Polonya’da siyasi çatışma devlet krizine dönüştü

Polonya siyasi krizle karşı karşıya. Polonya’da liberal Tusk hükümetiyle muhafazakar Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki, birçok alanda sürtüşüyor. 30 Ekim’de olanlar ise bu çatışmanın en büyüğüydü. Anayasa Mahkemesi Yargıcı Anna Korwin-Piotrowska’nın, önceki Hukuk ve Adalet Partisi (PiS) döneminde göreve getirilen Mahkeme Başkanı Bogdan Swieczkowski ile Başkan Yardımcısı Bartłomiej Sochanski’nin görevlerini bir ay süreyle askıya aldığını duyurması, ülkedeki kurumsal çatlağı açık bir devlet krizine dönüştürdü.

Tusk hükümetinin çoğunlukta olduğu parlamentonun seçtiği yeni yargıçlara Cumhurbaşkanı Nawrocki yemin ettirmeyi, eski mahkeme yönetimi ise koltuk vermeyi reddedince taraflar birbirini fiilen görevden almaya kalkıştı. Tusk’a yakın yargıçlar Cumhurbaşkanı’na yakın yönetimi görevden almaya çalıştı, kriz büyüdü ve Tusk hükümeti polisle mahkemeye müdahale etti.

PiS'li siyasetçiler ve mahkemenin resmî hesabı yaşananları bir "darbe" girişimi olarak nitelendirdi. Donald TuskKonuyu Aydınlık Avrupa’ya değerlendiren uzmanlardan Mira Terada, Polonya’da yaşanan bu siyasi gerilimin daha derin bir krizin tezahürü olduğu görüşünde.

Terada şunları söyledi:‘POLONYA’DA YAŞANANLAR DERİN BİR SİYASİ KRİZİN TEZAHÜRÜ’“Bu hafta Avrupa kıtasında yaşanan gelişmeler, özellikle de Polonya’da patlak veren derin siyasi kriz, köklü jeopolitik değişimlerin ve tüm Batı siyasi sisteminin içinde bulunduğu krizin bir tezahürü olarak görülüyor. Polonya’da yaşananlar, ABD’deki Demokrat Parti’ye yakın, sol küreselleşmeci elitlerin gerçekleştirmeye çalıştığı klasik bir devlet darbesi girişimi niteliği taşıyor.”Karol Nawrocki‘HALK DEVLET BAŞKANINA DESTEK VERMEK ÜZERE SOKAKTAYDI’“Donald Trump’ın siyasi konumuna ilişkin belirsizliklerin sürdüğü bir dönemde, Başbakan Donald Tusk liderliğindeki Polonya hükümeti, Anayasa Mahkemesini zor kullanarak kontrol altına almaya, meşruiyeti tartışmalı yargıçları göreve getirmeye ve muhafazakâr çevreleri temsil eden Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki aleyhine görevden alma süreci başlatmaya çalıştı.

Buna karşılık, istihbarat servislerinin önceden uyardığı Cumhurbaşkanı Varşova’ya dönerken, adliyelerin çevresinde geniş çaplı protestolar başladı. Ayrıca halk devlet başkanına destek vermek üzere sokaklara çıkarken polis teşkilatı Tusk hükümetinin kontrolüne girdi.”‘HER İKİSİ DE NATO’NUN GÜÇLENDİRİLMESİNİ,UKRAYNA’YA YARDIMI DESTEKLİYOR’"Dış politika bu çatışmada önemli bir rol oynuyor.

Tusk, Brüksel'e, Berlin'e ve Avrupa kurumlarına daha fazla önem verirken Nawrocki, Washington'ı Polonya'nın başlıca stratejik ortağı olarak görüyor. Ancak aralarındaki farklılıklar abartılmamalı. Rusya ile ilişkiler de dâhil olmak üzere temel güvenlik meselelerinde cumhurbaşkanı ile hükümet arasında geniş bir uzlaşma bulunuyor.

Her ikisi de NATO'nun güçlendirilmesini, askerî harcamaların artırılmasını ve Ukrayna'ya yardım edilmesini destekliyor. Anlaşmazlıkları esas olarak bu politikaların nasıl uygulanacağı ve Polonya'nın ABD ile Avrupa Birliği arasındaki ilişkilerinde nasıl bir denge kurması gerektiği üzerinde yoğunlaşıyor.

