Körfez’in dip çamuru sanat eserine dönüştü, denize geri dönüyor

Kocaeli Üniversitesi yürütücülüğündeki "Kenar Etkisi" projesinde İzmit Körfezi’nden çıkarılan dip çamurundan 8 seramik sanatçısı yapay resif üretti. Dünyada bir ilk olan eserler 19 Eylül’de körfezin dibine yerleştirilecek.

Kocaeli Üniversitesi yürütücülüğünde, Kocaeli Büyükşehir Belediyesi, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile Değirmendere Sualtı Topluluğu (DESSAT) iş birliğiyle hayata geçirilen "Kenar Etkisi" projesinde, İzmit Körfezi'nden çıkarılan dip çamuru sanat eserine dönüştürüldü. Dört aşamalı kıyı ve deniz ekosistemi restorasyonu çalışması kapsamında Türkiye'nin farklı bölgelerinden gelen 8 seramik sanatçısı, körfezin dip çamurunu işleyerek yapay resifler üretti.

19 EYLÜL'DE SU ALTINA İNDİRİLECEK Hazırlanan eserler, 19 Eylül'de düzenlenecek programla su altı paraşütü sistemi kullanılarak körfezde 8, 13 ve 16 metre derinliklere yerleştirilecek. Dipten çıkan çamurun yeniden tabana kazandırılması yönüyle dünyada bir ilk olma özelliği taşıyan projede, yapay resiflerin dayanıklılığı ve dip canlılarının bu yapılara tutunma süreci dalgıçlar tarafından 1 yıl boyunca bilimsel olarak takip edilip kayıt altına alınacak. Projenin başarılı olması halinde uygulamanın ülke genelindeki uygun alanlara yayılması hedefleniyor.

DÖRT AYAKTAN OLUŞUYOR Kocaeli Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Öğretim Üyesi Fatoş Su Özkarataş, projenin 4 ayaktan oluştuğunu belirtti. İlk ayakta körfezden çıkarılan dip çamurundan hazırlanan seramik çamuruyla 8 sanatçının yapay resifler ürettiğini aktaran Özkarataş, ikinci ayakta ise pilot olarak belirlenen iki dere ağzına, kentten denize ulaşan atıkları tutmak amacıyla sanatsal enstalasyonlar yerleştirildiğini ifade etti.

Özkarataş, "Amacımız, yalnızca sanatsal bir çalışma ortaya koymak değil, enstalasyonlarda biriken atıklarla kentin zamanla nasıl bir çöp alanına dönüştüğünü görünür hale getirmek. Projenin bir diğer ayağı ise iklim değişikliği nedeniyle denizden şehre doğru kaçmaya çalışan ve köprü altında sıkışan bir balığın tasvir edildiği kıyı enstalasyonu yer alıyor" dedi.

Proje kapsamında oyunculuk bölümü öğrencileri ve bir performans sanatçısının, denizden çıkarılan atıklar ve aynaları kullanarak performans gerçekleştirdiğini anlatan Özkarataş, Değirmendere'de başlatılan pilot çalışmanın ilerleyen süreçte ulusal ve uluslararası düzeye taşınmasının hedeflendiğini söyledi.

"DENİZDEKİ CANLILARA TEKRAR YUVA OLARAK VERİYORUZ" Özkarataş şöyle konuştu: " Körfez'de bertaraf edilmesi çok zor olan dip çamuru var. Bertaraf edilmesi güç olan çamuru dönüştürüp sanatsal malzeme haline getiriyoruz ve sonra tekrar denize yerleştiriyoruz. Dere ağızlarında da atık malzemelerle filtreleyici enstalasyonlar yapıyoruz. Biz denizden dönüştürdüğümüzü, denizdeki canlılara tekrar yuva olarak veriyoruz ve filtreleyici enstalasyonlar yapıyoruz."

ÜÇ ESER BİR YIL GÖZLEMLENECEK DESSAT Başkanı Murat Kulakaç da projenin kıyıdan kaynaklanan kirliliğe dikkati çekmek ve farkındalık oluşturmak amacıyla gerçekleştirildiğini belirtti. 8, 13 ve 16 metre derinliklere yerleştirilecek 3 eserin bir yıl boyunca gözlemleneceğini bildiren Kulakaç, "Bilimsel verileri proje danışmanımız hocalarımızla paylaşarak veri elde edeceğiz. Bir yıl sonunda da dip çamurun dayanıklılığı, dip canlılarının tutunumu ve dipteki canlı yaşam alanı etkilerini, verilerini elde etmiş olacağız" ifadesini kullandı.

"İLK KEZ YAPILAN BİR ŞEY" Dalgıçlar tarafından düzenli olarak fotoğraf ve video çekimi yapılacağını aktaran Kulakaç, şöyle devam etti: "Bu bizim için çok önemli. Dipten çıkan çamurun tekrar dibe kazandırılması ilk kez yapılan bir şey. Eğer bu proje başarılı olursa, bundan sonra tüm yapay resiflerin dip çamuruyla yapılmasını arzu ediyoruz. Yapay resifler çok önemli çünkü canlılar belli alanlarda sığınacak yuva bulamıyor. Onlara bir yuva yapmamız lazım. Nasıl karada insanlara ev yapabiliyor ve yaşam alanları sağlıyorsak, su altı canlılarına da yaşam alanları sağlamamız lazım."

KÖRFEZDE CANLILIK ARTIYOR 2004'ten bu yana İzmit Körfezi'nde dalış yaptığını söyleyen Kulakaç, ileri biyolojik arıtma ve dip çamuru temizliğinin ardından son bir yılda dip canlılığında önemli artış gözlemlediklerini belirterek, "Bu balıklar aslında vardı ama sayıları çok azdı. Türlerin miktarları çoğalmaya başladı" diye konuştu.