ABD ara seçimleri: Trump için referandum niteliğinde

ABD'de bugün ara seçimler var. Demokratlar avantajlı görünüyor. Trump'a güven rekor düzeyde düşük ve partisi Kongre'nin iki kanadında çoğunluğu kaybedebilir. Sonuçlar, Trump yönetiminin kalan iki yılını şekillendirecek Artı Gerçek- ABD’de bugün seçmen sandığa giderek Kongre’nin iki kanadı için oy verecek.

Ocak 2025’te başkanlık koltuğuna ikinci kez oturan ABD Başkanı Donald Trump’ın görev süresinin ortasında gerçekleşecek seçimlerde, Kongre’nin alt kanadı Temsilciler Meclisi’ndeki 435 sandalyenin tamamı ile üst kanadı Senato’daki 100 sandalyenin 35'i için oy kullanılacak. Ayrıca 36 eyalette valilik seçimi yapılacak ve çok sayıda eyaletin yasama organlarının üyeleri ve yerel yöneticileri de belirlenecek.

KATILIM ORANININ YÜKSEK OLMASI BEKLENİYOR Bu yılki ara seçim lere katılımın yüksek olması bekleniyor. Özellikle Trump'a destekleyenler ile karşı olanlar arasındaki siyasi kutuplaşmanın arttığı yönündeki göstergeler, seçmenin daha fazla sandığa gitmesini teşvik ettiği kaydediliyor.

SEÇMENİN GÜNDEMİ İRAN SAVAŞI, PETROL KRİZİ, ENFLASYON Ayrıca seçimleri kritik hale getiren gelişmeler de seçmenin yoğun katılımını etkiliyor. Kamuoyu araştırmaları, ABD-İsrail ve İran arasında 28 Şubat’ta başlayan ve hâlâ çözümsüz şekilde devam eden savaşın ABD’de seçmenin tercihi üzerinde etkili olduğuna işaret ediyor.

Savaş sonrasında Hürmüz Boğazı’nda yaşanan tıkanmanın yol açtığı petrol krizi, fiyatlarının artmasını beraberinde getirdi ve bu sonuç, Trump’ın güven oyunun düşmesinin en önemli nedenleri arasında gösteriliyor. Bunun da Cumhuriyetçilerin Temsilciler Meclisi ile Senato’da çoğunluğu kaybetmesine yol açabileceği belirtiliyor.

ABD medyasının yer verdiği son analizlere göre, 47 eyalet ve başkent Washington'da 43 milyondan fazla seçmen erken oy kullanmış veya posta yoluyla oyunu göndermiş durumda. Bu sayı, 2022 ara seçimlerinin aynı dönemine kıyasla yaklaşık 10 milyonluk bir artışa işaret ediyor.

BAŞKAN İÇİN REFERANDUM NİTELİĞİNDE Kamuoyu araştırmaları Trump’ın ara seçimler öncesinde güven oyunun yüzde 30’lara kadar düştüğünü gösteriyor. ABD’de yapılan ara seçimler çoğunlukla başkan ve iktidardaki parti için bir referandum olarak nitelendiriliyor.

Göstergeler, Trump’ın bu referandumu kaybedeceğine işaret ediyor. Olumsuz gidişatın farkında olan Trump, bir süre önce ara seçimleri kazanmaları halinde her yetişkine 5 bin dolar vereceği vaadinde bulundu. Ancak seçmenin bu vaade yüz vermesi beklenmiyor.

BAZI EYALETLERDE SONUÇLAR KRİTİK ÖNEMDE Son iki yıldır Kongre’nin iki kanadında da çoğunluğa sahip olan Cumhuriyetçiler, Trump’ın İran savaşı başta olmak üzere uyguladığı politikaların yol açtığı olumsuz tabloya rağmen, avantajlarını korumak istiyor. Demokratlar ise Kongre’nin iki kanadında da çoğunluğu Cumhuriyetçilerden devralmak istiyor.

Şimdiye kadarki anket sonuçları, Demokratların bu seçimde Temsilciler Meclisi'nde çoğunluğu ele geçirmesini olası görüyor ancak Senato için durum bu kadar net görünmüyor. Kamuoyu araştırmalarına göre 9 eyalette iki parti arasındaki yarış başa baş devam ediyor.

