İnsanlar Neden İhkak-ı Hakka Başvuruyorlar

Kahramanmaraş'ın Afşin ilçesinde, bireylerin yasal yollara başvurmak yerine kendi adaletlerini sağlama çabası olarak tanımlanan 'ihkak-ı hak' kavramı tartışmaya açıldı. Hukuki bir terim olan bu kavram, kişilerin mahkeme veya emniyet gibi yetkili mercileri devre dışı bırakarak, haklarını kendi yöntemleriyle, genellikle zor kullanarak arama girişimi şeklinde tanımlanıyor.

Bu eğilimin temelinde, mevcut kapitalist ve seküler hukuk sistemine yönelik derin bir güvensizlik yatıyor. Borç tahsilatından aile içi meselelere kadar pek çok alanda, vatandaşlar yasal süreçlerin yavaş işlediğini veya sonuçsuz kaldığını düşünerek bireysel çözümlere yöneliyor.

Ancak bu durum, sorunu çözmek yerine yeni hukuki ve toplumsal mağduriyetlere yol açan bir 'çözümsüzlük' sarmalı yaratıyor. Toplumsal vicdan ve örf ile kanunlar arasındaki uyumsuzluk, ihkak-ı hak vakalarını tetikleyen en önemli unsurlardan biri olarak öne çıkıyor.

Ankara'da yakın zamanda yaşanan, 19 yaşındaki bir genç kız ile 53 yaşındaki erkek arkadaşının babaları tarafından öldürülmesi olayı, kanunların izin verdiği ancak toplumsal değerlerin kabul etmediği durumlarda bireylerin nasıl şiddete başvurabildiğini gösteren acı bir örnek teşkil ediyor. Yetkililere seslenen eleştirilerde, yeni cezaevleri inşa etmek yerine mevcut hukuk sisteminin neden güven kaybettiğinin sorgulanması gerektiği belirtiliyor.

Kapitalist hukuk düzeninin aile yapısını korumakta yetersiz kaldığı ve toplumsal huzuru bozduğu savunulurken, sistemin dört dörtlük işlemediği sürece bu tür şiddet olaylarının artacağı uyarısında bulunuluyor. Sonuç olarak, ihkak-ı hak hiçbir şart altında meşru bir çözüm yolu olarak görülmemeli; ancak bu durumun önüne geçebilmek için hukukun toplumsal vicdana, örf ve ananelere uygun bir şekilde yeniden tesis edilmesi gerektiği vurgulanıyor.

Aksi takdirde, bireysel adalet arayışlarının daha fazla ocağı söndürmeye devam edeceği ifade ediliyor.