Genelevlerin Ve Genelev İşletenleriyle Çalışanlarının Hukuki Durumu
- 1593 Sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu’nun Birinci Maddesi 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu’nun birinci maddesiyle, ülkenin sağlık şartlarının iyileştirilmesi, milletin sağlığına zarar veren hastalıklarla veya zararlı etkenlerle mücadele edilmesi, yeni neslin sağlıklı şekilde yetiştirilmesinin
1593 Sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu’nun Birinci Maddesi
1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu’nun birinci maddesiyle, ülkenin sağlık şartlarının iyileştirilmesi, milletin sağlığına zarar veren hastalıklarla veya zararlı etkenlerle mücadele edilmesi, yeni neslin sağlıklı şekilde yetiştirilmesinin sağlaması ve halkın tıbbi ve toplumsal yardımlardan faydalandırılması devletin hizmetleri arasında sayılmaktadır.
1593 Sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu’nun İptal Edilen Hükmü ve İlgili Tüzük
1593 sayılı Kanun’un 128. maddesi, “Sıhhat ve İçtimai Muavenet ve Dahiliye Vekaletleri müştereken bir yönetmelik neşrederek umumi kadınlar ve evlerin tabi olacakları hükümler ve bu fuhuş yüzünden intişar eden hastalıkların ve bilhassa zührevi hastalıkların sirayetine mani olacak tedbirleri tesbit ve yine müştereken tatbik ederler. Umumi kadınlarla umumi evler ve bunlara benzer mahaller bu yönetmelikte tarif ve tahdit olunacaktır.” şeklindeyken, Anayasa Mahkemesinin 2025/144 Esas, 2026/164 Karar sayılı, 16.07.2026 tarihli kararıyla iptal edilmiş ve iptal kararı 17.11.2026 tarihli, 33433 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak aynı tarihte yürürlüğe girmiştir.
İptal edilen kanun maddesinde genelevlerin ve genel kadınların tabi olacakları hükümlerle genelevlerde yapılan fuhuş sebebiyle yayılan başta zührevi olmak üzere çeşitli hastalıkların bulaşmasına engel olacak tedbirlerin tespitiyle uygulanmasının ilgili bakanlıklar olan Sağlık Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığınca çıkarılacak yönetmeliğe konu olacağı yer almaktadır. Hükmün devamında genelevler ve benzeri yerlerle buralarda fuhuş yapan kadınların ilgili yönetmelikte tanımlanıp ve sınırlanacağı da ifade edilmektedir.
1593 sayılı Kanun’un 128. maddesine dayalı olarak kabul edilen düzenleme, Genel Kadınlar ve Genelevlerin Tabi Olacakları Hükümler ve Fuhuş Yüzünden Bulaşan Zührevi Hastalıklarla Mücadele Tüzüğü olup hükmün iptaliyle Tüzük yasal dayanağını kaybetmiş ve artık uygulanamaz hale gelmiştir. Zira tüzük bir kanunun uygulanmasını göstermek veya kanunun emrettiği işleri belirtmek amacıyla, kanunlara aykırı olmamak şartıyla hazırlanan düzenleyici mevzuat hükmüdür.
Bunun dışında tüzük, 2017 yılında 6771 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’la yapılan değişiklik sonucu hukuk sistemimizden kaldırılmıştır. Ancak anılan Kanun’un yürürlüğe girdiği tarihte yürürlükte bulunan tüzükler kaldırılmadıkça geçerliliğini sürdürmektedir.
Bu sebeple 6771 sayılı Kanun’a rağmen Genel Kadınlar ve Genelevlerin Tabi Olacakları Hükümler ve Fuhuş Yüzünden Bulaşan Zührevi Hastalıklarla Mücadele Tüzüğü, Anayasa Mahkemesinin iptal kararının yürürlük tarihine kadar uygulanmıştır.
Tüzükte Tanımı Yapılan Kavramlar
Gerek iptal edilen kanun hükmünde gerekse Tüzük’te geçen “genel kadın” ibaresi, “başkalarının cinsi zevkini menfaat karşılığı tatmin etmeyi sanat edinen ve bunun için değişik erkeklerle münasebette bulunan kadınlar”, “genelevler” ifadesi “genel kadınların bir arada oturarak fuhuş yaptıkları veya bu maksat için toplandıkları yerler” olarak belirtilmektedir. “Fuhuş maksadıyla muhtelif kimselere kısa müddetler için açık bulundurulan kapalı yerler”, “birleşme yerleri”; “fuhşu tek başına yapan kadınların ikametgah edinip içinde fuhuş yapmayı itiyat ettikleri yerler”, “tek başına fuhuş yapılan ev” şeklinde açıklanmaktadır.
