Prof. Dr. Çoban: “Tadım’a fabrika kurulmasını doğru bulmuyoruz”

Hazar Stratejik Araştırmalar Merkezi Başkanı Prof. Dr. Bilal Çoban, Elazığ Çimento Fabrikasının şehir merkezinden taşınmasına ilişkin açıklamalarda bulundu. Milletvekili Semih Işıkver’in kamuoyuyla paylaştığı gelişmenin ardından Çimentaş’ın Kamuyu Aydınlatma Platformuna yaptığı bildirimin, yeni tesis kurulması için ilgili kurumlarla görüşüldüğünü gösterdiğini belirten Çoban, görüşmelerin başlamasının yeni yerin belirlendiği veya taşınma kararının bütün ayrıntılarıyla kesinleştiği anlamına gelmediğini kaydetti.

Şehrin şimdi görüşmelerin içeriğini ve yeni fabrikanın nereye kurulacağını öğrenmek istediğini ifade eden Çoban, fabrikanın taşınması konusunu ilk kez 2009 yılında Hazar Stratejik Araştırmalar Merkezi olarak gündeme getirdiklerini belirtti.2009 YILINDAN BU YANA TAŞINMA ÇAĞRISIÇoban, fabrikanın taşınmasını istemelerinin üretime ve istihdama karşı çıkmak şeklinde yorumlandığını, ancak en başından beri çimento üretiminin Elazığ’da devam etmesini, çalışanların işlerinin korunmasını savunduklarını ifade etti. İtirazlarının, büyüyen şehrin içinde kalan ağır sanayi tesisinin konumuna yönelik olduğunu belirten Çoban, süreçte yürüttükleri çalışmaları şöyle sıraladı:2011 yılında imza kampanyalarıyla hemşehrilerinin sesini duyurmaya çalıştıklarını, 2012 yılında “Elazığ Altınova Çimento Fabrikası Durum Analiz Raporu ve Öneriler” başlıklı çalışmayı hazırlayarak sağlık, çevre, tarım, su ve ulaşım meselelerini belgelerle ele aldıklarını aktardı.

2014 yılında ise “Başbakana Sesleniş” çalışmasıyla aynı talebi yeniden dile getirdiklerini belirtti.2017 yılında Elazığ Sivil İnisiyatif Birliği çatısı altında farklı kesimlerle bir araya geldiklerini, bakanlık düzeyinde görüşmeler yapıldığını ve taşınma umutlarının güçlendiğini ifade eden Çoban, o dönemde maliyetin belediyeye, dolayısıyla Elazığ halkına yüklenmesine itiraz ettiklerini kaydetti.2018 yılında fabrikanın boşaltacağı alanın Millet Bahçesi ve kamusal yeşil alan olarak değerlendirilmesini önerdiklerini belirten Çoban, 21 Mayıs 2025’te “Çimento Fabrikası Artık Taşınmalıdır” çağrısını yinelediklerini, 25 Ağustos 2026’da ise yeni yerin aceleyle belirlenmemesi gerektiğini söylediklerini aktardı.“TADIM’A FABRİKA KURULMASINI DOĞRU BULMUYORUZ”Süreçte emeği geçenlere teşekkür eden Çoban, Valilik, milletvekilleri, Belediye Başkanlığı, ilgili bakanlıklar, kamu kurumları, yatırımcı kuruluş, sivil toplum temsilcileri ve basın mensuplarının katkılarının değerli olduğunu ifade etti. Çoban, aynı ilgi ve gayretin yeni yerin belirlenmesi sürecinde de gösterilmesini istedi.

Yeni tesisin kurulacağı yere ilişkin cevap bekleyen sorular bulunduğunu belirten Çoban, hangi alanların incelendiğinin, herhangi bir yer üzerinde ön mutabakata varılıp varılmadığının ve Tadım dâhil gündeme gelen seçeneklerin şehir merkezi, mevcut ve gelecekteki yerleşimler, tarım alanları, su kaynakları, hâkim rüzgârlar, hammadde sahaları ve ulaşım bakımından karşılaştırılıp karşılaştırılmadığının açıklanmasını istedi. Tadım seçeneğine ilişkin çekincelerini de dile getiren Çoban, bölgenin şehirden kopuk ve çevresinde yerleşim bulunmayan bir alan olmadığını belirtti.