Aslında Polonya'nın siyasi seçkinleri, ülkenin dış politikasına kimin liderlik edeceği ve uluslararası alanda çıkarlarını kimin temsil edeceği konusunda rekabet ediyor. Bu iç mücadele, Varşova'nın tutarlı bir dış politika izlemesini giderek zorlaştırıyor."‘BATILI ELİTLER DİKTATÖRLÜK UYGULAMALARINA YÖNELİYOR’“Ülke içindeki bu bölünme, çift başlı bir yönetimi ve doğrudan çatışma ihtimalini beraberinde getirdi.

Söz konusu bu gelişmeler, Avrupa genelinde gözlemlenen daha geniş bir eğilimin de yansıması olarak değerlendiriliyor: halkın çıkarlarından tamamen kopmuş ve meşruiyet krizi yaşayan Batılı elitler, iktidarlarını korumak için diktatörlük uygulamalarına, sansüre ve radikal bir gündemin dayatılmasına yöneliyor.”Mateusz Piskorski‘POLONYA’DAKİ İSTİKRARSIZLIK RUSYA’DA BELİRSİZLİK DÜZEYİNİ ARTIRIYOR’“Jeopolitik açıdan bakıldığında, NATO’nun Doğu Avrupa’daki önemli dayanaklarından biri ve kritik bir lojistik merkez olan Polonya’daki bu istikrarsızlık, Varşova’nın hareket alanını geçici olarak daraltırken Rusya sınırları boyunca genel belirsizlik düzeyini de artırıyor. Küreselci çevreler, çatışma senaryolarını ve Polonya’nın Ukrayna örneğinde olduğu gibi doğrudan bir çatışmaya dâhil olma ihtimalini, olağanüstü hâl ilan ederek kendi nüfuzlarını korumanın bir yolu olarak görüyor.”‘BATI TOTALİTER BİR SİSTEME DÖNÜŞÜYOR’“Küresel piyasalardaki finansal çalkantıların ve bazı Batılı ve Orta Doğulu elitlerin radikal kıyamet senaryolarına yönelmesinin gölgesinde, modern Batı gerçeklik algısını giderek yitiriyor ve küresel düzen için tehdit oluşturan totaliter bir sisteme dönüşüyor.

Rusya ve diğer egemen güç merkezleri açısından bu durum, Batı'nın kalıplaşmış modellerini kesin olarak terk etme, liberal demokrasiye ilişkin yerleşik kabulleri yeniden gözden geçirme ve yalnızca kendi medeniyet egemenliklerine, geleneklerine ve manevi değerlerine dayanma gerekliliğini ortaya koyuyor.”HÜKÜMET BRÜKSEL’E CUMHURBAŞKANI VAŞİNGTON’A YASLANIYORPolonya’daki siyasi krizin kaynağı ne? Hükümetin ve Cumhurbaşkanı’nın siyasi çizgisi ne?

Polonya’da Avrasyacı güçler var mı? Çatışma büyüyebilir mi? Merak edilenleri Polonyalı siyaset bilimci, eski milletvekili ve siyasi aktivist Mateusz Piskorski’ye sorduk.‘GERÇEK YETKİ BAŞBAKAN TUSK’IN ELİNDE’“Polonya, iki siyasi kamp arasında bölünmüş durumda.

Ülkenin anayasal sistemi nedeniyle cumhurbaşkanı ile başbakan arasında yapısal bir çelişki var: Cumhurbaşkanı halk nezdinde yüksek meşruiyete sahip, ancak gerçek yetki başbakanın elinde. Siyasi yelpazenin her iki tarafı da dış destekten güç alıyor.

Hükümet cephesi Brüksel’e ve Avrupa Birliği’ne, cumhurbaşkanı cephesi ise ABD yönetimine yaslanıyor.”‘AVRASYACI SİYASİ BİR GÜÇ BULUNMUYOR’“Polonya’da, en azından şimdilik, Avrasya fikrine sahip çıkabilecek önemli bir siyasi güç bulunmuyor. Kamuoyu araştırmaları, protesto eğiliminin nispeten düşük olduğunu gösteriyor.

Halkta mevcut siyasi gündeme karşı bir bıkkınlık söz konusu. Yaşanan kriz nedeniyle insanlar, siyasi gelişmelerden ziyade kendi ekonomik ve sosyal sorunlarına odaklanıyor.”‘ÇATIŞMA TIRMANABİLİR’“Kamuoyu üzerinde etkili olan çevreler, 11 Kasım'a kadar gerilimi yüksek tutmayı başarırsa çatışma daha da tırmanabilir.

Polonya'nın Ulusal Bağımsızlık Günü olan bu tarihte, radikal milliyetçi binlerce aktivist kentte yürüyüş düzenleyecek. Bu grupların, Varşova'daki Anayasa Mahkemesi binası önünde toplanan protestoculara katılması da ihtimaller arasında.”