İzmir Habaş’taki İş Kazası Değil!

TMMOB Makine Mühendisleri Odası Adana Şube Başkanı Kerem Şahin, İzmir

HABAŞ’ta 18 kişinin yaşamını yitirdiği patlamada bir makine mühendisi meslektaşlarının da

bulunduğunu, bu olayın bir iş kazası olarak görülemeyeceğini söyledi.

“Bir mühendis neden ölür, neden yargılanır? Bu nasıl bir düzen!” diyen MMO Adana Şube

Başkanı Kerem Şahin,”İzmir HABAŞta 18 insan hayatını kaybetti. 18 emekçi, 18 hayat, 18

yarım kalmış hikâye… Aralarında bir makina mühendisi de vardı.” dedi.

Makina Mühendisleri Odası Adana Şubesi olarak, bu acıyı yalnızca bir iş kazası olarak

değerlendiremiyoruz. Çünkü mesele çok daha derin, çok daha yapısal. Bugün bu ülkede

mühendis olmak da giderek ağırlaşan bir sınıfsal çelişkinin içinde yaşamaktır.

Üniversitelerde yıllarca eğitim alan, mesleki bilgi ve sorumluluk sahibi olması beklenen

mühendisler, mezuniyetlerinin ardından üç kuruşluk ücretlere çalışmaya razı ediliyor. İş

buldukları için şükretmeleri, aldıkları ücretin karşılığında neredeyse sınırsız sorumluluk

üstlenmeleri bekleniyor.

İşverenin yatırım kararında, üretim hedefinde, bakım bütçesinde, personel sayısında ve iş

güvenliği harcamalarında belirleyici olamayan mühendis; çoğu zaman işveren vekili, bölüm

sorumlusu veya teknik yetkili sıfatıyla bütün bu kararların sonuçlarından sorumlu

tutulabiliyor.

İşte düzenin en büyük çelişkilerinden biri burada!

Mühendis, bir gün iş güvenliği koşullarının yetersiz olduğu bir fabrikada işçi arkadaşlarıyla

birlikte hayatını kaybedebiliyor. Hayatta kalırsa, aynı sistemin içinde, yetkisi ve karar gücü

çoğu zaman sınırlı olmasına rağmen, bir iş cinayetinin ardından sanık sandalyesinde

oturabiliyor.

Yani mühendis ya ölüyor ya da yargılanıyor! Peki asıl soruyu ne zaman soracağız? Üretim

kararlarını kim veriyor? Bakım bütçesini kim belirliyor? Yatırımı kim erteliyor? İşçi sayısını

kim azaltıyor? İş güvenliği için ayrılması gereken kaynağı kim kısıyor? Bunları

belirleyenlerle, bu kararların sonuçlarına katlananlar aynı insanlar mı? Hayır!

Ama bu düzen, sorumluluğu aşağıya doğru dağıtırken ekonomik gücü ve karar yetkisini

yukarıda toplamaya devam ediyor.

Biz hayata soldan bakanlar yıllardır tam da bunu anlatmaya çalışıyoruz: Üretim ilişkileri,

yalnızca kimin ne kadar kazandığını değil, kimin nasıl yaşayacağını, kimin hangi koşullarda

çalışacağını, hatta kimin hayatta kalacağını da belirliyor.

Mesele mühendislerin daha fazla ücret almasıyla da sınırlı değil. Mesele, mühendislik

bilgisinin sermayenin kâr hedeflerine tabi kılınmasıdır. Mesele, insan hayatının üretim

maliyetleri arasında bir kalem olarak görülmesidir.

Bir mühendis, yalnızca işverenin talimatlarını yerine getiren bir imza makamı değildir.

Mühendislik, toplumun güvenliğine, insan yaşamına ve kamusal yarara karşı sorumluluk

taşıyan bir meslektir.

Bu nedenle iş cinayetlerinin hesabı sorulurken yalnızca en alttaki imzaya, en yakındaki teknik

sorumluya bakılamaz. Gerçek karar ve yetki zinciri bütün açıklığıyla ortaya çıkarılmalıdır.

Hukuki ve idari sorumluluk, unvanlara göre değil, gerçek yetkiye, alınan kararlara ve ihmalin

niteliğine göre belirlenmelidir.

HABAŞta hayatını kaybeden 18 insanın ardından geriye yalnızca yas tutmak yetmez. Bu

ölümleri üreten koşulları, çalışma ilişkilerini ve denetim mekanizmalarını sorgulamak

zorundayız.

Çünkü insan hayatının maliyet hesabına dahil edildiği bir üretim düzeninde, bir sonraki

facianın nerede yaşanacağını bilemeyiz.

Ve biz hâlâ şuna inanıyoruz: Mühendis emeği sermayenin kârını büyütmek için değil, insanın

yaşamını güzelleştirmek için vardır.

İşçinin, mühendisin, teknikerin, ustanın; emeğiyle yaşayan herkesin hayatı, hiçbir şirketin

kârından daha değersiz değildir.

Bu düzeni sorgulamak, bu düzene itiraz etmek ve değiştirmeyi istemek bir tercih değil, insan

hayatından yana olmanın gereğidir. Kaybettiğimiz 18 emekçiyi saygıyla anıyoruz.

Unutmayacağız. Alışmayacağız. Susmayacağız.”