Savunma sanayisinde beyin göçü yerine yeni model: Beyin sirkülasyonu!

Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı, “Milli Yetkinlik Hamlesi” kapsamında 2’nci Beyin Göçünden Beyin Gücüne Çalıştayı’nı düzenledi. Savunma Sanayii Başkan Yardımcısı Hakan Karataş, yurt dışında yaşayan Türk mühendis ve uzmanların bilgi birikiminden yararlanmayı hedeflediklerini belirterek, “Yaptığımız çalışmanın temel amacı tersine beyin göçü değil. Ben bu ifadeyi kullanmak istemiyorum, sevmiyorum” dedi.

Savunma Sanayii Akademi koordinasyonunda, Karataş’ın katılımıyla ASELSAN’ın Oğulbey Yerleşkesi’nde gerçekleştirilen çalıştayda, 2025-2026 yıllarında yurt dışından Türkiye’ye dönen nitelikli profesyoneller ile savunma sanayisi kuruluşlarının insan kaynakları yöneticileri bir araya geldi.

105 kişinin katılımıyla gerçekleştirilen programda, yurt dışında kazanılan bilgi ve deneyimlerin savunma sanayisine kazandırılması, Türkiye’ye dönüş süreçlerinde karşılaşılan fırsat ve zorluklar ile sektöre uyum süreçleri ele alındı. Masa çalışmalarında katılımcıların deneyimlerinden hareketle insan kaynağı ve yetenek yönetimi politikalarına yönelik somut çözüm önerileri geliştirildi.

Çalıştay, Başkanlığın “Milli Yetkinlik Hamlesi” girişimi kapsamında yürütülen çalışmaları içeren videonun gösterimiyle başladı. Açılış konuşmasını yapan Savunma Sanayii Başkan Yardımcısı Hakan Karataş, savunma sanayisinde insan kaynağının geliştirilmesine ve yurt dışındaki Türk mühendis ve uzmanlarla ilişkilerin güçlendirilmesine yönelik çalışmaları anlattı.

“BİLİŞSEL CEPHE” VURGUSU

Savunma sanayisinde yürütülen proje sayısının 1400’ü aştığını belirten Karataş, Milli Yetkinlik Hamlesi’nin lise öğrencilerinden üniversite öğrencilerine, mezunlardan sektör profesyonellerine ve üst düzey yöneticilere kadar farklı kademelerdeki kişilerin yetkinliklerini geliştirmeyi amaçladığını söyledi.

Karataş, şöyle konuştu:

"Şu anda savunma sanayisinde yürütülen 1400'ün üzerinde proje bulunuyor. Bunlardan biri de insan ve yetenek üzerine odaklanan Millî Yetkinlik Hamlesi projesi. Buradaki temel hedefimiz, savunma sanayimize katkı sağlayacak lise öğrencilerinden üniversite öğrencilerine, mezunlardan savunma sanayisi profesyonellerine, ekip liderlerinden en üst düzey yöneticilere kadar herkesin yetkinliklerini geliştirmek.

Hepimiz Millî Teknoloji Hamlesi'ni çok iyi biliyoruz. Millî Yetkinlik Hamlesi de Millî Teknoloji Hamlesi'ne katkı sağlayacak her seviyedeki Türk vatandaşının yetkinliklerini doğru şekilde yapılandırmayı amaçlıyor."

Savaş ortamındaki değişime ve savunma anlayışında yaşanan dönüşüme de değinen Karataş, fiziksel ve siber cephelerin yanı sıra diplomasi, ekonomi, strateji, istihbarat ile toplumların sosyolojisi ve psikolojisinin de birer cephe haline geldiğini ifade etti.

Karataş, “Dünyada özellikle bu yıl tartışılmaya başlanan bir kavram var: Bilişsel cephe” diyerek insan unsurunun sistemlerin kurulmasındaki önemine dikkat çekti.

“TERSİNE BEYİN GÖÇÜ İFADESİNİ KULLANMAK İSTEMİYORUM”

Yurt dışında yaşayan Türk mühendis ve uzmanlarla yürütülen çalışmalara ilişkin bilgi veren Karataş, Haziran 2024’ten itibaren izledikleri yol haritasında yurt dışındaki Türk vatandaşlarının önemli bir hedef kitle olduğunu söyledi.

Karataş, şu ifadeleri kullandı:

"Haziran 2024'ten itibaren izlediğimiz yol haritasında küresel ölçekte bulunan arkadaşlarımız ve vatandaşlarımız da önemli bir hedef kitle. Yaptığımız çalışmanın temel amacı tersine beyin göçü değil. Ben bu ifadeyi kullanmak istemiyorum, sevmiyorum.

Yurt dışında yaşayan kişilerin orada kazandıkları bilgi ve becerilerden de faydalanabileceğimiz bir yol, bir yöntem bulmamız gerekiyor. Otuz yıl önce Avrupa'daki Türkler daha çok işçi olarak tanımlanırken bugün mühendis, uzman ve girişimci olarak da öne çıkıyor. Bu süreci avantaja çevirmemiz gerekiyor."

