Doğal koruma alanlarında dikkat çeken karar! RES ve HES projeleri için yeni dönem

Doğal koruma alanlarında rüzgâr türbinleri, HES projeleri ve mezarlık alanları için yeni şartlar belirlendi. İşte dikkat çeken kararlar…

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından doğal koruma alanlarında enerji yatırımları ile şehitlik ve mezarlık alanlarına ilişkin dört önemli ilke kararı alındı. Resmî Gazete'de yayımlanan kararlarla nitelikli doğal koruma alanlarında rüzgâr enerjisi santrali (RES) ve hidroelektrik santrali (HES) projelerinin hangi şartlarda gerçekleştirilebileceği yeniden düzenlendi.

Ayrıca sürdürülebilir koruma ve kontrollü kullanım alanlarında HES projelerine yönelik yeni kriterler belirlendi.

26 Ekim 2026 tarihinde gerçekleştirilen toplantıda alınan kararlar, doğal alanlarda enerji yatırımlarının çevresel etkiler gözetilerek değerlendirilmesini öngörüyor. Düzenlemelerde üniversiteler tarafından hazırlanacak ekosistem değerlendirme raporları, koruma amaçlı imar planları ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonlarının değerlendirmeleri öne çıkıyor.

RÜZGÂR TÜRBİNLERİ İÇİN 18 ADET SINIRI GETİRİLDİ Bakanlığın 157 sayılı ilke kararıyla nitelikli doğal koruma alanlarında gerçekleştirilecek rüzgâr enerjisi santrali projelerine ilişkin önemli bir değişikliğe gidildi.

Daha önce 5 Ocak 2017 tarihli ve 98 sayılı ilke kararında yer alan, nitelikli doğal koruma alanlarında türbin sayısının 20 adedi ve kurulu gücün 50 MWm değerini geçmemesi şartına ilişkin ifade kaldırıldı.

Yeni düzenlemeyle nitelikli doğal koruma alanlarında türbin sayısı 18 adedi geçmeyen rüzgâr enerjisi santrali projelerine belirli şartlarla izin verilebilmesinin önü açıldı.

Ancak bu durum, söz konusu alanlarda bütün RES projelerinin doğrudan gerçekleştirilebileceği anlamına gelmiyor.

Projelerin değerlendirilmesinde alanın doğal kaynak değerlerinin ve ekolojik bütünlüğünün korunması esas alınacak. Ayrıca çevresel etkilerin önlenmesi veya en aza indirilmesi için alınacak tedbirlerin yeterliliği incelenecek.

Projenin kamu yararı bakımından gerekli olup olmadığı da değerlendirilecek. Tüm bu şartların yanı sıra hazırlanacak koruma amaçlı imar planları doğrultusunda ilgili Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonunun değerlendirmesi sonucunda projelere izin verilebilecek.

NİTELİKLİ DOĞAL KORUMA ALANLARINDA HES PROJELERİNE YENİ ŞARTLAR Resmî Gazete'de yayımlanan 158 sayılı ilke kararı, nitelikli doğal koruma alanlarında hidroelektrik santrali projelerinin gerçekleştirilmesine ilişkin esasları kapsıyor.

Kararın gerekçesinde fosil yakıt kullanımının sera etkisi, küresel ısınma, iklim değişikliği, hava ve su kirliliği gibi çevresel sorunlara yol açtığına dikkat çekildi.

Türkiye'nin Paris Anlaşması kapsamında 2053 yılını karbon nötr hedef yılı olarak belirlediği hatırlatılan kararda, yenilenebilir enerji kaynaklarının etkin kullanımının önemine vurgu yapıldı.

Ülkenin enerji ihtiyacının karşılanması, enerji arz güvenliğinin sağlanması ve dışa bağımlılığın azaltılması da kamu yararı açısından önemli unsurlar arasında gösterildi.

Bu kapsamda nitelikli doğal koruma alanlarında HES projelerine izin verilebilmesi için bazı şartlar getirildi.

Öncelikle projelerin doğal alanlar üzerindeki olası olumsuz etkilerinin önlenmesi ve doğaya verilebilecek zararların en aza indirilmesi gerekiyor. Bu amaçla üniversitelerin ilgili bölümlerine ekosistem değerlendirme raporu hazırlatılması şartı getirildi.

Hazırlanan raporun yatırımcı idare tarafından uygun bulunması ve raporda belirtilen hususların uygulanacağına ilişkin taahhütlerin alınması gerekecek.

