Dijital oyun kütüphaneniz size ait... silinene kadar:'Satın al' tuşunun gizli sözleşmesi

Ubisoft'un'The Crew' oyunu için oyuncuların kütüphanesinden silme kararı ve Kaliforniya'nın'satın al' ibaresini kısıtlayan yeni yasası, dijital oyunlarda sahipliğin aslında sınırlı bir lisans olduğunu kanıtladı.

· 2 dk 3 Dijital oyun kütüphaneniz size ait... silinene kadar:'Satın al' tuşunun gizli sözleşmesi Yüksek Tansiyon İçin Yeni İlaç Baxdrostat: Etkisi İki Yıl Sürüyor Ubisoft, 2014 yılında çıkan yarışı oyun The Crew için Ocak 2024'te sunucuları kapatmış ve oyuncuların kütüphanesinden başlığı tamamen silmişti. Bu hamle, "satın alınan" bir dijital ürünün yayıncı tek taraflı olarak erişimi kesebileceğini somutlaştırdı. Oyuncular "sahip oldum" sanırken aslında süresiz bir kira sözleşmesi imzalamış oluyor.

Valve'in Steam Abone Sözleşmesi'nin 2024 güncellemesinde, "İçerik ve Hizmetler satılmaz, lisanslanır" ifadesi netleştirildi. Epic Games Store, EA App ve Ubisoft Connect de benzer şartname maddeleriyle; oyunun sunucular kapanırsa, lisans ihlali olursa veya platform politikası değişirse erişimin kesilebileceğini saklamadan yazıyor.

Fiziksel medyada disk bozulmadıkça oynanırken, dijitalde bir "kill switch" (ölüm düğmesi) her zaman yayıncı elindedir.

AB 2426 sayılı kanun 1 Ocak 2025'ten itibaren Kaliforniya'da yürürlüğe girdi. Yasa, dijital ürün satışında "satın al", "sahip ol" gibi ifadelerin kullanımını, tüketiciye "sınırlı lisans" uyarısı yapılmadığı sürece yasaklıyor.

Mağazalar artık "Lisans satın al" veya "Erişim hak edin" gibi ifadeler kullanmak zorunda. Bu, ABD'de dijital sahiplik tartışmasına hukuki bir çerçeve çizen ilk eyalet düzeyindeki müdahale olarak kaydedildi.

CD Projekt'in GOG platformu, DRM'sız (Dijital Hak Yönetimi yok) dosya sunarak oyuncunun indirdiği dosyayı ömür boyu saklayabilmesini sağlıyor. 2024'te başlattığı "Preservation Program" ile klasik oyunları modern sistemlerde çalışır hale getirip, kaynak kodlarına erişim sağlayarak gelecekteki silinme riskine karşı bir sigorta poliçesi sunuyor.

Ancak bu model, AAA yayıncıların çoğu tarafından benimsenmediği için piyasa payı sınırlı kalıyor.

Türkiye'de 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 8. maddesi ve Ticaretsiz Uygulamalar Yönetmeliği'ne göre; reklamlarda ve sözleşmelerde tüketiciyi aldatıcı ifadeler kullanılamaz. "Satın al" denip kiralama sunulması "aldatıcı ticari uygulama" sayılabilir.

Tüketici Hakem Heyetleri, dijital içeriklerde "hizmet" mi "mal" mı ayrımı yaparak; mal ise satıcı garanti sorumluluğunun (madde 11) devam ettiğine, hizmetse de sözleşme şartlarının aleyhte yorumlanamayacağına dair kararlara sahiptir. Ancak sunucu kapanması gibi "yapılamazlık" hallerinde para iadesi yolu hâlâ karargahçadır.

Avrupa Birliği'de başlatılan "Stop Killing Games" vatandaş girişimi, oyun sunucularının kapanması durumunda oyunların çevrimdışı oynanabilir hale getirilmesini veya sunucu yazılımlarının açık kaynak yapılmasını zorunlu kılmayı hedefliyor. Komisyon, 2026 sonuna kadar bu talep üzerine bir değerlendirme raporu yayımlayacak.

Eğer yasal düzenleme gelirse, yayıncılar oyun yaşam döngüsü bitiminde "ölüm düzeltmesi" (end-of-life patch) yayımlamak zorunda kalabilir.