Taşımacılıkta hesaplar sil baştan: Petrol ve navlun lojistik maliyetlerini artırdı
- Lojistikteki maliyet artışı, tedarik zincirinin diğer halkalarına da yansıyor
- Kauçuk başta olmak üzere hammadde fiyatlarındaki yükseliş, lastik sektörünün üretim giderlerini artırıyor
ABD-İran savaşıyla birlikte enerji piyasalarında yaşanan fiyat dalgalanması, küresel lojistik sektöründe maliyet baskısını artırıyor. Savaşın başlamasıyla 60 dolar seviyelerinden 120 dolara kadar yükselen Brent petrolün bugün 93 dolar seviyelerinde seyretmesi, başta yakıt olmak üzere taşıma maliyetlerini yukarı çekiyor.
Petrol fiyatlarındaki yükselişe navlun maliyetlerindeki artış da eşlik ediyor. Bu nedenle bazı rotalarda navlun fiyatlarının yüzde 100’ün üzerinde yükseldiği görülüyor. Buna savaş riskine karşı artan sigorta primleri de eklenince, küresel tedarik zincirlerinde taşımacılığın toplam maliyeti giderek daha fazla baskı altında kalıyor.
SÖZLEŞMELERİN YENİLENME VAKTİ Yıldan yıla yapılan sözleşmeler yeni yılın yaklaşmasıyla birlikte tekrar yenilenirken, lojistik maliyetlerinin yeniden hesaplanmasına neden oluyor. Özellikle uzun mesafeli taşımacılıkta yakıt maliyetlerinin yanı sıra liman hizmetleri, geçiş ücretleri ve sigorta giderlerinin taşımacılık bedeli içindeki payı yükseliyor.
Sektörde yeni yıl öncesinde yenilenecek taşıma sözleşmelerinin de maliyetlerin yeniden değerlendirilmesine yol açması bekleniyor. Maliyet baskısının sürmesi halinde firmaların taşıma fiyatlarını güncellemesi, alternatif güzergahlara yönelmesi ve araç ile gemilerde kapasite kullanımını artırarak verimlilik sağlamaya çalışacağı belirtiliyor.
TÜM ZİNCİRİ ETKİLİYOR İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ali Hepşen, petrol fiyatlarında yaşanan yükselişin ekonomi genelinde zincirleme etkiler oluşturduğunu belirtti. Prof. Dr. Hepşen, petrolün yalnızca bir enerji girdisi olmadığını, üretim ve dağıtım süreçlerinin temel maliyet unsurlarından biri olduğunu vurgulayarak, şunları söyledi: “Petrol fiyatlarındaki artış önce akaryakıt maliyetlerine, ardından kara, deniz ve hava taşımacılığına yansıyor.
Taşımacılık maliyetlerindeki yükseliş ise hammaddenin fabrikaya, ürünün depoya ve nihayet tüketiciye ulaştırılma maliyetini artırıyor.” Petrokimya ürünlerinden plastik ve ambalaja, gübreden tarımsal üretime kadar birçok alanda enerji maliyetlerinin belirleyici olduğunu ifade eden Prof. Dr.
Hepşen, özellikle gübre maliyetlerindeki yükselişin gıda fiyatları üzerinde ilave baskı oluşturduğunu kaydetti. LİMAN VE SİGORTA GİDERLERİ Küresel ticarette enerji maliyetleri ile lojistik giderlerin aynı anda yükselmesinin önemli bir risk oluşturduğunu belirten Prof.
Dr. Hepşen, savaş bölgelerine yakın ticaret hatlarında maliyet artışlarının daha belirgin hissedildiğini söyledi. Prof. Dr. Hepşen, “Bir geminin yalnızca yakıt maliyeti artmıyor. Savaş riski sigortaları, navlun ücretleri, liman maliyetleri ve sefer süreleri de yükseliyor.
