Beyaz çölde 24 saat mesai: Tuz Gölü’nde hasat sürüyor

Türkiye’nin tuz ihtiyacının önemli bir bölümünü karşılayan Tuz Gölü’nde, bu yıl etkili olan yağışlar nedeniyle gecikmeli başlayan hasat devam ediyor. Ankara, Konya ve Aksaray’ın kesiştiği noktada bulunan göl çevresindeki tuzlalarda, hasat döneminde günde ortalama 400 kamyon tuz çıkarılıyor.

Her biri yaklaşık 35 ton tuz taşıyan kamyonlarla günlük binlerce ton tuz ekonomiye kazandırılıyor. Her yıl genellikle ağustos ayında başlayan tuz hasadı, bu yıl eylül ayının ortalarında yoğunlaştı. Yaz sıcaklıklarının etkisiyle üretim havuzlarındaki suyun buharlaşması ve su seviyesinin çekilmesiyle beyaz kristal tuz tabakaları ortaya çıktı.

Hasat makinelerinin devreye girmesiyle beyaz çölü andıran bölgede hareketli günler yaşanıyor. Yüzeyde oluşan bembeyaz tuz tabakaları hem üretimin hem de bölgenin kendine özgü doğal görünümünün önemli bir parçasını oluşturuyor.

Kristal tuzlar, haftanın yedi günü 24 saat boyunca süren çalışmalarla hasat ediliyor. GÜNLÜK 400 KAMYON TUZ HASADI YAPILIYORTuz Gölü’nde hasat döneminde üretim ve nakliye faaliyetleri yoğunlaşıyor. Bir kamyonun tek seferde yaklaşık 35 ton tuz taşıdığı dikkate alındığında, günlük taşınan tuz miktarı yaklaşık 14 bin tona ulaşıyor.

Hasat makineleri tarafından tuzlaların tabanından kazınan tuzlar, kamyonlara yüklenerek stok alanlarına ve işlenmek üzere fabrikalara taşınıyor. Burada çeşitli işlemlerden geçirilen tuzlar, kullanım alanlarına göre hazırlanarak piyasaya sunuluyor.

Yağış miktarı, hava sıcaklığı ve buharlaşma süresi, üretimin takvimini ve miktarını doğrudan etkiliyor. Bu yıl yağışların fazla olması nedeniyle geciken hasat, suların çekilmesiyle birlikte yoğun şekilde sürdürülüyor. TUZ GÖLÜ’NDE ÜRETİMİN SIRRI GÜNEŞ, BUHARLAŞMA VE KRİSTALLEŞMETürkiye’nin tuz üretiminde önemli bir yere sahip olan Tuz Gölü’nde üretim süreci, hasat döneminden aylar önce başlıyor.

Tuzlu su, pompalar aracılığıyla üretim havuzlarına aktarılıyor. İlkbahar ve yaz aylarında etkisini artıran güneş ve sıcak hava, havuzlardaki suyun büyük bölümünün buharlaşmasını sağlıyor. Suyun çekilmesiyle havuzların tabanında yaklaşık 8 ila 10 santimetre kalınlığında beyaz kristal tuz tabakası oluşuyor.

Uygun koşullara bağlı olarak gelişen bu kristalleşme sürecinin ardından özel tuz hasat makineleri devreye giriyor. Makineler, kristal tabakayı havuz tabanına zarar vermeden kazıyarak topluyor. Ham tuz daha sonra kamyonlarla stok alanlarına taşınıyor.

Yıkama, öğütme, eleme, iyotlama ve paketleme gibi işlemlerden geçirilen tuzlar, sofralardan sanayi tesislerine kadar geniş bir kullanım alanına ulaşıyor. TÜRKİYE’NİN TUZ İHTİYACININ KARŞILANMASINA ÖNEMLİ KATKI SAĞLIYORTuz Gölü, yalnızca İç Anadolu’nun değil, Türkiye’nin tuz üretiminin de en önemli merkezleri arasında bulunuyor.

Gölün doğal yapısı, tuzlu suları ve yaz aylarında etkili olan buharlaşma, tuz üretimi için elverişli koşullar oluşturuyor. Tuz Gölü çevresindeki üretim tesislerinde elde edilen tuzun bir bölümü gıda sektöründe kullanılırken önemli bir bölümü de sanayinin farklı alanlarına gönderiliyor.

Kimya, tekstil, petrokimya, demir-çelik ve deri sanayisinin yanı sıra kış aylarında yolların buzlanmasını önlemek amacıyla kullanılan tuz da üretimin önemli kullanım alanları arasında yer alıyor. Tuz Gölü çevresindeki işletmelerde yıllık yaklaşık 1,5 milyon ton ham tuz üretildiği ve bu üretimin Türkiye’nin toplam tuz ihtiyacının önemli bir bölümünü karşıladığı belirtiliyor.

BEYAZ ÇÖLÜN EMEK VE NOSTALJİ DOLU HİKÂYESİTuz Gölü’nde geçmişte geleneksel yöntemlerle gerçekleştirilen hasat ve taşıma faaliyetleri, günümüzde büyük ölçüde modern makinelerle yürütülüyor. Kristal tuz tabakasını kazıyan makineler ve yüksek taşıma kapasiteli kamyonlar, üretimin daha hızlı yapılmasını sağlıyor.

Hasat sezonunun sınırlı olması nedeniyle işletmelerde yoğun bir çalışma temposu yaşanıyor. Uygun hava koşullarından en iyi şekilde yararlanmak isteyen üreticiler, üretim ve nakliye faaliyetlerini aralıksız sürdürüyor. Tuz Gölü’nün üretim tarihinde dar hatlı dekovil trenlerinin de ayrı bir yeri bulunuyor.

Bir dönem gölün ortasında biriken tuz yığınlarını kıyıya taşımak için kullanılan küçük yük vagonları, yıllarca hasadın önemli araçları arasında yer aldı. Halk arasında “tırtıl tren” olarak anılan bu araçlar, beyaz tuz tabakalarının üzerinde ilerleyerek gölün üretim kültürünün simgelerinden biri hâline geldi.

Günümüzde taşımacılıkta kamyonlar ve modern iş makineleri öne çıksa da dekovil trenleri, eski çalışanların ve bölge halkının aklında yaşamaya devam ediyor.