YURT DIŞINDA 570’İN ÜZERİNDE TÜRK UZMANLA TEMAS KURULDU

Karataş, yurt dışında gerçekleştirilen ziyaretlerde Türk mühendis ve uzmanlarla yapılan görüşmelere ilişkin de bilgi verdi.

Almanya’da Köln ve Münih ziyaretlerinde 400’ün üzerinde kişiyle buluştuklarını ve dokuz şirketin kendilerine eşlik ettiğini belirten Karataş, İngiltere’nin başkenti Londra’da iki gün boyunca 300’ün üzerinde mühendis ve uzmanla bir araya geldiklerini söyledi.

Almanya ve Hollanda’da Düsseldorf ve Rotterdam ziyaretlerinde 400’ün üzerinde kişiyle görüştüklerini aktaran Karataş, Berlin ve Hamburg’daki toplantılarda ise 570’in üzerinde kişiyle temas kurduklarını bildirdi.

Yurt dışındaki Türk mühendis ve uzmanlardan alınan geri bildirimleri de paylaşan Karataş, Türkiye’de savunma sanayisinde çalışırken uğraştıkları yüksek teknolojilere yurt dışında aynı ölçüde erişemediklerini belirten kişiler bulunduğunu söyledi. Karataş, bazı alanlarda altyapı ve laboratuvar imkânlarının yeterli olmadığı yönünde değerlendirmeler aldıklarını, ayrıca “cam tavan sendromu” nedeniyle belirli kariyer basamaklarından sonra üst pozisyonlara ilerlemekte zorlandıklarının aktarıldığını ifade etti.

“BEYİN SİRKÜLASYONU YAKLAŞIMINI BENİMSİYORUZ”

Türkiye’ye dönen mühendis ve uzmanlarla da bir çalıştay düzenlediklerini belirten Karataş, 22 firmadan 90 katılımcının yer aldığı programda dört önemli stratejik öneri geliştirildiğini söyledi.

Karataş, bu önerilerden ilkinin beyin göçü yerine beyin sirkülasyonu yaklaşımının benimsenmesi olduğunu belirterek şöyle konuştu:

"Bu kapsamda 22 firmadan 90 katılımcının yer aldığı bir program düzenledik. Çalıştaydan dört önemli stratejik öneri çıktı. Bunları kendi yol haritamıza da aldık. Birincisi, beyin göçü yerine beyin sirkülasyonu yaklaşımının benimsenmesi.

Yurt dışına göçün bazen doğal bir süreç olarak değerlendirilmesi gerekiyor. Ben de bunu doğal karşılıyorum. Beyin göçü yerine beyin sirkülasyonunu doğal bir kariyer mimarisi içerisinde inşa edebilir miyiz? Böyle bir stratejik öneri geldi.

Biz de bunun üzerinde çalışmaya başladık. Üçüncü öneri, yurt dışındaki küresel yeteneklerimizi kayıt altına alabileceğimiz ve takip edebileceğimiz bir yetenek havuzu oluşturulmasıydı. Bu havuzda kişilerin yetkinliklerini görebilirsek Türkiye'deki teknoloji yol haritamız açısından hangi yetkinlik açıklarımızın bulunduğunu, bu alanlarda yurt dışında eğitim almış, proje yürütmüş veya çalışma deneyimi kazanmış kimlerin olduğunu belirleyebiliriz."

Karataş, diğer öneriler arasında yurt dışından dönen uzmanlar için mentorluk veya tersine mentorluk programlarının oluşturulması, savunma sanayisinin güvenlik mimarisinin izin verdiği ölçüde esnek çalışma modellerinin uygulanması ve ücret politikalarının farklılaştırılması konularının bulunduğunu aktardı.

Karataş, insan kaynağının önemini vurgulayarak, yetkinliklerin geliştirilmesi ve kritik teknolojilerde uzmanların bir araya getirilmesinin savunma sanayisi açısından belirleyici olduğunu ifade etti.

ÇALIŞTAYDA 13 MASADA ÇALIŞMA YAPILDI

Savunma Sanayii Akademisi Eğitim ve Teknoloji A.Ş. Kıdemli Proje Uzmanı Hülya Özkök Açıksöz de çalıştayın programına ilişkin bilgi verdi.

Açıksöz, çalıştay kapsamında 13 masa oluşturulduğunu ve her masada dokuz katılımcının yer aldığını belirtti. Masalarda savunma sanayisi temsilcileri, moderatörler ve sözcülerin de bulunduğunu aktaran Açıksöz, çalışma sonunda 13 sunum yapılacağını bildirdi.

Her sunum için beş dakika ayrıldığını belirten Açıksöz, sunumların toplam 65 dakika süreceğini kaydetti. Açıklamaların ardından katılımcılar kendilerine ayrılan masalara geçerek sunumları için çalışmaya başladı.