Fred Hutch’ın Doğuşu ve Kemik İliği Naklinin Seattle Yılları

5 Eylül 1975’te Seattle’ın First Hill semtindeki Fred Hutchinson Cancer Research Center’ın açılış töreninin baş konuşmacısı Senatör Warren Magnuson’du. Törene katılan Joe DiMaggio gibi, merkeze adı verilen Fred Hutchinson da profesyonel beyzbol oynamıştı.

Fred daha sonra takım menajerliği yaptı. Ağabeyi cerrah William Hutchinson, 1964’te kanserden kaybettiği kardeşinin adını bir araştırma kurumuna verdi. Açılan binada 20 yataklı bir kemik iliği nakli ünitesi bulunuyordu. Aynı ekip, ileri evre lösemili bir hastaya uyumlu kardeşinden ilk naklini altı yıl önce, Seattle’daki bir kamu hastanesinde yapmıştı. [1, 2, 5]

Kuruluş, federal destek ve First Hill’deki açılış

William Hutchinson, 1956’da Seattle’da Pacific Northwest Research Foundation’ı kurmuştu. Vakfın erken çalışmaları arasında açık kalp cerrahisi, endokrinoloji ve kanın kimyasal analizinde kullanılacak araçların geliştirilmesi vardı.

Kanser araştırması 1961’de vakfın öncelikleri arasına girdi. Fred Hutch’ın kurumsal kökleri bu vakıftaki kanser çalışmalarına uzanır. ABD Ulusal Kanser Enstitüsü (NCI), merkezin kuruluşunu 1972’ye, kapsamlı kanser merkezi statüsü almasını 1973’e tarihlendirir.

Kurumun kuruluş öyküsünde öne çıkan 1975 ise First Hill’deki binanın açıldığı yıldır. [1–4]

ABD’de 1971 Ulusal Kanser Yasası, NCI’ın yeni araştırma merkezleri kurma ve araştırmaları destekleme yetkisini genişletti. Kurum tarihine göre Magnuson federal desteğin sağlanmasında rol oynadı. İnşaat finansmanına yerel bağışlar da katıldı.

William Hutchinson’ın girişimi, böylece bir araştırma vakfının deneyimini, federal kaynakları ve üniversitede yetişmiş bir klinik ekibi aynı kurumda buluşturdu. [1, 3, 4]

Kamu hastanesindeki sekiz yatak

E. Donnall Thomas ve çalışma arkadaşları, New York eyaletinin Cooperstown kentinde başlattıkları araştırmaların erken sonuçlarını 1957’de The New England Journal of Medicine’da yayımladı. Radyasyon ve kemoterapi alan hastalara kemik iliğini damar yoluyla vermeyi denemişlerdi.

Önlerindeki soru, verilen hücrelerin alıcıda kalıcı biçimde yerleşip kan üretimini üstlenip üstlenemeyeceğiydi. Erken deneylerde, vericiden gelen iliğin tutmaması ve tutan iliğin bağışıklık hücrelerinin alıcıya zarar vermesi ayrı ayrı çözülmesi gereken sorunlardı. [5, 6]

Thomas 1963’te Washington Üniversitesi’ne katıldı. Seattle’daki ABD Halk Sağlığı Hizmeti Hastanesinde ekip, hayvan çalışmalarını sürdürdü ve sekiz yataklı bir klinik ünite kurdu. Köpeklerde yapılan çalışmalar, doku uyumu ile bağışıklık baskılamasının sonuçları nasıl etkilediğini anlamaya yardım etti.

