Mekke Anlaşması için onay kanunu Resmî Gazete'de

Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında ortak savunma amacıyla 7 Ağustos 2026'da imzalanan Mekke Anlaşması'nın onaylanmasını uygun bulan kanunun Resmî Gazete'de yayımlandığı bildirildi. Üç ülke arasında savunma ve güvenlik iş birliğini geliştirmeyi amaçlayan anlaşmaya ilişkin kanun, 5 Kasım'da TBMM Genel Kurulunda kabul edilmişti.

Onay kanunu ne öngörüyor? Yayımlandığı bildirilen düzenleme, Suudi Arabistan'ın Mekke kentinde imzalanan anlaşmanın Türkiye tarafından onaylanmasının uygun bulunmasına ilişkin. Kanunun yayımı tarihinde yürürlüğe girdiği ve hükümlerini Cumhurbaşkanı'nın yürüteceği belirtildi.

TBMM kayıtlarında düzenleme 7597 sayılı Kanun olarak yer alıyor. Bununla birlikte incelenen Meclis kaydındaki Resmî Gazete tarih ve sayı alanları boş; bu nedenle yayımın kesin tarihi ve sayısı doğrulanamadı. Onaylamayı uygun bulma kanununun yürürlüğe girmesi ile uluslararası anlaşmanın yürürlüğe girmesi ayrı işlemler.

Kanunun yayımlandığına ilişkin bilgi, tek başına anlaşmanın uluslararası düzeyde yürürlüğe girdiğini göstermiyor. Mekke Anlaşması nasıl imzalandı? Anlaşma, 7 Ağustos 2026 tarihinde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Suudi Arabistan Veliaht Prensi ve Başbakanı Muhammed bin Selman ile Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif tarafından Mekke'de imzalandı.

Üç ülkenin ortak açıklamasında, anlaşmanın kolektif güvenliği ve saldırılara karşı caydırıcılığı güçlendirmeyi amaçladığı belirtildi. Ortak açıklamaya göre taraflardan herhangi birine karşı gerçekleştirilecek silahlı saldırı, üçüne karşı yapılmış sayılacak.

Anlaşma gerekçesinde ise savunma iş birliğinin ülkelerin egemenliği, bağımsızlığı ve toprak bütünlüğünün korunmasına yönelik olduğu ifade edildi. Ortak savunma hükümleri nasıl işleyecek? TBMM'ye sunulan gerekçede, kolektif savunma hükmünün kendiliğinden işlemeyeceği; uygulamanın istişareler sonucunda mutabakatla alınacak kararlara dayanacağı belirtildi.

Tarafların vereceği destek, kendi anayasal yükümlülükleri, ulusal mevzuatları ve yetkili makamlarının kararları çerçevesinde belirlenecek. Gerekçede, uygun görülen tedbirler arasında askerî imkân ve yeteneklerin konuşlandırılmasının da bulunabileceği kaydedildi.

Anlaşmanın, terörizm dâhil tarafların ortak değerlendirmesiyle savunma ve güvenliklerini etkilediği belirlenen tehditlere karşı caydırıcılığı güçlendirmesi hedefleniyor. Dışişleri Bakan Yardımcısı Levent Gümrükçü, komisyon görüşmelerinde anlaşmanın savunma odaklı olduğunu ve herhangi bir ülkeyi hedef almadığını söyledi.

Gümrükçü, Türkiye'nin diğer ittifaklarından ve anlaşmalarından doğan yükümlülüklerinin de ortadan kalkmadığını belirtti. Askerî eğitimden savunma sanayisine iş birliği Anlaşma kapsamında silahlı kuvvetlerin birlikte çalışabilirliğinin personel değişimi, ortak eğitim programları ve tatbikatlarla artırılması planlanıyor.

Tarafların uluslararası güvenlik konularında düzenli istişarelerde bulunması ve terörle mücadelede ortak çabalarını güçlendirmesi de öngörülüyor. Savunma sanayisinde teknoloji paylaşımı, ortak teknoloji geliştirilmesi ve ortak üretimin desteklenmesi hedefleniyor.

Düzenleme ayrıca bilgi güvenliği ve gizlilik ilkeleri gözetilerek istihbarat paylaşımını ve anlaşmanın uygulanması kapsamında lojistik desteği içeriyor. Meclisteki süreç ve görüşmeler Onay kanunu teklifi 21 Ekim 2026 tarihinde TBMM Başkanlığına sunuldu; Dışişleri Komisyonunda 27 Ekim'de kabul edildi.

Genel Kurul ise teklifi 5 Kasım'da kabul ederek yasalaştırdı. Komisyon görüşmelerinde bazı milletvekilleri, Türkiye'nin üstleneceği askerî sorumlulukların ve karar alma usullerinin açıklığa kavuşturulmasını istedi. Gümrükçü, aynı toplantıda Pakistan ve Suudi Arabistan'ın kendi iç onay süreçlerini tamamlayarak gerekli resmî bildirimde bulunduğunu açıkladı.