Tüzük’te geçen “fuhuş yerleri” tabirinden anlaşılması gereken ise “genelev, birleşme yerleri ve tek başına yapılan evler” olarak karşımıza çıkmaktadır. İptal olunan kanun maddesinde “genel kadınlar, genelevler ve bunlara benzer mahaller” ifadesi geçtiği için iptal hükmü anılan yerlerin ve kişilerin tümünü kapsamına almaktadır.
İlgili Komisyonlar ve Komisyonların Görevleri
Tüzük’le fuhşu murakabe etmek (gözetmek, kontrol etmek), fuhuş sebebiyle bulaşan zührevi hastalıkların yayılmasına ve bu yüzden kamu düzeninin bozulmasına engel olmak üzere biri “Zührevi Hastalıklar ve Fuhuşla Mücadele Komisyonları”, diğeri “Zührevi Hastalıklar ve Fuhuşla Mücadele Komisyonlarına Yardım Kurulları” olmak üzere iki teşekkül kurulmaktadır. Zührevi Hastalıklar ve Fuhuşla Mücadele Komisyonlarına Yardım Kurulu, Zührevi Hastalıklar ve Fuhuşla Mücadele Komisyonunun kurulmasına imkan olmayan kaza (ilçe) merkezlerinde, en yakın komisyona bağlı olmak üzere, kaymakamın başkanlığında en büyük zabıta amirleri ve varsa resmi veya hususi tabipten ve belediyece seçilen bir kişiden oluşmaktadır.
Komisyonun görevleri fuhuş yüzünden bulaşan zührevi hastalıkların yayılmasını önlemek için gereken tedbirleri almak, zührevi hastalıkların ve fuhşun zararlarını ve yayılmasını önlemeye dair olan kanun ve tüzüklerin gereği gibi uygulanmasını sağlamak ve teşkilatın hesaplarını denetlemek şeklindedir.
Tüzük Hükümlerine Göre Genelevlerin Açılabilmesi ve Genel Kadının Tescili
Komisyon tarafından bir kadının genel kadın olarak tesciline karar verilebilmesi için fuhşu kendisine (Tüzük’te geçen tabirle) sanat edinmek veya Tüzük m. 20 gereğince hakkında komisyonca karar verilmiş ve yirmi bir yaşını bitirmiş olmak, yabancı tabiiyetinde bulunmamak ve tabiiyetsiz olmamak şartlarının taşınması zorunludur.
Buradaki sanat edinmek tabirinden anlaşılması gereken fuhşu alışkanlık edinmek ve geçim kaynağı haline getirmektir.
Genelevlerin açılabilmesi için ilgili yerde polis teşkilatının olması, hükümet veya belediye tabibinin bulunması ve Tüzük’te yazılı sağlık kayıt ve şartlarına ait hükümleri uygulayacak vasıtalara sahip olunması veya bu hükümlerin uygulanmasını mümkün kılacak müesseselerin kurulmasının sağlanması gereklidir. Genelevin bulunmadığı yerlerde böyle bir ev açmak için müracaat edildiği takdirde, o yerde fuhuşla melüf (alışmış/huy edinmiş) kadınlar olup olmadığı incelenir.
Tüzük hükümlerine uyulması ve açılacak genelevde fuhuş yapacak olanların o yerin fuhuşla melüf olan kadınlardan ibaret bulunması ve kendilerinin böyle bir evde fuhuş yapmaları için rızaları alınmış olması şartıyla, müracaat sahibinin isteği Tüzük hükümlerine göre muamele yapılmak suretiyle yerine getirilir.
Genelev açmak isteyenler öncelikle bir dilekçe ile mahallin en büyük mülki amirine müracaat ederek dilekçede Tüzük hükümlerine tamamen uyacaklarını, gerek Tüzük’te yazılı gerekse Zührevi Hastalıklar ve Fuhuşla Mücadele Komisyonu tarafından alınacak karar ve tedbirlere aykırı hareket etmeyeceklerini kabul ve taahhüt ederler. Dilekçe sahibi ve varsa ortakları, adlarıyla soyadlarını, doğdukları ve oturdukları yeri ve yaşlarını belirterek dilekçeyi imza ederler.
