Yüzlerce yıllık yıldız kalıntısı ilk kez ayrıntılı görüntülendi: Pa 30’un gizemi çözüldü

Türksat: 4A Frekans: 12457,5 Sembol: 30000 Polarizasyon: V(Dikey) FEC: 2/3

Bilim insanları, yaklaşık 850 yıl önce gözlemlenen bir yıldız patlamasının ardından oluşan Pa 30 süpernova kalıntısının karmaşık yapısını ayrıntılı biçimde görüntüledi. Samanyolu’nda türünün bilinen tek örneği olan gökcismi, ilk bakışta bir havai fişeği andıran şeritleriyle dikkat çekiyor

Haber Merkezi Yayınlanma: 7 Ekim 2026 23:57 Güncellenme: 7 Ekim 2026 22:31 Samanyolu’nda türünün bilinen tek örneği olan Pa 30 süpernova kalıntısı, Gemini North teleskobuyla ayrıntılı biçimde görüntülendi. Yaklaşık 7 bin 500 ışık yılı uzaklıktaki kalıntının merkezinde, 1181’de gözlemlenen patlamadan geriye kalan “zombi yıldız” bulunuyor.

Bilim insanları, yaklaşık 850 yıl önce gözlemlenen bir yıldız patlamasının ardından oluşan Pa 30 süpernova kalıntısının karmaşık yapısını ayrıntılı biçimde görüntüledi. Samanyolu’nda türünün bilinen tek örneği olan gökcismi, ilk bakışta bir havai fişeği andıran şeritleriyle dikkat çekiyor.

Gökbilimcilerin son teknoloji teleskoplarla elde ettiği yeni görüntüler, bu şeritlerin sanıldığı gibi basit yapılardan oluşmadığını ortaya koydu. Şeritlerin aslında tıpkı ipe dizilmiş inciler gibi uzanan uzun düğüm zincirlerinden oluştuğu görüldü. Her bir şeridin, Güneş Sistemi’ni defalarca içine alabilecek genişlikte olduğu belirtildi.

Patlamanın merkezinde ise yıldızın ölümünden geriye kalan parçalar bulunuyor. “Zombi yıldız” olarak tanımlanan bu kalıntı, süpernova patlamasının ardından tamamen yok olmayan yıldızın geride bıraktığı yoğun yapı olarak dikkat çekiyor.

Pa 30’un oluşumuna yol açan yıldız patlaması 1181 yılında gözlemlendi. O dönemde meydana gelen olay, Japonya, Çin ve Arap dünyasındaki astronomik kayıtlarda birbirinden bağımsız şekilde belgelendi.

Ancak patlamanın geride bıraktığı kalıntı çok daha sonra tespit edildi. Pa 30, ilk kez 2013 yılında bir yurttaş bilim insanı tarafından keşfedildi.

Yeni araştırmada ise gökbilimciler Gemini North teleskobunu kullanarak kalıntıyı çok daha ayrıntılı biçimde incelemeyi başardı. Elde edilen görüntüler, daha önce yalnızca genel hatlarıyla görülebilen yapının ayrıntılarını ortaya çıkardı.

Bilim insanları, görüntülerdeki şeritlerin uzun düğüm zincirleri şeklinde uzandığını belirledi. Bu yapı, yaklaşık 850 yıl önce gerçekleşen patlamanın ne kadar karmaşık olduğunu da gösteriyor.

Pa 30, Dünya’dan yaklaşık 7 bin 500 ışık yılı uzaklıkta bulunuyor. Gökbilimcilere göre bu görece yakın mesafe, patlamanın merkezinde kalan parçaların ayrıntılı biçimde incelenebilmesini sağlıyor.

Samanyolu’nda Pa 30’un bilinen başka bir örneği bulunmuyor. Başka galaksilerde benzer süpernova kalıntıları tespit edilmiş olsa da Pa 30’un Dünya’ya görece yakın olması, bilim insanlarına patlamanın çekirdeğinde geride kalan yapıyı doğrudan inceleme fırsatı veriyor.

Avusturya Bilim ve Teknoloji Enstitüsü’nden araştırmanın yürütücülerinden Ilaria Caiazzo, Pa 30’un Dünya’ya yakınlığının elde edilen ayrıntıların görülmesinde önemli rol oynadığını belirtti.

Caiazzo, bu yakınlığın Pa 30’u araştırmalar açısından eşsiz bir değere sahip kıldığını söyledi.

Pa 30’un dikkat çekici yapısının nedenlerinden biri de meydana gelen patlamanın yıldızı tamamen yok etmemiş olması.

Araştırmacılar, Pa 30’un Tip Iax türü bir süpernova sonucunda oluştuğunu düşünüyor. Bu tür süpernovalarda patlama, yıldızın tamamını yok etmeyebiliyor ve geride yoğun bir yıldız kalıntısı bırakabiliyor.

Bilim insanlarının değerlendirmesine göre Pa 30’un oluşumunda iki beyaz cücenin çarpışması rol oynamış olabilir.

Beyaz cüceler, yıldızların yaşamlarının son aşamasında kendi üzerlerine çökmesiyle oluşan ve yaklaşık Dünya büyüklüğünde olmasına karşın son derece yoğun olan gökcisimleri olarak biliniyor.

Pa 30’un merkezinde görülen kalıntının da bu süreçte meydana gelen patlamanın ardından hayatta kalan yıldız parçalarından oluştuğu düşünülüyor.

Samanyolu’nda başka kalıntılar da olabilir

Pa 30, türünün bilinen tek örneği olsa da bilim insanları Samanyolu’nda benzer başka kalıntıların bulunabileceğini düşünüyor.

Warwick Üniversitesi’nden çalışmanın ortak lideri Tim Cunningham, yıldız patlamalarına ilişkin güvenilir tarihsel kayıtların yalnızca yaklaşık bin yıl öncesine kadar uzandığına dikkat çekti.

Cunningham, Samanyolu’nda henüz keşfedilmemiş ve karanlıkta gizlenmiş başka benzer kalıntıların bulunabileceğini belirtti.

Araştırmacıya göre, teleskobun icadından yüzyıllar önce yaşanan bir yıldız patlamasının üç farklı tarihsel kaynakta kaydedilmiş olması, bugün bu olayı inceleyebilmek açısından dikkat çekici bir fırsat sunuyor.

Pa 30’un yapısı yeni araştırmayla ortaya çıkarıldı

Bilim insanları, Pa 30’un yeni görüntülerinin yalnızca tek bir süpernova kalıntısının ayrıntılarını göstermekle kalmadığını, yıldız patlamalarının nasıl gerçekleştiğine ilişkin bilgiler de sağlayabileceğini belirtiyor.

1181’de gökyüzünde görülen patlamanın ardından oluşan kalıntının merkezindeki “zombi yıldız” ve çevresine yayılan düğüm zincirleri, yaklaşık 850 yıl önce meydana gelen kozmik olayın izlerini günümüze taşıyor.

Araştırma, The Astrophysical Journal’da yayımlanan “Detection of knots in the supernova type Iax remnant Pa 30” (Pa 30 adlı Iax tipi süpernova kalıntısında düğümlerin tespiti) başlıklı makalede aktarıldı.

İlke TV'yi, Google'da tercih edilen kaynak olarak ekleyin İlke TV’nin özel haberlerini ve güncel gelişmeleri anında takip etmek için tıklayarak WhatsApp kanalımıza abone olabilirsiniz.