İkinci Dünya Savaşı'nın gizli cephesi Karpiç Lokantası

Dünya, 1939-1945 yılları arasında kanlı bir savaşın içine sürüklenirken, Türkiye Cumhuriyeti uyguladığı "aktif tarafsızlık" politikasıyla sıcak çatışmalardan uzak durmayı başardı. Ancak bu durum, başkent Ankara'nın tamamen savaşın dışında kaldığı anlamına gelmiyordu.

Aksine, diplomatik tarafsızlık Ankara'yı, Avrupa'nın ve dünyanın en büyük istihbarat üslerinden biri haline getirdi. Bu sessiz savaşın en kritik cepheleri ise Çankaya'daki büyükelçilik binaları ve Ulus'un efsanevi mekânı Karpiç Lokantası'ydı.

ÇİÇERO: ÇANKAYA KÖŞKÜ'NDEN SIZAN SIRLARAnkara'daki istihbarat savaşlarının şüphesiz en bilinen yüzü, tarihe "Çiçero" kod adıyla geçen İlyas Bazna'nın faaliyetleridir. 1943 yılında İngiltere'nin Ankara Büyükelçisi Sir Hughe Knatchbull-Hugessen'in uşağı olarak çalışmaya başlayan Bazna, büyükelçinin kasasındaki en gizli Müttefik planlarını fotoğraflayarak Nazi Almanyası'nın Ankara Büyükelçiliği ataşesi Ludwig Moyzisch'e sattı.

Almanlar, Ankara'nın kalbinden gelen bu birinci sınıf istihbarata, fazla mükemmel olduğu için uzun süre şüpheyle yaklaştı. Çiçero'nun sızdırdığı belgeler savaşın seyrini değiştirecek potansiyele sahip olmasına rağmen, Nazi komuta kademesi tarafından etkin kullanılamadı.

İlginç olan ise, Bazna'ya hizmetleri karşılığında ödenen devasa sterlinlerin savaş sonrasında sahte çıkmasıydı. Bu olay, Ankara'nın diplomatik koridorlarının ne denli büyük sırlara gebe olduğunu dünyaya kanıtladı. KARPİÇ LOKANTASI: CASUSLARIN TARAFSIZ YEMEK SALONUÇankaya Köşkü ve büyükelçilikler resmi devlet işlerinin ve yüksek casusluğun merkeziyken, istihbarat ağının gayri resmi nabzı Ulus'taki Karpiç Lokantası'nda atıyordu.

Beyaz Rus göçmeni "Baba" Karpiç'in işlettiği bu mekân, savaş yıllarında inanılmaz bir manzaraya ev sahipliği yaptı. Dönemin tanıklarının ve diplomatik hatıratların aktardığına göre, Karpiç'in devasa yemek salonu adeta savaşan tarafların "tarafsız bölgesi" gibiydi.

Salonun bir tarafında Almanya'nın Ankara Büyükelçisi Franz von Papen ve ekibi otururken, sadece birkaç masa ötede İngiliz, Amerikan veya Sovyet diplomatlar ve istihbarat görevlileri yemek yiyordu. Baba Karpiç, ülkeleri birbiriyle savaşan bu diplomatları aynı salonda ama asla birbirleriyle göz göze gelmeyecekleri şekilde oturtma konusunda ustalaşmıştı.

Herkesin birbirini dinlediği, garsonların bile potansiyel bilgi taşıyıcısı olduğu bu gerilimli ama şık ortam, savaş yıllarının Ankara sosyolojisini eşsiz kıldı. Türkiye'nin savaşa girmemesi, Karpiç'teki bu tuhaf centilmenler anlaşmasının savaşın sonuna kadar sürmesini sağladı.

Bugün ne İlyas Bazna'nın karanlık faaliyetleri ne de Karpiç Lokantası'nın o efsanevi salonu fiziksel olarak duruyor; ancak Ankara'nın "gri" tarihi, bu hayalet casusların izlerini taşımaya devam ediyor.