Dilekçeyi alan makam, bunları ekleri ile birlikte Zührevi Hastalıklar ve Fuhuşla Mücadele Komisyonuna gönderir. Komisyonca görevlendirilecek sağlık ve icra kısmı memurlarından oluşan bir heyet, dilekçede ismi geçen kimseler hakkında gereken incelemeyi süratle yapıp genelev olacak binayı gördükten sonra inceleme ve görgü sonuçlarını komisyona bir raporla bildirir.
Genelev olacak yer ile bu evi açmak isteyenin ve burada fuhuş yapacak kadınların durumları Tüzük hükümlerine uygun ise, dilekçe sahibinin isteği komisyonca kabul edildikten ve en büyük mülki amirince onaylandıktan sonra bu yerin açılmasına polis tarafından müsaade edilir. Bir şahıs ancak ikametgahının bulunduğu belediye sınırları içerisinde genelev açabilir.
Bunun dışında genelev patronları ve yöneticileri, belediye sınırları içindeki ikametgahlarını zabıtaya bildirmekle mükellef olup işlettikleri genelevlerin bulunduğu belediye sınırı dışına çıkmak istediklerinde durumu bir vekil göstermek suretiyle mahallin en büyük polis amirine bildirirler.
Bir şahıs, aynı belediye sınırı içerisinde olmak ve her biri için ayrı ayrı sorumlu yönetici göstermek şartıyla birden fazla genelev açabilir. Yöneticiler (patron vekilleri), patronları hesabına işlettikleri genelevlerin Tüzük hükümlerine göre çalıştırılmasından patronla birlikte sorumludurlar.
Yöneticilerin (patron vekillerinin), genelev patronları için Tüzük’te gösterilen vasıf ve şartları haiz olmaları gereklidir.
Muhalefet Hali
Tüzük hükümlerine göre genelev açılması ve işletilmesi, şartların mevcudiyeti ve idari sürecin tamamlanmasıyla olmaktadır. Otel, motel, pansiyon, misafirhane, hamam, plaj, bar, pavyon, çalgılı kahve, diskotek, içkili gazino, gece kulübü, taverna ve benzeri isimler altında işletme ruhsatı alınan yerlerde, gerçek amaç ve anlamda uzak olarak genel kadınlara fuhuş imkanının verildiği veya bu gibi yerlerin bir genelev özellik ve mahiyetinde kullanıldığının tespiti halinde, bu tesisler ruhsatsız açılmış birleşme yerleri sayılarak sahipleri veya işletenlerle izin alınmadan içinde gizli fuhuş yapıldığı iddia veya ihbar edilen veyahut her ne şekilde olursa olsun muttali olunan evler hakkında (Tüzük hükümlerinde anılan) ahlak zabıtası memurları tarafından önce gizli inceleme yapılır.
Bu gibi evlerde gizli fuhuş yapıldığı delilleriyle tespit edildiği takdirde, düzenlenecek tutanaklar gizli inceleme raporları ile birlikte en büyük polis amiri tarafından komisyona sunulur. Usulü dairesinde izin alınmadan içinde gizli fuhuş yapıldığı delilleriyle tespit edilen mahaller, komisyon kararıyla üç ayı geçmemek üzere kapatılır.
Her ne kadar Tüzük metninde ahlak zabıtası memurları ifadesi geçse de günümüzde bu yönde bir meslek ya da kadro bulunmadığından bu gibi konularla ilgili emniyet müdürlüklerinin ahlak büro amirlikleri ilgilenmektedir.
Ücretlerin Tahsili ve Sarf Yeri
Fuhuş sebebiyle bulaşan zührevi hastalıklarla mücadele için yapılacak masraflara karşılık olmak üzere Zührevi Hastalıklar ve Fuhuşla Mücadele Komisyonunca tayin edilen derecelere göre genelev sahiplerinden her ay belirli bir ücret alınır. Bu ücret alımı, belediye tahsildarları tarafından her ay sonunda belediye gelirlerinin tahsilindeki usuller dairesinde ve makbuz karşılığında olur.