Bu durum ticaretin toplam maliyetini birden fazla kanaldan artırıyor” dedi. DENİZ TAŞIMACILIĞINDA RİSKLER DEĞİŞİYOR IBS Sigorta ve Reasürans Brokerliği Üst Yöneticisi (CEO) Murat Çiftçi ise deniz taşımacılığında artık gemi ve yük güvenliğinin değil, rotaların ve tedarik zincirinin tamamının dikkate alınması gerektiğini söyledi.
Çiftçi, uzun süren jeopolitik gerilimlerin sigorta sektörünün risk değerlendirme yöntemlerini değiştirdiğine dikkat çekerek, şirketlerin faaliyet gösterdikleri bölgeye ve ticaret rotalarına uygun sigorta programları oluşturmasının önem kazandığını vurguladı. Önümüzdeki dönemde siber risklerin, çevresel sorumlulukların ve dijital altyapılara yönelik tehditlerin marine sigortalarında daha fazla öne çıkacağını belirten Çiftçi, sigortanın artık yalnızca hasar sonrası koruma sağlayan bir araç olmaktan çıkarak tedarik zincirinin sürdürülebilirliğini destekleyen stratejik bir risk yönetimi unsuruna dönüştüğünü kaydetti.
RİSKLİ BÖLGELERDE TEMİNAT İHTİYACI Karadeniz ve Hürmüz gibi yüksek riskli bölgelerde faaliyet gösteren şirketler için standart sigorta poliçelerinin her zaman yeterli olmayabileceğini ifade eden Çiftçi, gemi rotaları, uğranılan limanlar, siyasi gelişmeler ve iklim koşullarının sigorta değerlendirmelerinde belirleyici hale geldiğini söyledi. Şirketlerin alternatif tedarik ve taşıma senaryoları geliştirmesinin, kriz planlarını güncellemesinin ve sigorta teminatlarını düzenli olarak gözden geçirmesinin önemli olduğunun altını çizen Çiftçi, doğru sigorta çözümlerinin hem beklenmedik maliyetlerin yönetilmesine hem de ticari faaliyetlerin kesintisiz sürdürülmesine katkı sağladığını vurguladı.
KAUÇUKTAKİ BİR YILLIK ARTIŞ YÜZDE 50’YE YAKLAŞTI Küresel enerji ve taşımacılık maliyetlerindeki yükseliş, lastik üreticileri üzerindeki maliyet baskısını da artırıyor. Lastik sektörünün temel hammaddelerinden doğal kauçukta fiyatlar bir yılda yaklaşık yüzde 50 arttı.
Dünya Bankası verilerine göre TSR20 kauçuk fiyatı Ekim 2026’da 2.55 dolar/kg’a yükselirken, yıllık artış yüzde 49.1’e ulaştı. Akaryakıt ve navlun giderlerindeki artış lastiklerin dağıtım maliyetlerini yükseltirken, kauçuk başta olmak üzere hammadde fiyatlarındaki yükseliş de üretim maliyetlerini artırıyor.
Otomotiv Uzmanı Murat Boyacıoğlu, lojistik sektöründe artan akaryakıt, navlun ve işletme maliyetlerinin lastik sektörünü de doğrudan etkilediğini belirterek, özellikle ticari araç filolarında lastik giderlerinin önemli bir maliyet kalemi haline geldiğini söyledi. Boyacıoğlu, “Lastik, bakım, yedek parça ve servis giderleri de toplam maliyet içerisinde önemli bir yer tutuyor.
Akaryakıt ve hammadde fiyatlarındaki yükseliş, lastik üretim ve dağıtım maliyetlerini artırdığında, bunun taşımacılık sektörüne yansımaması mümkün değil” dedi. Lastik fiyatlarındaki artışın özellikle yüksek kilometre yapan filolarda daha belirgin hissedildiğini söyleyen Boyacıoğlu, lastiklerin doğru zamanda değiştirilmesinin ve düzenli bakımının maliyetlerin kontrol edilmesi açısından önemli olduğunu vurguladı.
Günde en fazla 3 kritik gelişme. Bildirim kirliliği yok, anında bilgi.


Kategori: Siyaset · Bölge: İstanbul
Yayın: 20 Kasım 2026 06:19 · Kaynak: istanbulticaretgazetesi.com