Öncelik tarım işçilerinin olmalıdır
- Önceki yazıda, satış tutarı hasat maliyetini bile karşılamadığı için birçok tarım ürününün dalında kalacağı iddiasına değinilmişti
- Kırsal nüfusun yaşlandığı ve tarım işçisi bulunamadığı dile getirildiği için işgücü potansiyeli gözden geçirilmişti
Önceki yazıda, satış tutarı hasat maliyetini bile karşılamadığı için birçok tarım ürününün dalında kalacağı iddiasına değinilmişti. Kırsal nüfusun yaşlandığı ve tarım işçisi bulunamadığı dile getirildiği için işgücü potansiyeli gözden geçirilmişti.
Emekli maaşları düşük olduğu için 6,5 milyona yakın emeklinin çalışmak istediği saptanmış, işsizlerle birlikte bu sayı 10 milyona yaklaşmıştır. Yaz dönemlerinde ve tatillerde çalışabilecek olan 11 milyon dolayında lise, üniversite öğrencisi vardır.
Bu gizilgücün onda biri seferber edilse bütün sorunlar çözülür. Elbette öncelik, yaşamı emeğinin karşılığında alacağı ücrete bağlı tarım işçilerinin olmalıdır. Tarım işçileri iki kümeye ayrılır. DAİMİ İŞÇİLERÇoban, traktör sürücüsü, biçerdöver operatörü, hayvan bakıcısı, sağımcı gibi sürekli çalışanlara “daimi işçiler” denir.
Sözlü veya yazılı bir sözleşme yapılarak, çalışma süresi, ödenecek para miktarı ile barınacak yer, yemek, kıyafet gibi mal ve hizmetler kararlaştırılır. Aylıklı olarak çalışırlar. Sigorta yapılması her iki tarafın yararınadır.
Bunlar gelenekler ve yasalarla nispeten korunan kritik personeldir. İşverenin de bunun farkında olması gerekir. GEÇİCİ İŞÇİLERBelirli bir işvereni olmayan, gündelikle (yevmiye) çalışan insanlardır. Bir yörede geçerli olacak ücret düzeyi belirlenir.
Bu işvereni caydırmayacak, işçileri bezdirmeyecek bir rakam olur ve herkes buna uyar. BAHRANATürk Dil Kurumu Halk Ağzından Derleme Sözlüğüne göre bahrana sözcüğü; küme, grup, kafile anlamında kullanılmaktadır. “Dayıbaşı” denilen bir aracının önderliğinde 15-20 işçiden oluşan bir kümedir.
Kümeler dayıbaşının adıyla anılırdı. “Karadayının bahranası”, “Şerife’nin bahranası”, “Kör Şamo’nun bahranası”, “Bambıl Dayının bahranası” gibi... Dayıbaşının görevi mal sahipleri ile görüşüp anlaşma yapmak ve istenen zamanda yeterli sayıda işçiyi sağlamaktır.
İşçiler haftada altı gün iş temin edebilen dayıbaşını tercih eder. Sabah güneş doğmadan işçiler ellerindeki azık çıkınlarıyla, mahalleye gelen traktörün vagonetine (römork) binerler. Yanı başlarında içme suyu dolu bir varil ve yeter sayıda çapa ile birlikte engebeli yollarda sarsılarak tarlaya ulaşılır.
Sıraya ekilmiş pamuk tarlasında her işçi elinde çapasıyla bir sıranın başına geçer. Ekibin tarlanın kenarında kalan kısmına “göçer kolu”, iç taraftakine “eynel kolu” denir. Serpme ekim yapılan tarlalarda belli genişlikte bir şeridi işlemek için, hizayı bozmadan ilerleyen baştaki usta işçiye eynelci denir.
Ekibin aynı hizada ilerlemesi istenir. Mal sahibi veya onun bir adamı ekibin işlediği yerleri uzak bir mesafeden denetler ve uyarıda bulunur. Kuşluk vakti, (yaklaşık iki saat sonra) bir şeyler yemek için bir mola verilir.
“Bir treni” gelince öğle istirahati başlar, bir saat kadar dinlendikten sonra yemek yenir ve “iki buçuk treni” gelince işbaşı yapılır. Biraz daha çalıştıktan sonra kısa bir mola verilir ve tekrar saat 17’ye kadar çalışır.
Gereçler toplanır, traktör römorkunda sarsılarak eve dönülür. Haftada 6 gün çalışılır. En geç kasaba pazarının kurulduğu cumartesi günü sabahı ücretler ödenir. Herkes alışverişini yapar ve diğer işlerini görür ve dinlenir.
Dayıbaşı götürdüğü her işçi için para alır. Kendi evinden gündeliğe gidip gelen bu insanlar nispeten rahattır ve iş bulduğu için mutludur. Türküler söylenerek, şakalaşarak çalışılır. MEVSİMLİK TARIM İŞÇİLERİSürekli oturdukları yeri terk ederek iğreti barınaklarda yaşarlar.
Temiz içme suyu, elektrik, banyo ve mutfaktan yoksundurlar. Sağlık, eğitim gibi temel ihtiyaçları bile karşılanmaz. Ürünlerin gelişme durumuna göre diyardan diyara göçenler, çok daha ciddi sorunlarla karşı karşıyadır. Üstelik “Kırlı” denilerek küçümsenirler.
Yakın akraba ve tanıdıklardan oluşan bu grup gündelikle çalışmaz. Çalışacakları alana yakın bir yere yerleşirler. İşveren ile götürü pazarlık yapılır. Sabah erken işe başlayıp, akşam geç saatlere kadar çalışırlar. İş bitince paralarını alır ve paylaşırlar.
Gelir dağılımının en kötü şekli, çalışmak isteyen insanların işsiz kalmasıdır. Bu yüzden milyonlarca insanımız azap çekmektedir. Mevsimlik tarım işçileri ve tarım aracıları ile ilgili çok iyi hazırlanmış yönetmelikler vardır.
Yasa ve yönetmelikler uygulanmadığı ve denetlenmediği için bu kesim işsizlerden sonra gelen en perişan kümedir. Tarımda işgücü açığını giderecek hiçbir önlem bu insanların zaten kısıtlı gelirini azaltmamalıdır.
Günde en fazla 3 kritik gelişme. Bildirim kirliliği yok, anında bilgi.
Kategori: Tarım
Yayın: 16 Kasım 2026 21:03 · Kaynak: aydinlik.com.tr