Sudan’a çatışmaların sürdüğü yerlerde bunun görüldüğünü söyledi.

Birleşmiş Milletler Çevre Programı’na göre Gazze’de 61 milyon ton enkaz biriktiğini, meyve bahçeleri ve zeytinliklerin yüzde 97’sinin yok olduğunu, kalan tatlı su kaynaklarının çoğunun kirlendiğini aktardı. Yıkımın iyileşmesinin nesiller boyu sürebileceğine işaret ederek, “Dünya askeri harcamaları 2,9 trilyon dolarla tarihi rekor bir seviyeye ulaşmışken, bu kaynakların küçük bir bölümünün dahi insanlığın ortak sorunlarına ayrıldığında nelerin mümkün olabileceğini bir an için düşünelim.

Yıkılan şehirleri yeniden imar edebilir, çoraklaşan coğrafyalar ihya edilebilir ve barış tüm kıtaların iklimi olabilir.” ifadelerini kullandı. İTTİFAKIN ÇALIŞMA ALANLARIHiçbir ülkenin evde, üretimde ve siyasette verilen kararları tek başına değiştiremeyeceğini kaydeden Erdoğan, ittifakın ortak sorumluluğu kalıcı işbirliklerine dönüştürme iradesini yansıttığını söyledi.

“İttifakımızla, ülkelerin başarılı uygulamalarını birbirinden öğrendiği, ortak projeler geliştirdiği ve yerel çözümleri küresel ölçekte yaygınlaştırdığı güçlü bir işbirliği zemini oluşturmayı hedefliyoruz.” diyen Erdoğan, beş öncelikli alanı sıfır atık ve döngüsel ekonomi, plastik ve ambalaj atıkları, sıfır atık bölgeleri, gıda ve organik atıklar ile eğitim ve gençlik olarak sıraladı. Çalışmaların birbirini tamamlayan üç yapı üzerinden geliştirilmesinin planlandığını bildirdi.

Her yıl düzenlenen Sıfır Atık Forumu’nda ortak önceliklerin ve çözüm önerilerinin ele alınacağını belirten Erdoğan, İstanbul Platformu aracılığıyla bu önerilerin somut projelere ve uygulama ortaklıklarına dönüşmesine katkı sağlayacaklarını söyledi. Küresel Sıfır Atık İttifakı’yla çalışmaların daha geniş coğrafyalara ulaşmasını ve ülkeler arasında yeni işbirliklerinin kurulmasını teşvik edeceklerini dile getirdi.

Uluslararası kuruluşları, yerel yönetimleri, akademiyi, özel sektörü ve sivil toplumu ortak hedeflerde buluşturmayı amaçladıklarını belirterek, “Bu sorunların çözümü tek bir ülkenin çabasıyla mümkün değil, bilgimizi, imkanlarımızı ve tecrübelerimizi buluşturmalıyız.” dedi. Toplantıdaki lider eşlerinin toplumlarının farklı kesimlerine ulaşabileceklerini, kamu kurumlarını, sivil toplumu ve iş dünyasını ortak amaçlar etrafında bir araya getirebileceklerini söyleyen Erdoğan, küçük bir yerel girişime verilen desteğin daha geniş bir değişimin başlangıcı olabileceğini ifade etti.

Lider eşlerini ittifakın etkin paydaşları olmaya, ülkelerinin tecrübelerini ve başarılı uygulamalarını ortak çalışmaya taşımaya davet etti. Buluşmanın ardından yeni işbirlikleri kurulmasını, ortak projeler geliştirilmesini ve ilerlemenin somut sonuçlarla gösterilmesini arzuladığını belirtti.

Katılımcılara Antalya’dan ayrılırken yeni bir taahhüt listesiyle birlikte başlattıkları ortak çalışmaları da ülkelerine götürme çağrısı yaptı. Katılımları ve ortak geleceğe gösterdikleri hassasiyet için teşekkür ederek ittifakın ülkeler ve insanlık için hayırlı olmasını diledi.

Emine Erdoğan’ın ardından Brezilya Devlet Başkanının eşi Janja Lula da Silva, Özbekistan Cumhurbaşkanının eşi Ziroat Mirziyoyeva, Mikronezya Devlet Başkanının eşi Ancelly Simina, Maldivler Devlet Başkanının eşi Sajidha Mohamed, Mozambik Devlet Başkanının eşi Gueta Selemane Chapo, KKTC Cumhurbaşkanının eşi Nilden Bektaş Erhürman, Burundi Hükümet Başkanının eşi Francine Ntakarutimana, Bangladeş Başbakanının eşi Zubaida Rahman, Pakistan Başbakanının gelini Zainab Suleman, BM Kalkınma Programı Başkanı Alexander De Croo ve BM Habitat İcra Direktörü Ancaludia Rossbach konuştu. Programa Moritanya Cumhurbaşkanının eşi Mariem Dah, Suriye Cumhurbaşkanının eşi Latife El Durubi, Palau Cumhurbaşkanının eşi Valerie Whipps, Bosna-Hersek Devlet Başkanlığı Konseyi Başkanının eşi Mirela Becirovic, Malezya Pahang Eyaleti Sultanının eşi Tunku Azizah Aminah Maimunah, Komorlar Cumhurbaşkanının eşi Ambari Daroueche Azali, Esvatini Başbakanının eşi Philile Dlamini, Etiyopya Başbakanının eşi Zinash Tayachew, Libya Devleti Milli Birlik Hükümeti Başbakanının eşi Amina El-Dilawi, Bahamalar Başbakanının eşi Ann Marie Davis, Tuvalu Başbakanının eşi Tausaga Teo, Azerbaycan Cumhurbaşkanının kızı Leyla Aliyeva, İran Cumhurbaşkanının kızı Zahra Pezeshkian, Sıfır Atık Vakfı Başkanı Samed Ağırbaş ve BM Sıfır Atık Yüksek Düzeyli Şahsiyetler Danışma Kurulu üyeleri de katıldı.