Konya’da uzmandan kemik erimesi uyarısı! Hastalık yıllarca sessiz ilerliyor

Kemik erimesi olarak bilinen osteoporoz, kemiklerin zamanla dayanıklılığını kaybetmesine neden olan ve uzun yıllar belirti vermeden ilerleyebilen hastalıklar arasında yer alıyor. Kemik yapısındaki zayıflama, özellikle omurga, kalça ve el bileğinde kırık riskini artırırken hastalık çoğu zaman ilk kırık meydana geldiğinde fark ediliyor.

Medicana Konya Hastanesi Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Uzmanı Uzm. Dr. Hacı Ali Tekkurt, osteoporozun özellikle 50 yaş üzerindeki kişiler ve menopoz sonrası kadınlar açısından önemli bir risk oluşturduğunu belirtti. Omurga kırıklarının bel ve sırt ağrısı, boy kısalması ve duruş bozukluklarına yol açabileceğini ifade eden Tekkurt, hastalığın gelişiminde yaş ve hormonal değişimlerin yanı sıra yaşam tarzı, kullanılan ilaçlar ve kronik hastalıkların da etkili olabildiğini söyledi.

MENOPOZ VE YAŞLANMA KEMİK KAYBINI HIZLANDIRIYOR

Kemiklerin korunmasında hormonal dengenin, yeterli beslenmenin ve fiziksel aktivitenin önemli rol oynadığına dikkat çeken Tekkurt, osteoporozun temel nedenlerini şöyle anlattı:

"Menopozla birlikte östrojen hormonu seviyesinin düşmesi kemik yıkımını hızlandırır. İlerleyen yaşla birlikte kemik yapım hızı yavaşlar, yıkım hızı artar. Beslenme eksiklikleri yani yetersiz kalsiyum ve D vitamini alımı kemik kalitesini olumsuz etkiler.

Yaşa uygun günlük kalsiyum ve D vitamini ihtiyacının karşılanması gerekir. Yaşam tarzının hareketsiz olması, sigara ve aşırı alkol tüketimi olumsuz etkiyi artırırken ince, zayıf ve küçük kemik yapısına sahip bireylerde de kemik erimesine yatkınlık olmaktadır"

BAZI İLAÇLAR VE HASTALIKLAR DA KEMİK ERİMESİNE NEDEN OLUYOR

Osteoporoz riskini artıran etkenler arasında uzun süreli ilaç kullanımı, hormon bozuklukları, sindirim sistemi hastalıkları ve hareket kısıtlılığı da bulunuyor. Özellikle bazı tedavilerin uzun süre uygulanması, vücudun mineral dengesini etkileyen hastalıklar ve kemiklerin yeterince yük taşımaması kemik kaybının hızlanmasına yol açabiliyor.

İleri yaş ve menopoz dışında kemik erimesine neden olabilen durumları ayrıntılı biçimde açıklayan Uzm. Dr. Hacı Ali Tekkurt, şu ifadeleri kullandı:

"3 aydan uzun süreli kortizon kullanımı, aşırı tiroid hormonu tedavisi, meme ve prostat kanseri tedavisinde kullanılan bazı ilaçlar, uzun süreli mide koruyucu ilaçlar, bazı epilepsi ilaçları ve kan sulandırıcı ilaçlar bu etkiyi artırır. Hormonal hastalıklar yani diyabet, tiroid ve paratiroid bezlerinin aşırı çalışması, cushing hastalığı, hipogonadizm açıklamak gerekirse erkeklerde testesteron, kadınlarda erken menopoza bağlı östrojen hormonunun genç yaşta yetersiz olması etkendir.

Bunlara ek olarak sindirim sistemi ve beslenme bozuklukları da kemik erimesine sebep olan durumlar arasındadır. Çölyak hastalığı, crohn hastalığı ve ülseratif kolit, obezite cerrahisi mide küçültme ameliyatları sonrasında besin emiliminin azalması, kronik karaciğer hastalıkları örnek olarak verilebilir.

