Faturalardaki bedeller mercek altında

Eskişehir’de Tepebaşı Belediyesi tarafından bir şirkete “katı atık bertaraf bedeli” adı altında KDV dahil ek tahakkuk çıkarılmasına karşı açılan davada Eskişehir 1. Vergi Mahkemesi karar verdi. Mahkeme, yaklaşık 55 bin liralık tahakkuka ilişkin hukuka aykırılık tespitinde bulunarak bedelin iadesine hükmetti. Karar, belediyelerin vatandaş ve işletmelerden aldığı çevre ve atık hizmetleri bedellerinin hukuki dayanağı, hesaplanma yöntemi ve tahsil şekline ilişkin tartışmayı yeniden gündeme taşıdı. BELEDİYE FATURALARINDAKİ KALEMLER YENİDEN GÜNDEMDEEskişehir’deki dava ve mahkeme kararı, vatandaşların ve işletmelerin belediyelere yaptıkları ödemelerde karşılaştıkları farklı bedellerin hukuki dayanağı ve hesaplama yönteminin ne olduğu sorusunu da gündeme getirdi. Anayurt Gazetesi’nin kısa süre önce 30 büyükşehirde konut abonelerine uygulanan su ve atık su tarifelerini karşılaştırdığı araştırmada, kentler arasındaki fiyat farklılıkları ortaya konulmuş, tüketicinin ödediği faturanın yalnızca kullanılan suyun bedelinden oluşmadığına dikkat çekilmişti. Araştırmada su ve atık su bedellerinin yanı sıra Çevre Temizlik Vergisi, KDV ve diğer kalemlerin de faturaya yansıyabildiği ortaya konulmuştu. Ankara’daki örnek faturada 9 metreküp tüketim için su ve atık su bedellerinin toplamı 504,02 lira olurken, Çevre Temizlik Vergisi, KDV ve diğer kalemlerle birlikte tüketicinin toplam ödemesi 622,83 liraya ulaşmıştı. Eskişehir’deki mahkeme kararı ise bu kez özellikle katı atık bedelinin hangi hukuki dayanakla tahakkuk ettirildiği, nasıl hesaplandığı ve tahsil edildiği konusunu gündeme taşıdı.
KOÇAL: KARARIN KAPSAMI DOĞRU DEĞERLENDİRİLMELİTÜKON Genel Başkanı Aziz Koçal, Eskişehir 1. Vergi Mahkemesi’nin kararının tüketicilerin belediye hizmetleri nedeniyle karşılaştıkları mali yükümlülüklerin hukuka uygunluğu ve şeffaflığı açısından önemli olduğunu belirterek, kararın “belediyeler hiçbir şekilde katı atık bedeli alamaz” şeklinde genellenmemesi gerektiğini söyledi. Yürürlükteki mevzuatın belirli şartlar altında evsel katı atık hizmetleri karşılığında ücret alınmasına imkan tanıdığını ifade eden Koçal, kararın kesinleşme durumu ve gerekçeli kararın tamamı görülmeden Türkiye’deki tüm belediye uygulamalarının hukuka aykırı olduğu sonucuna varılmasının doğru olmayacağını kaydetti.“VATANDAŞ AYNI HİZMET İÇİN MÜKERRER YÜKLE KARŞILAŞMAMALI”Koçal, konunun tüketici açısından en önemli yönlerinden birinin, vatandaşın aynı hizmet için farklı isimler altında mükerrer bir mali yükle karşı karşıya bırakılmaması olduğunu söyledi. Tüketicinin Çevre Temizlik Vergisi ödediğine dikkat çeken Koçal, bunun yanında “katı atık toplama”, “taşıma”, “bertaraf”, “çevre bedeli” veya başka isimler altında tahsil edilen bedellerin hangi hizmetin karşılığı olduğunun açıkça ortaya konulması gerektiğini belirtti. Koçal, söz konusu bedellerin nasıl hesaplandığının ve Çevre Temizlik Vergisi ile arasında nasıl bir maliyet ayrıştırması yapıldığının da kamuoyuna açıklanması gerektiğini ifade etti. Belediyeler tarafından tüketiciden alınan bedellerde hukuka uygunluk, şeffaflık, ölçülülük ve hesap verilebilirliğin temel ilkeler olması gerektiğini vurgulayan Koçal, vatandaşın önüne yalnızca ödenecek bir rakam konulmaması gerektiğini söyledi. Koçal, “Bu rakamın hangi hizmet karşılığında, hangi mevzuata dayanılarak ve hangi maliyet hesabıyla belirlendiği de anlaşılır biçimde açıklanmalıdır” dedi. AYNI MALİYET İKİ KEZ TAHSİL EDİLMEMELİÖzellikle aynı hizmet maliyetinin hem Çevre Temizlik Vergisi içerisinde hem de ayrıca belirlenen katı atık tarifesinde tüketiciye yüklenip yüklenmediğinin titizlikle denetlenmesi gerektiğini belirten Koçal, aynı maliyet unsurunun iki kez tahsil edilmesinin kabul edilemeyeceğini söyledi. Koçal, belediyelerin farklı isimlerle tahsil ettiği bedellerin birbirinden ayrıştırılması gerektiğini belirterek, tüketicinin hangi ödeme karşılığında hangi hizmeti aldığını açık biçimde görebilmesi gerektiğini ifade etti.
Eskişehir’deki kararın vatandaşlar ve işletmeler açısından önemli bir başka yönünün de belediye tarafından yapılan tahakkukların sorgulanabilirliğini göstermesi olduğunu belirten Koçal, bir bedelin belediye tarafından tahakkuk ettirilmiş olmasının tek başına onun tartışmasız biçimde hukuka uygun olduğu anlamına gelmediğini söyledi. SU FATURALARI VE ATIK BEDELLERİ İÇİN ŞEFFAFLIK ÇAĞRISIKoçal, belediyelerin su faturaları ve diğer tahakkuklarda yer alan çevre temizlik, katı atık toplama, taşıma ve bertaraf bedellerini vatandaşın anlayabileceği şekilde ayrı ayrı göstermesi gerektiğini söyledi. Tarifenin hukuki dayanağının, maliyet hesabının ve varsa KDV uygulamasının dayanağının da kamuoyuna açıklanması gerektiğini belirten Koçal, tüketicinin yalnızca ödeyeceği toplam rakamı değil, bu rakamın nasıl ortaya çıktığını da görebilmesi gerektiğini vurguladı. İlgili kamu kurumlarının Türkiye genelindeki uygulamaları gözden geçirerek belediyeler arasında farklı ve tartışmalı uygulamaların önüne geçmesi gerektiğini ifade eden Koçal, tüketicilerin de faturalarında veya belediye tahakkuklarında yer alan bedelleri sorgulama hakkına sahip olduğunu belirtti. Koçal, “Tüketiciden alınan her kuruşun hukuki dayanağı olmalı, hesabı açıklanabilmeli ve alınan bedelin karşılığında hangi hizmetin verildiği tüketici tarafından görülebilmelidir” dedi.