İnsanlarda verici seçiminde, bağışıklık sisteminin hücreleri tanımasında rol oynayan insan lökosit antijenleri (HLA) karşılaştırıldı. Rainer Storb ve Dean Buckner ekibe katıldı. Tıbbi laboratuvar eğitimi almış Dorothy “Dottie” Thomas laboratuvarda çalıştı, makalelerin hazırlanmasına ve araştırma programının yürütülmesine katkı verdi. Mary Stevens hemşirelik ekibini yönetti. [1, 5, 7]

Benzer araştırmalar başka merkezlerde de yürüyordu. Richard Gatti ve Robert Good’un yer aldığı ekip, 1968’de ağır bir kalıtsal bağışıklık yetersizliği bulunan bir bebeğe uyumlu kardeşinden kemik iliği nakledilmesini bildirdi.

Thomas’ın Nobel konuşmasında anlattığına göre Seattle ekibi, ileri evre lösemide kendi ilk uyumlu kardeş naklini Mart 1969’da yaptı. Kamu hastanesinin kapatılması gündeme gelince ekip Providence Hospital’da geçici bir ünite kurdu. [1, 5, 8]

Yüz hastada iki ayrı sonuç

Seattle ekibi 1977’de Blood dergisinde ileri evre akut lösemili 100 hastanın sonuçlarını yayımladı. Hastaların 54’ünde akut miyeloid, 46’sında akut lenfoblastik lösemi vardı. Kemoterapi ve tüm vücut ışınlamasının ardından her hastaya, HLA özellikleri kendisininkiyle eşleşen kardeşinden alınan kemik iliği verildi.

Vericinin kan yapıcı hücrelerinin alıcıda yerleşerek yeni kan hücreleri üretmesi bekleniyordu. [9]

Nakledilen ilik 94 hastada tuttu. Makale hazırlandığında 13 hasta, nakilden sonraki bir ila dört buçuk yıllık izlem sürelerinde lösemi tekrarı yaşamadan ve idame tedavisi almadan hayattaydı. Hayatta olan dört başka hastada ise lösemi tekrarlamıştı.

Araştırmacılar 54 hastada interstisyel pnömoni bildirdi ve bunu 34 ölümde başlıca neden olarak kaydetti. İliğin tutması, vericinin kan yapıcı hücrelerinin görev üstlendiğini gösteriyordu. Hastanın lösemi tekrarlamadan yaşaması ise nüks ve nakil komplikasyonlarının da belirlediği ayrı bir sonuçtu. [9]

Çalışma, karşılaştırma kolu bulunmayan bir hasta serisiydi. Bulgular, bu ileri evre hasta grubunda uzun süreli remisyonun mümkün olduğunu gösterdi. Naklin başka hasta gruplarında ne ölçüde yarar sağlayacağı ve hastalığın hangi aşamasında uygulanacağı sonraki araştırmaların konusu oldu.

Seattle ekibi 1979’da akut nonlenfoblastik lösemide ilk remisyon sırasında yapılan nakilleri ayrıca yayımladı. [5, 9, 10]

Vericinin bağışıklık hücreleri ne yapıyordu?

Nakilde vericinin bağışıklık hücreleri de alıcıya geçer. Bu hücreler alıcının sağlıklı dokularına saldırdığında greftin konağa karşı hastalığı (GVHH) ortaya çıkabilir. Seattle ekibi 1977’deki hasta serisinde GVHH ile löseminin tekrarlaması arasında belirgin bir ilişki saptamamıştı.

Paul Weiden ve çalışma arkadaşları, 1979’da yayımladıkları gözlemsel karşılaştırmada GVHH gelişen hastalarda löseminin daha seyrek tekrarladığını bildirdi. Diğer nedenlere bağlı ölümler daha sık görüldüğü için grupların genel sağkalımı benzerdi.

