ABD ara seçimlerinden çıkabilecek beş temel senaryo

Tarihsel eğilimler, ABD'deki ara seçimlerde, iktidarda olmayan partinin genellikle avantajlı olduğunu gösteriyor. Ancak uzmanlar, ABD seçimlerini takip ederken, kamuoyu yoklamalarının yorumcuları yanıltabildiğini ve beklentilerin tersine dönebileceğini vurguluyor.

Halihazırda devam eden 3 Kasım seçimlerinde ortaya çıkabilecek farklı sandalye dağılımları, Trump'ın önündeki siyasi ve kurumsal engelleri de değiştirecek. Seçimlerde Temsilciler Meclisi'nin 435 sandalyesinin tamamı, 100 üyeli Senato'nun ise 35 sandalyesi için oy kullanılıyor.

Ayrıca 36 eyalette valilik seçimleri düzenleniyor. Demokratların her iki kanatta da çoğunluğu elde edebilmesi için Temsilciler Meclisi'nde ve Senato'da dörder sandalye kazanması gerekiyor. Seçimin sonuçları düşünüldüğünde ise beş temel senaryodan söz edilebilir: Senaryo 1: Demokratlar yalnızca Temsilciler Meclisi'ni kazanırBu durumda Trump yönetimi üzerindeki Kongre denetimi belirgin biçimde artabilir.

Demokratlar komitelerin yönetimini devralarak Trump yönetimi hakkında soruşturmalar başlatabilir, yetkilileri ifade vermeye çağırabilir ve kamu kaynaklarının kullanımını inceleyebilir. Trump'ın politikalarını değiştirecek yasaların geçmesi ise zor olmaya devam eder.

Çünkü Senato Cumhuriyetçilerin kontrolünde kalacağı için Demokratların hazırladığı yasa tasarılarının önemli bir bölümü burada engellenebilir. Trump, başkanlık kararnameleri ve yürütme yetkileri üzerinden politikalarını sürdürmeye çalışabilir.

Bu senaryo, Trump'ın yönetim faaliyetleri üzerinde daha fazla siyasi denetim kurulması ancak yürütmenin günlük işleyişinin büyük ölçüde devam etmesi anlamına gelebilir. Seçim öncesinde Kongre'de Cumhuriyetçiler 218, Demokratlar ise 214 sandalyeye sahip.

Cumhuriyetçilerle birlikte hareket eden 1 bağımsız üye, 2 de boş sandalye bulunuyor. Senaryo 2: Demokratlar yalnızca Senato'yu kazanırDaha az olası görülen bu senaryoda Demokratların en önemli kazanımı, Trump'ın üst düzey atamalarını denetleme gücü olur.

Başkanın kabine, büyükelçilik ve federal yargı pozisyonları için gösterdiği adaylar onay sürecinde Demokratların kontrolündeki komitelerle ve Senato çoğunluğuyla karşılaşır. Demokratlar adayları reddedebilir veya onay süreçlerini uzatabilir.

Bu da Trump'ın yönetim kadrosunu ve federal yargıyı kendi tercihleri doğrultusunda şekillendirmesini zorlaştırabilir. Buna karşın, Temsilciler Meclisi Cumhuriyetçilerin elinde kalırsa, Demokratların başkan hakkında soruşturma yürütme ve azil maddelerini kabul ettirme kapasitesi önemli ölçüde sınırlı kalır.

Cumhuriyetçiler halihazırda Senato'da 53 sandalyeye, Demokratlar ise 45 sandalyeye sahip. Ayrıca Demokratlarla birlikte hareket eden 2 bağımsız üye var. Senaryo 3: Demokratlar hem Temsilciler Meclisi'ni hem Senato'yu kazanırBu, Trump açısından en ciddi denetim senaryosu.

Demokratlar bir yandan Temsilciler Meclisi üzerinden soruşturmalar yürütebilir, diğer yandan Senato'daki çoğunlukları sayesinde üst düzey atamaları engelleyebilir. Bütçe görüşmelerinde Trump'ın önceliklerine karşı daha güçlü bir müzakere pozisyonu elde edebilirler.

Başkanlık yetkilerini sınırlamaya yönelik yasa tasarıları da gündeme getirebilirler. Trump hakkında azil süreci başlatılması da bu senaryoda mümkün hale gelir. BBC'ye göre, Demokratların Michigan, New York, Virginia ile Kentucky'de sandalye elde etmesi bu senaryoyu destekleyen işaretler olabilir.

Florida'da Cumhuriyetçilerin eyalet genelindeki yarışları rahat biçimde kazanması ise Demokratlar için sınırlı bir kazanıma işaret edebilir. Öte yandan, Demokratların iki kanadı kazanması, başkanın bütün politikalarını durdurabilecekleri anlamına gelmiyor.

Senato'daki 60 oy eşiği, başkanın veto yetkisi ve yürütmenin anayasal yetkileri önemli engeller olmaya devam edebilir. Zira olağan yasama faaliyetlerinde bir tasarının oylamaya taşınabilmesi için çoğu durumda 60 senatörün desteği gerekiyor.

Bu uygulama, azınlık partisinin tasarıları engellemesine veya geciktirmesine imkân tanıyor. Bu nedenle Demokratların Senato'da basit çoğunluk elde etmesi, Trump'ın politikalarını değiştirecek bütün yasaları geçirebilecekleri anlamına gelmiyor.

Cumhuriyetçilerin desteği olmadan pek çok yasa tasarısı ilerleyemeyebilir. Senaryo 4: Senato 50-50 bölünür, Demokratlar Temsilciler Meclisi'ni kazanırSenato'daki sandalye dağılımının 50-50 olması halinde başkan yardımcısı JD Vance'in eşitliği bozma oyu belirleyici oluyor.

ABD Anayasası, başkan yardımcısına Senato'da eşitlik halinde oy kullanma yetkisi veriyor. Dolayısıyla Vance'in Cumhuriyetçiler lehine oy kullanması durumunda Senato'nun kontrolü Cumhuriyetçilerde kalır. Bu durumda Demokratlar Temsilciler Meclisi'ndeki soruşturma ve denetim yetkilerini kullanabilir ancak Trump'ın atamalarını engelleme konusunda Senato çoğunluğunu elde etmiş olmazlar.

Özellikle bütçe görüşmeleri ve tartışmalı atamalarda birkaç senatörün tutumu belirleyici hale gelebilir. Senaryo 5: Cumhuriyetçiler her iki kanatta da çoğunluğu korurBu durumda Trump, başkanlığının son iki yılında Kongre'den daha az dirençle karşılaşır.

Cumhuriyetçiler komitelerin kontrolünü sürdürür, yönetimin politikalarına yönelik soruşturmaların kapsamını belirleyebilir ve Trump'ın aday gösterdiği isimlerin onaylanmasını kolaylaştırabilir. Trump'ın öncelik verdiği yasaların Kongre'den geçmesi ve yönetimin bütçe taleplerinin kabul edilmesi de daha kolay hale gelebilir.

Bununla birlikte Cumhuriyetçilerin çoğunluğu koruması, Kongre'nin başkan üzerindeki anayasal denetim mekanizmalarının ortadan kalkması anlamına gelmez. Parti içindeki görüş ayrılıkları da Trump'ın politikalarını etkileyebilir.