Senato'da çoğunluğun belirlenmesinde Michigan, Texas, Alaska, Iowa, Kansas, Maine, Nebraska, Ohio ve South Carolina'daki çekişmeli yarışlar kritik rol oynayacak. Ancak yine de bazı anketler bu eyaletlerde Demokratların küçük farklarla da olsa önde olduğuna işaret ediyor.

Demokratların bu kritik eyaletlerde önde çıkması ve Kongre’nin her iki kanadında da başarı elde etmesi, ABD’de mavi bir dalganın hakim hale gelmesinin önünü açar. DEMOKRATLAR KAZANIRSA TRUMP İLE GERİLİMLİ İKİ YIL OLACAK Seçimlerde çıkacak sonuçlar, Trump yönetiminin kalan iki yılı açısından kritik sonuçlara yol açabilir.

Cumhuriyetçilerin Kongre’nin her iki kanadında çoğunluklarını koruması durumunda Trump, mevcut politikalarını engelsiz sürdürebilir. Ancak Cumhuriyetçilerin seçimi kazanabilme ihtimalleri düşük bulunuyor. Demokratların Kongre’nin iki kanadında kazanması ise, Trump yönetimi için kalan iki yılda sıkıntıların yaşanması anlamına geliyor.

Nitekim Trump, Demokratların avantajlı göründüğü seçime dair şaibe değerlendirmelerinde bulunmaya başladı ve bundan sonra nasıl bir yol izleyeceğini duyurdu.'DEMOKRATLAR KAZANIRSA HER ŞEYİ VETO EDECEĞİM' Cumhuriyetçilerin ara seçimleri kaybetmesi halinde nasıl bir tutum izleyeceğine ilişkin konuşan Trump, önüne gelecek her şeyi veto edeceğini söyledi. Demokratların seçimlerde üstünlük sağlayabileceğine yönelik değerlendirmelere de değinen Trump, Cumhuriyetçilerin kampanyasına yüz milyonlarca dolarlık destek sunan Elon Musk'ın uyarılarını hatırlattı ve seçimlerin güvenli bir şekilde yapılıp yapılmayacağına ilişkin soruya “Hayır” yanıtını verdi.

Trump’ın bu tutumuyla Demokratların kazandığı seçimi şaibeli hale getirmeye yönelik bir yol izleyeceğini ortaya koyuyor. SONUÇLAR 2028’DEKİ SEÇİMLERİ DE ETKİLEYEBİLİR ABD Başkanı geniş yetkilere sahip ve bazı kararları kararnameyle, yani çok tartışılan "executive order" adı verilen başkanlık emirleriyle alabiliyor.

Ancak birçok düzenlemenin uygulanabilmesi için Kongre'nin onayı gerekiyor. Demokratların bir ya da iki kanatta birden çoğunluğu ele geçirmesi halinde Trump'ın iç ve dış politikada yapmak istediği değişiklikleri hayata geçirmesi daha zor hale gelecek.

Ayrıca Demokratların Senato'nun bir veya her iki kanadında zafer kazanması, Trump ve yönetiminin etik anlayışı, göçmenlik uygulamaları ve İran savaşı konusundaki tutumlarına ilişkin soruşturmaları tetikleyebilir. Ağır kayıplar, gümrük vergileri ve savaş gibi popüler olmayan politikaların yeniden gözden geçirilmesi yönünde baskıyı artırabilir ve kendisinden sonraki başkan adaylarının vaatlerini şekillendirebilir.

TRUMP’IN AZLİ MÜMKÜN MÜ? Trump’ın görevden azledilebilmesi için Demokratların Kongre’nin her iki kanadında çoğunluğu elde etmesi yeterli olmayacak; olası bir azil için Demokratkalrın Temsilciler Meclisi’nde salt çoğunluğu (yüzde 50+1 oy) ve Senato’da ise üçte iki nitelikli çoğunluğu (100 sandalyeden 67’sini) kazanması gerekiyor.

Anketler, Demokratları ara seçimde avantajlı durumda gösterse de, Trump’ın azli için gerekli olan sonuca ulaşmasını uzak bir ihtimal olarak gösteriyor.