COP31 yaklaşırken Çanakkale’de iklim krizini ve eğitimi

Türkiye, 9-20 Kasım 2026 tarihlerinde Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı’na (COP31) ev sahipliği yapacak. İklim krizine karşı ülkelerin üstleneceği sorumlulukların görüşüldüğü bu konferans, Türkiye açısından da önemli bir dönemeç.

Peki, Antalya’da yapılacak görüşmeler Çanakkale’yi nasıl ilgilendiriyor? İklim krizi gündeminde eğitim nerede duruyor? Çevre-Tarım 3 Kas 2026 - 13:05 3 Kas 2026 - 13:05 11 Çanakkale, iklim krizinin etkilerinin hissedildiği illerden biri.

Artan sıcaklıklar ve kuraklık riski, su kaynakları ve tarımsal üretim açısından önemli sorunlar yaratıyor. Orman yangınları da kentin yakından tanıdığı afetler arasında. Ağustos 2025’te yaşanan yangınların ardından Çanakkale’nin tamamı, yangın afetleri nedeniyle “Genel Hayata Etkili Afet Bölgesi” kabul edilmişti.

Yangınların çıkış nedenleri farklılaşsa da iklim değişikliğiyle birlikte artan sıcaklıklar ve kuraklık, yangın tehlikesini büyüten koşullar arasında yer alıyor.

Çanakkale’nin tarımsal üretimi, ormanları ve kıyı ekosistemleri düşünüldüğünde iklim krizinin yaşamın pek çok alanını ilgilendirdiği açık. Su kaynaklarının korunmasından arazi kullanımına kadar alınan kararlar, kentin geleceğini de şekillendiriyor.

İklim değişikliğinin etkilerini azaltmak ve değişen koşullara uyum sağlamak için kamusal politikaların geliştirilmesi gerekiyor. Bu politikaların bilimsel bilgiye dayanması ve yerel ihtiyaçları dikkate alması önemli.

Peki, bütün bunların eğitimle ilişkisi ne?

İklim eğitimi, uzun süredir uluslararası iklim politikalarının gündeminde. Çünkü iklim değişikliğini anlamak, bu krizin nedenlerini ve sonuçlarını bilimsel bilgilerle değerlendirebilmeyi gerektiriyor. İklim değişikliğine ilişkin kararların nasıl alındığını, bu kararların kimleri etkilediğini ve farklı çözüm önerilerinin ne tür sonuçlar doğurabileceğini tartışabilmek de eğitimin konusu.

Birleşmiş Milletler iklim sözleşmesi kapsamında yürütülen çalışmalar, eğitimi devletlerin iklim değişikliğiyle mücadeledeki sorumlulukları arasında tanımlıyor. Bu sorumluluk, okul eğitimini de kapsayan geniş bir öğrenme alanıyla ilişkili.

İklim politikalarını uygulayan kamu görevlilerinin hazırlanması, farklı meslek gruplarının bilgi ve becerilerinin geliştirilmesi ve halkın iklimle ilgili kararlara katılabilmesi de bu kapsamda ele alınıyor.

Çanakkale açısından düşündüğümüzde iklim eğitiminin yerel bilgiyle ilişkisi özellikle önemli. Örneğin su kaynaklarıyla ilgili bir araştırma, bölgedeki tarımsal üretimin ve su yönetimi politikalarının incelenmesini sağlayabilir.

Ormanlar üzerine bir çalışma, yangın risklerini artıran koşulların ve ormanların korunmasına ilişkin kararların tartışılmasına olanak verebilir. Üniversitelerin ürettiği bilimsel bilgi, yerel deneyimlerle ilişkilendirilerek farklı öğrenme ortamlarında kullanılabilir.

Böyle bir eğitimin geliştirilebilmesi için öğretim programlarının ve öğretmenlerin mesleki gelişiminin birlikte düşünülmesi gerekiyor. Öğretmenlerin iklim değişikliğinin bilimsel ve toplumsal boyutları üzerinde çalışabilecekleri kaynaklara ve zamana erişmesi önemli.