Tahsil olunan paralar, zührevi hastalıklarla mücadele için, bütçelerindeki ödeneğe eklenmek üzere belediyelerin veznelerine yatırılır. Genelev sahiplerinden alınan bu ücretler, mücadele komisyonları tarafından tayin edilir ve zührevi hastalıklarla mücadele hizmetleri dışında kullanılamaz.
Mevcut Hukuki Durum
Anılan hükümler birlikte değerlendirildiğinde, Anayasa Mahkemesinin iptal kararına kadar genelev işletilmesinin ve bu tip yerlerde fuhuş yapılmasının hukuka uygun olduğu görülmektedir. Ancak, Tüzük hükümleri uyarınca devletin denetim ve gözetimi altında yürütülen fuhuş ev ve yerleri yönünden önemli değişiklik Anayasa Mahkemesinin iptal kararıyla meydana gelmiş ve genelevlerin hukuki durumu bu iptal kararıyla değişmiştir.
Ülkemiz hukuk sistemi fuhuş edeni cezalandırmamaktadır. Bir diğer anlatımla fuhuş fiili suç teşkil etmemektedir. Madde başlığında “Fuhuş” yazılı olan ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (TCK)’nun 227. maddesinde yer alan hükümler fuhuş yapanları değil, fuhşa teşvik, fuhşun yolunu kolaylaştırma, fuhuş için aracılık etme ve yer temin etme fiilleri ile failleri hakkında cezai hükümler sevk etmektedir.
Genelev İşletenlerinin Hukuki Durumu
TCK m. 227 ve 1593 sayılı Kanun m. 128 hükümleri ile Anayasa Mahkemesinin iptal kararı birlikte değerlendirildiğinde, fuhşun yasak olmadığı ve suç teşkil etmediği, ancak fuhşa aracılık edilmesinin, fuhuş için yer temininin ve TCK m.
227 hükmünde sayılan diğer seçimlik hareketlerin yapılmasının yasak kapsamında olmaya ve suç teşkil etmeye devam ettiği görülmektedir. İptal kararı sonrası Tüzük hükümlerinin temel dayanağının kalmaması karşısında iptal kararından itibaren genelevlerin, işletenleri tarafından kapatılmasının veya idarece ruhsat iptaliyle mühürlenmesinin ve bu evlerde fuhuş fiillerine devam edilmesi halinde sıklıkla genelev patron ve patroniçeleri olarak anılan genelev işletenleri aleyhinde Türk Ceza Kanunu m.
227 hükmüne istinaden soruşturma işlemlerinin başlatılmasının mümkün olduğu değerlendirilmektedir. Zira genelevler fuhşun yapıldığı yerler olduğundan işletenler fuhşa aracılık ve fuhuş için yer temini suçlamasıyla karşı karşıya kalabilirler.
Ancak, Anayasa Mahkemesinin iptal hükmünün geriye yürümemesi karşısında ruhsata dayalı olarak önceki süreçte yapılan faaliyetler hukuka uygun sayılmaya devam edecektir. Bu bakımdan Anayasa Mahkemesinin kararı ve kararın Resmi Gazete’de yayımlanma tarihi esas alınacaktır.
Genelevde Çalışan Kadınların Hukuki Durumu
Genelev işletenleriyle genelev çalışanları arasında işçi işveren ilişkisi olup bu kimselerin iş sözleşmesinden kaynaklı uyuşmazlıkları iş mahkemelerinde görülmektedir. Taraflar arasındaki ilişkiye 4857 sayılı İş Kanunu ve özel durumlarda 6098 sayılı Borçlar Kanunu hükümleri uygulanmaktadır.
Genelevin işleten tarafından kapatılması veya idarece mühürlenmesi halinde, iş sözleşmesiyle bağlı olan kadınların sözleşmelerinin işveren tarafından geçerli fesih yoluyla sona erdirilmesi ve kıdem ve ihbar tazminatları dahil hak kazanılan işçilik alacaklarının ödenmesi gereklidir. Bunların ödenmemesi halinde işveren aleyhinde dava şartı arabuluculuk başvurusunda bulunulması, anlaşma sağlanamaması halinde ise dava yoluna gidilmesi mümkün olmaktadır.
LL.M. Av. Uzm. Arb. Uzl.
Günde en fazla 3 kritik gelişme. Bildirim kirliliği yok, anında bilgi.
Kategori: Siyaset · Bölge: Denizli/Bekilli
Yayın: 18 Kasım 2026 11:46 · Kaynak: aydin24haber.com, denizlisanalbasin.com