Türkiye'nin Kâğıt Sanayisini Kuran Vizyoner: Mehmet Ali Kağıtçı

Genç Cumhuriyet, kuruluş yıllarında gazete basacak kâğıdı dahi ithal etmek zorunda kalan bir ülke konumundaydı. Bu dışa bağımlılığı kırmak isteyen İstanbul Darülfünun mezunu kimya mühendisi Mehmet Ali Kağıtçı, eğitimini Fransa’daki Grenoble Üniversitesi Kâğıtçılık Enstitüsü’nde birincilikle tamamlayarak yurda döndü.

Avrupa’daki kariyer tekliflerini reddeden Kağıtçı, Türkiye’nin kendi kâğıdını üretmesi vizyonuyla çalışmalarına başladı. Kağıtçı’nın hazırladığı kapsamlı rapor, dönemin İktisat Vekili Celal Bayar aracılığıyla Gazi Mustafa Kemal Atatürk’e ulaştırıldı.

Projenin stratejik önemini kavrayan Atatürk, fabrikanın kurulması için gerekli talimatları verdi. Lokasyon olarak Kocaeli’nin seçilmesinde; Sapanca çevresindeki zengin su kaynakları, demiryolu ve deniz ulaşımına olan yakınlık ile bölgenin orman varlığı belirleyici rol oynadı.

İzmit sahilinde 14 Ağustos 1934 tarihinde temelleri atılan İzmit Selüloz ve Kâğıt Fabrikası (SEKA), hummalı bir çalışmanın ardından 18 Nisan 1936’da ilk üretimini gerçekleştirdi. Kurucu müdür olarak tesisin her aşamasında bizzat bulunan Kağıtçı, gece gündüz demeden fabrikanın işleyişini yönetti.

Atatürk, bu yerli üretim hamlesine öncülük eden mühendisin başarısını takdir ederek, 1934 yılında kendisine bizzat Kağıtçı soyadını verdi. SEKA, yalnızca endüstriyel bir tesis olarak kalmayıp Kocaeli’nin sosyal hayatını da kökten değiştirdi.

Fabrika bünyesinde işçiler ve mühendisler için modern kreşler, sinema salonları, yemekhaneler ve spor tesisleri inşa edildi. Özellikle Türkiye’nin köklü spor kulüplerinden biri olan SEKASpor’un temelleri bu süreçte atıldı.

Tesis, kuşaklar boyunca binlerce aileye istihdam sağlayarak Kocaeli’nin emek ve sanayi şehri kimliğinin temelini oluşturdu. Mehmet Ali Kağıtçı’nın mirası, günümüzde İzmit sahilindeki SEKA Park ve bünyesinde yer alan Kocaeli Kâğıt Müzesi ile yaşatılmaya devam ediyor.

Türkiye’nin en büyük endüstriyel dönüşüm projelerinden biri olan bu alan, geçmişin sanayi hafızasını modern bir kent kültürüyle birleştiriyor. Kocaeli halkı, kentin sanayi atalarından biri olarak kabul ettiği Kağıtçı’nın vizyonunu, bu tarihi mekânlarda gururla sahipleniyor.