Ayrıca kronik böbrek yetmezliğinde böbrekler D vitaminini aktifleştirme ve vücuttaki kalsiyum fosfor dengesini sağlama görevini yapamadığında kemik metabolizması ciddi şekilde bozulur. Romatoid Artrit ve Ankilozan Spondilit gibi romatizmal hastalıklar da kemik yıkımını arttırır.

Multipl myelom, lösemi ve lenfoma gibi hematolojik ve onkolojik hastalıklar da kemik erimesine sebep olabilir. Hareketsizlik, felç, uzun süre yatağa bağımlılık nedeniyle kemiklere yük binmemesi kemik yapım mekanizmasını durdurarak hızlı bir erimeye yol açan etkenler arasındadır"

KEMİK SAĞLIĞINI KORUMAK GENÇ YAŞLARDA BAŞLIYOR

Osteoporozdan korunmada yalnızca ileri yaşlarda alınan önlemler yeterli olmuyor. Gençlik döneminde ulaşılan doruk kemik kütlesinin yüksek olması ve bu kütlenin ilerleyen yıllarda korunması, kemiklerin dayanıklılığı açısından önem taşıyor.

Doruk kemik kütlesinin önemine dikkat çeken Tekkurt, şu değerlendirmede bulundu: "Kemik erimesini önlemek, özellikle 30'lu yaşların başında ulaşılan doruk kemik kütlesini ne kadar yüksek tuttuğunuz ve sonraki yaşlarda bu kütleyi nasıl koruduğunuz ile doğrudan ilgilidir" diyen Tekkurt, şunları ekledi:

‘‘Güçlü kemiklere sahip olmak ve ilerleyen yaşlarda kırık riskini minimuma indirmek için bütüncül bir yaşam tarzı değişikliği şarttır. Beslenme kalsiyum dengesine dikkat edilmelidir. Kemiklerin ana yapı taşı olan kalsiyumun günlük ihtiyaca uygun olarak besinlerle alınması hayati önem taşır.

Süt ürünleri, yeşil yapraklı sebzeler zengin kalsiyum kaynaklarıdır. Günlük 1000 mg ile bin 200 mg kalsiyum alımı önerilir. Buna ek olarak D vitamini ve güneş ışığı alımı bir diğer etkendir. Kalsiyumun bağırsaklardan emilebilmesi ve kemik dokusuna bağlanabilmesi için yeterli D vitamini bulunmalıdır.

Günlük D vitamini ihtiyacının en doğal kaynağı güneştir. Cildin doğrudan günde 10-15 dakika güneş ışığı alması oldukça faydalıdır. Diyetle yeterli D vitamini alınamadığı durumlarda, hekim kontrolünde yılda en az bir kez D vitamini seviyelerine baktırılmalı ve gerekiyorsa takviye de kullanılmalıdır.

Kemikler canlı dokulardır; üzerlerine yük bindikçe güçlenir ve kendilerini yenilerler. Yürüyüş, tempolu koşu, tenis ve dans gibi yer çekimine karşı vücut ağırlığını taşıyarak yapılan aktiviteler kemik yoğunluğunu arttırır.

Haftada 3-4 gün en az 30 dakika tempolu yürüyüş başlangıç için idealdir. Hafif ağırlıklar, direnç bantları ile yapılan direnç ve güç antrenmanları kasları güçlendirirken kemik kütlesini korur. Sürekli tekrarlanan bir diğer husus ise zararlı alışkanlıklardan uzak durmaktır.

Sigara ve alkol kemik erimesi üzerine olumsuz etki yapar. Aşırı kahve tüketimi kalsiyumun böbrekler yoluyla vücuttan atılmasına neden olur. Günlük kahve tüketimini sınırlamak kemik sağlığını korur. Özellikle risk altındaki bireylerin, menopoz sonrası kırık riski yüksek olan kadınların uzmanlar tarafından kemik taraması yaptırması önerilir.

Sonuç olarak osteoporozdan korunmak erken yaşlarda başlayan yeterli kalsiyum ve D vitamini alımı, düzenli fiziksel aktivite ve sağlıklı yaşam alışkanlıklarının sürdürülebilir bir şekilde hayata geçirilmesi ile mümkündür."