Bulgular, vericinin bağışıklık hücrelerinin geride kalan lösemi hücrelerini de hedefleyebileceği görüşünü destekledi. Nakil araştırmasının sonraki sorularından biri, sağlıklı dokuları korurken bu etkiden nasıl yararlanılacağı oldu. [5, 9, 11]

Araştırma merkezinden birleşik kanser merkezine

Donnall Thomas, 1990 Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü’nü Joseph E. Murray ile paylaştı. Ödülün gerekçesi, insan hastalıklarının tedavisinde organ ve hücre nakline ilişkin keşifleriydi. Thomas, ödül konuşmasında doku uyumu araştırmaları kadar trombosit transfüzyonu, antibiyotikler ve bağışıklık baskılayıcı ilaçlardaki gelişmelerin de kemik iliği naklini mümkün kıldığını vurguladı. [5, 12]

Merkezin araştırma gündeminde kuruluş yıllarından itibaren epidemiyoloji ve biyoistatistik de vardı. Washington Üniversitesi’nden Donovan Thompson’ın yönettiği program, Puget Sound bölgesinde kanser görülme sıklığını ve hastaların sağkalımını izleyen bir kayıt sistemi üzerinde çalıştı. Kanserden korunma, 1980’lerin başında ayrı bir araştırma programına dönüştü. [1, 2, 14]

1 Nisan 2022’de araştırma merkezi ile Seattle Cancer Care Alliance birleşti. Bugünkü Fred Hutch Cancer Center, UW Medicine ile klinik olarak bütünleşen, bağımsız ve kâr amacı gütmeyen bir kuruluş olarak bu birleşmeyle şekillendi. [4, 13]

First Hill’deki bina açıldığında nakil ekibi, hastaları kamu hastanesinden Providence Hospital’a uzanan bir programda yıllardır izliyordu. Fred Hutch bu çalışmalara kalıcı bir yer sağladı. Seattle’daki ekip, hastaların izleminden doğan soruları sonraki araştırmalara taşıdı.

İlik tutmuşken lösemi neden geri dönüyordu? Nakil hastalığın hangi aşamasında yapılmalıydı? Vericinin bağışıklık hücrelerinin lösemiye karşı etkisinden nasıl yararlanılabilirdi? Merkezin klinik araştırma gündemi, bu sorular etrafında gelişti. [1, 5, 9–11]

Kaynaklar

Berg BL, Neiman PE. Fred Hutchinson Cancer Research Center History Project. 2. baskı. Fred Hutchinson Cancer Research Center, 2015.

Fred Hutch Cancer Center. History of Fred Hutch. Kurumsal tarihçe ve zaman çizelgesi.

National Cancer Institute. National Cancer Act of 1971.

National Cancer Institute. Fred Hutch / University of Washington / Seattle Children’s Cancer Consortium. Kurum profili.

Thomas ED. Bone Marrow Transplantation — Past, Present and Future. Nobel konferansı, 8 Aralık 1990.

Thomas ED, Lochte HL Jr, Lu WC, Ferrebee JW. Intravenous infusion of bone marrow in patients receiving radiation and chemotherapy. The New England Journal of Medicine. 1957, 257(11), 491–496.

Gatti RA ve ark. Immunological reconstitution of sex-linked lymphopenic immunological deficiency. The Lancet. 1968, 2(7583), 1366–1369.

Thomas ED, Buckner CD, Banaji M ve ark. One hundred patients with acute leukemia treated by chemotherapy, total body irradiation, and allogeneic marrow transplantation. Blood. 1977, 49(4), 511–533.

Thomas ED ve ark. Marrow transplantation for acute nonlymphoblastic leukemia in first remission. The New England Journal of Medicine. 1979, 301(11), 597–599.

Weiden PL, Flournoy N, Thomas ED ve ark. Antileukemic effect of graft-versus-host disease in human recipients of allogeneic-marrow grafts. The New England Journal of Medicine. 1979, 300(19), 1068–1073.

Nobel Prize. The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1990. Ödül kaydı.

Fred Hutch Cancer Center. Fred Hutchinson Cancer Research Center, Seattle Cancer Care Alliance, Seattle Children’s and UW Medicine Complete Restructure of Partnership. Birleşme duyurusu, 1 Nisan 2022.

Fred Hutch Cancer Center. About Public Health Sciences Division.