Okulların çevreleriyle ilişkili araştırmalar yürütebilmesi için de kurumsal desteğe ihtiyaç var.

İklim krizinin eğitimle ilişkisini değerlendirmek, eğitimin kendisinin bu krizden nasıl etkilendiğini de ele almayı gerektiriyor. UNICEF’in verilerine göre 2025 yılında iklimle ilişkili tehlikeler nedeniyle dünyada en az 171 milyon öğrencinin eğitimi kesintiye uğradı.

Aşırı sıcaklar ve seller, eğitim hakkını doğrudan etkileyebiliyor. Mevcut eşitsizlikler, bu etkilerin bazı çocuklar açısından daha ağır yaşanmasına neden oluyor.

Çanakkale’deki okulların iklim değişikliğinin getirdiği risklere ne kadar hazırlıklı olduğu da bu nedenle tartışılmalı. Özellikle aşırı sıcaklara karşı okul binalarının koşulları, afetlere hazırlık ve eğitimin kesintisiz sürdürülebilmesi için gereken düzenlemeler eğitim politikalarının bir parçası olmalı. Okulların bulundukları yerin koşulları ve ihtiyaçları dikkate alınmalı.

COP31, bütün bu meseleleri eğitim politikaları açısından yeniden değerlendirmek için bir fırsat sunuyor. Türkiye, geçtiğimiz ekim ayında UNESCO Yeşil Eğitim Ortaklığı’na katılan 100. ülke oldu. Ortaklık, iklim eğitiminin geliştirilmesini öğretim programları, öğretmen eğitimi ve okulların işleyişiyle birlikte ele alıyor. COP31 sırasında eğitim sistemlerinin iklim krizine karşı güçlendirilmesi de görüşülecek.

Ancak bu uluslararası gelişmelerin Türkiye’de nasıl karşılık bulacağı henüz yanıtlanması gereken bir soru. Millî Eğitim Bakanlığı’nın iklim eğitimine ilişkin hedefleri hangi uygulamalarla hayata geçirilecek? Öğretmenlerin mesleki gelişimi nasıl desteklenecek?

Okulların iklim risklerine hazırlanması için hangi kaynaklar ayrılacak? Farklı bölgelerin ihtiyaçları nasıl belirlenecek?

Bu sorular Çanakkale için de geçerli. Kentin karşı karşıya olduğu iklim riskleri, eğitim planlamasında dikkate alınmalı. Yerel yönetimlerin, üniversitelerin ve ilgili kamu kurumlarının bilgi birikiminden yararlanılması, yerel ihtiyaçların belirlenmesine katkı sağlayabilir.

Çocukların ve gençlerin yaşadıkları çevreye ilişkin deneyimlerinin eğitim politikalarının geliştirilmesinde değerlendirilmesi de katılım haklarının bir gereği.

COP31 sonrasında Türkiye’nin eğitim alanında üstlendiği sorumlulukların nasıl yerine getirileceğini izlemek önemli olacak. Açıklanan hedeflerin uygulama takvimiyle ve eğitim bütçesiyle ilişkilendirilmesi gerekiyor. Bu çalışmaların sonuçlarının kamuoyuyla paylaşılması da eğitim politikalarının geliştirilmesine katkı sağlayabilir.

İklim krizi Çanakkale’nin bugününün ve geleceğinin meselesi. COP31’in eğitim gündemi, bu krizin nedenlerini ve sonuçlarını anlamaya yönelik öğrenme olanaklarının geliştirilmesini ve iklim krizinden etkilenenlerin eğitim hakkının korunmasını birlikte düşünmemizi sağlıyor.

Antalya’da alınacak kararların Çanakkale’de nasıl karşılık bulacağını da bu çerçevede değerlendirmek gerekiyor.

Bu yazı, Aslıhan Niksarlı ve Yeliz Ergöl ile birlikte hazırladığımız “COP31’e Doğru İklim Eğitimi” başlıklı çalışmadan hareketle kaleme alındı.

İsmetpaşa Mah. Demircioğlu Cad.