Yemişlik TOKİ konutları, Miyadun Mahallesi ve Güney Çevre Yolu’nun üst kesimlerinde bulunan villalarla yakın ilişkisi bulunduğunu ifade eden Çoban, bölgenin şehrin güneye doğru gelişebileceği bir konumda olduğunu kaydetti. Çoban, doğuda şehirle iç içe kalmış fabrikanın güneyde yine konutların ve gelecekteki yerleşimlerin yakınına kurulmasının sorunu başka bir adrese taşımak olacağını belirterek, yerleşimlere uzaklık, imar planları ve hâkim rüzgârlar açıklanmadan Tadım’ın uygun olduğunun söylenemeyeceğini ifade etti.

Mevcut bilgiler ışığında Tadım’a fabrika kurulmasını doğru bulmadıklarını söyledi. BİNGÖL YOLU, MADEN VE ALACAKAYA ÇEVRESİ DE İNCELENMELİYeni tesis için Bingöl yolu, Maden ve Alacakaya çevresindeki hammadde kaynaklarına yakın, şehrin bugünkü ve gelecekteki yerleşim alanlarından uzak seçeneklerin de incelenmesini isteyen Çoban, bu alanların uygunluğunun jeoloji, su, tarım, ulaşım ve çevre verileriyle değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.

Meselenin yalnızca fabrika binasının taşınmasıyla sınırlı olmadığını ifade eden Çoban, 1950’li yıllarda belirlenen hammadde sahalarının bir bölümünün de büyüyen yerleşimlerle iç içe kaldığını kaydetti. Mahallelerden geçen ağır tonajlı kamyonların trafik, toz, yol bozulmaları ve kaza riski oluşturduğunu belirten Çoban, şehir içinde kalmış fabrikanın ve yerleşimlerle çatışan hammadde ocaklarının faaliyetlerinin planlı biçimde sona erdirilmesini, üretimin uygun yeni sahalara taşınmasını istedi.

Kullanımı biten ocakların ıslah edilmesi gerektiğini belirten Çoban, çevresel ve zemin incelemelerinin elverdiği ölçüde bu alanların park, yeşil alan veya başka kamusal ihtiyaçlar için değerlendirilmesini önerdi. YER SEÇİMİ İÇİN KURUMLARA ÇAĞRIÇoban, Valilik ve ilgili kurumların öncülüğünde Fırat Üniversitesinin, meslek odalarının, ticaret ve sanayi kuruluşlarının, sivil toplum örgütlerinin ve yöre halkının görüşleri alınarak yer seçiminin gecikmeden açıklığa kavuşturulmasını istedi.

Basın mensuplarından da konuyu gündemde tutmalarını, soruları yetkililere yöneltmelerini ve uzmanların değerlendirmelerini hemşehrileriyle buluşturmalarını rica eden Çoban, 17 yıldır beklediklerini ancak bu sürecin sonunda aceleyle yanlış bir yer seçilmesini de kabul edemeyeceklerini ifade etti. HAZIRLANAN RAPOR KAMUOYUNA SUNULDUHazar Stratejik Araştırmalar Merkezi olarak hazırladıkları “Elazığ Çimento Fabrikasının Yer Değişikliği: Mevcut Durum, Yer Seçimi ve Geleceğe Yönelik Öneriler Raporu”nu kamuoyunun değerlendirmesine sunduklarını belirten Çoban, taleplerinin fabrikanın adresinin değişmesinden ibaret olmadığını vurguladı.

Çoban, üretim ve istihdamın Elazığ’da kalmasını, fabrika ve yerleşimlerle iç içe kalmış hammadde faaliyetlerinin uygun yerlere taşınmasını, boşalan alanların gerekli incelemelerin ardından şehre kazandırılmasını istediklerini ifade etti.