Bu şartların sağlanmasının ardından Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonunun değerlendirmesi yapılacak. Komisyonun değerlendirmesi doğrultusunda hazırlanacak koruma amaçlı imar planları çerçevesinde HES projelerine izin verilebilecek.

SÜRDÜRÜLEBİLİR KORUMA VE KONTROLLÜ KULLANIM ALANLARINDA DA HES DÜZENLEMESİ Bakanlığın 159 sayılı ilke kararıyla sürdürülebilir koruma ve kontrollü kullanım alanlarında gerçekleştirilecek hidroelektrik santrali projelerine ilişkin de yeni esaslar belirlendi.

Bu alanlarda yapılması planlanan HES projelerinin doğal çevre üzerindeki olası etkilerinin önlenmesi ve en aza indirilmesi temel şart olarak ortaya konuldu.

Karara göre projelerin ekosistem üzerindeki etkilerinin değerlendirilebilmesi amacıyla üniversitelerin ilgili bölümlerine ekosistem değerlendirme raporu hazırlatılması gerekecek.

Hazırlanacak raporun ilgili yatırımcı idare tarafından uygun bulunması da zorunlu olacak. Bununla birlikte raporda belirtilen hususların yatırımcı idare tarafından uygulanacağına ilişkin taahhütler alınacak.

Projelere izin verilmesi ise Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonunun değerlendirmesine bağlı olacak.

Komisyon değerlendirmesi doğrultusunda hazırlanacak koruma amaçlı imar planları çerçevesinde HES projeleri gerçekleştirilebilecek.

Böylece hem nitelikli doğal koruma alanlarında hem de sürdürülebilir koruma ve kontrollü kullanım alanlarında HES yatırımları için ekosistem değerlendirme raporu ve koruma amaçlı imar planı şartları öne çıkarılmış oldu.

ŞEHİTLİK VE MEZARLIK ALANLARI İÇİN YENİ DÜZENLEME Resmî Gazete'de yayımlanan 156 sayılı ilke kararı ise nitelikli doğal koruma alanlarında şehitlik ve mezarlık alanlarının oluşturulmasına ilişkin esasları kapsıyor.

Kararda şehitlik ve mezarlık alanlarına yönelik uygulamaların kamu yararı bakımından gerekliliğinin dikkate alınacağı belirtildi.

Ancak bu alanların oluşturulabilmesi için öncelikle yer seçimi açısından alternatif başka bir alan bulunmadığının ilgili idareler tarafından gerekçelendirilmesi gerekecek.

Bunun yanı sıra planlanan şehitlik veya mezarlık alanının toplam yüzölçümü ve defin kapasitesinin belirlenmesi şartı getirildi.

Alana yapılabilecek yapı ve tesislerin türü, büyüklüğü ve yapılaşma sınırları da önceden belirlenecek.

Söz konusu kriterlerin koruma amaçlı imar planı veya geçiş dönemi koruma esasları ve kullanma şartları doğrultusunda düzenlenmesi gerekecek.

Şehitlik ve mezarlık alanlarına izin verilmesi ise ilgili Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonunun değerlendirmesi sonucunda karara bağlanacak.

DOĞAL KORUMA ALANLARINDA YATIRIMLAR İÇİN YENİ KRİTERLER Bakanlığın aldığı dört ilke kararıyla doğal koruma alanlarında enerji yatırımları ve kamu yararına yönelik bazı uygulamalar için değerlendirme kriterleri yeniden şekillendirildi.

RES projelerinde türbin sayısının 18 ile sınırlandırılması, HES projelerinde üniversitelerden ekosistem değerlendirme raporu alınması ve şehitlik ile mezarlık alanlarında alternatif yer bulunmadığının gerekçelendirilmesi öne çıkan düzenlemeler arasında yer aldı.

Kararların ortak noktasını doğal alanların ekolojik bütünlüğünün korunması, çevresel etkilerin azaltılması ve kamu yararının gözetilmesi oluşturdu.

Öte yandan alınan kararlar, doğal koruma alanlarında enerji yatırımlarına veya diğer uygulamalara otomatik izin verildiği anlamına gelmiyor. Projelerin ilgili şartları karşılaması, gerekli planlama süreçlerinden geçmesi ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonunun değerlendirmesinden olumlu sonuç alması gerekiyor.