ABD ara seçimlerinde Trump’a ağır darbe: Kongre el değiştirdi

ABD ara seçimleri, Donald Trump’ın ikinci başkanlık döneminin kalan iki yılı için Washington’daki güç dengesini değiştirdi. 3 Kasım’da yapılan seçimlerde Demokratlar hem Temsilciler Meclisinde hem de Senatoda çoğunluğu elde ederken Cumhuriyetçilerin kayıpları, uzun süredir güçlü oldukları eyaletlere yayıldı.

Reuters ve Associated Press’in aktardığı sonuçlara göre Kongrenin iki kanadı da Demokratların kontrolüne geçiyor. Bu tablo, Trump’ın görevden ayrılması anlamına gelmiyor; ancak başkanın yasama gündemini ilerletirken muhalefetle daha yoğun pazarlık yapmak zorunda kalacağı bir döneme işaret ediyor.

Kongrede son durum: Çoğunluk değişti, sayım bitmedi4 Kasım tarihli sonuç tablolarında Demokratlarla birlikte hareket eden bağımsızların da dahil olduğu Senato bloku 54, Cumhuriyetçiler 44 sandalyede gösteriliyor. Alaska ve Mississippi yarışları henüz sonuçlandırılmamış durumda.

Temsilciler Meclisinde ise Demokratlar 228 sandalyeye ulaşarak 218 olan çoğunluk eşiğini aştı. Sayımı süren seçim çevreleri nedeniyle bu rakam, partinin nihai sandalye sayısı olarak okunmamalı. Ara seçimlerde başkan seçilmiyor.

Seçmenler, Temsilciler Meclisinin tamamı ve Senatonun bu dönem seçime giren koltuklarının yanı sıra çok sayıda eyalette valilikler için oy kullandı. Dolayısıyla bir eyalette Senato koltuğunun el değiştirmesi, o eyaletteki bütün siyasi makamların aynı partiye geçtiği anlamına gelmiyor.

Cumhuriyetçiler hangi eyaletlerde Senato koltuğu kaybetti? Yayın kuruluşlarının kazanan projeksiyonlarına göre Cumhuriyetçilerden Demokratlara geçen yedi Senato koltuğu şöyle: EyaletKazanan Demokrat adayCumhuriyetçi rakibiTeksasJames TalaricoKen PaxtonKansasAdam HamiltonRoger MarshallIowaJosh TurekAshley HinsonOhioSherrod BrownJon HustedMaineTroy JacksonSusan CollinsKuzey CarolinaRoy CooperMichael WhatleyGüney CarolinaAnnie AndrewsDarline GrahamBu liste yalnızca Senato yarışlarını kapsıyor.

Bazı yarışlarda görevdeki senatör yenildi; bazılarında ise yeniden aday olmayan bir Cumhuriyetçinin koltuğu el değiştirdi. Demokratlar seçime, kendileriyle birlikte hareket eden bağımsızlar dahil 47 sandalyeyle girmişti.

Çoğunluk için net dört koltuk kazanmaları gerekiyordu. Yedi koltuğun el değiştirmesi, kazanımın bu hedefin ötesine geçtiğini gösteriyor. Teksas, Kansas ve Iowa neden bu kadar önemli? Teksas’ta James Talarico’nun Senato yarışını kazanmasıyla Gina Hinojosa’nın valilikte Greg Abbott’ı yenmesi aynı geceye denk geldi.

Böylece Cumhuriyetçiler, ülkenin en büyük eyaletlerinden birinde iki ayrı eyalet çapındaki yarışta kayıp yaşadı. AP’nin aktardığına göre Teksas’ta Demokratlar 1994’ten beri eyalet çapında bir makama seçilemiyordu. Kansas’ta Adam Hamilton, Roger Marshall’ı yenerek eyaletten 94 yıl sonra Senatoya seçilen ilk Demokrat oldu.

Trump’ın 2024’te 16 puanın üzerinde farkla kazandığı bir eyalette gelen bu sonuç, seçim gecesinin en güçlü tarihsel kırılmalarından biri. Iowa’da Josh Turek, Ashley Hinson’ı geride bırakarak Joni Ernst’ün yeniden aday olmadığı koltuğu kazandı.

Trump’ın üst üste üç başkanlık seçiminde kazandığı eyaletteki sonuç, Demokratların rekabet alanının Ortabatı’da genişlediğini gösteriyor. Bu üç eyalet, 2026 sonucunu yalnızca geleneksel kararsız eyaletlerdeki küçük oy hareketleriyle açıklamayı zorlaştırıyor.

Bununla birlikte başkanlık ve Senato seçimlerinin adayları, katılımı ve gündemleri farklı: Sonuçlardan doğrudan “2024’te Trump’a oy veren herkes taraf değiştirdi” çıkarımı yapılamaz. Beş valilik de Demokratlara geçtiCumhuriyetçilerin kayıpları Kongreyle sınırlı kalmadı.

Kazanan projeksiyonlarına göre el değiştiren valilikler şöyle: EyaletKazanan Demokrat adayYenilen Cumhuriyetçi adayTeksasGina HinojosaGreg AbbottGeorgiaKeisha Lance BottomsRick JacksonOhioAmy ActonVivek RamaswamyIowaRob SandZach LahnNevadaAaron FordJoe LombardoAbbott ve Lombardo görevdeki valilerdi; diğer satırlardaki Cumhuriyetçi isimler mevcut vali olarak değerlendirilmemeli. Georgia’da Demokratlar 1998’den bu yana ilk kez valilik seçimini kazandı.

Nevada’da ise Aaron Ford’un zaferi, Joe Lombardo’nun yeniden seçilmesini engelledi. Bu sonuçlar Demokratlara federal düzeydeki kazanımların yanında eyalet yönetimlerinde de yeni alan açtı. Trump ne dedi? Şaşkınlık, aday eleştirisi ve veto mesajıABC News’in aktardığına göre Trump, Fox News’e yaptığı açıklamada sonuçlara “biraz şaşırdığını” söyledi ve “Daha iyi yapacağımızı düşünüyordum” ifadesini kullandı.

Başkan, sosyal medya açıklamasında kendisinin oy pusulasında yer almadığını öne çıkararak aday olsaydı farklı bir sonuç alınacağını savundu. Diğer açıklamalarında Cumhuriyetçi adaylara ve İran savaşıyla bağlantılı yüksek yakıt fiyatlarına işaret etti.

Trump’ın mesajı yalnızca yenilginin nedenlerine ilişkin değildi. Demokratlarla çalışabileceğini belirtirken veto yetkisini de hatırlattı. Bu yaklaşım, yeni Kongre döneminde bazı başlıklarda uzlaşma arayışının, bazılarında ise sert bir yasama mücadelesinin görülebileceğine işaret ediyor.

Hangi eyaletler belirleyici oldu, hangileri hâlâ izleniyor? Maine ve Kuzey Carolina, Cumhuriyetçilerden alınan koltuklarla Demokratların çoğunluk hesabını güçlendirdi. Kansas, Teksas, Iowa, Ohio ve Güney Carolina ise kazanımın beklenen rekabet alanlarının dışına yayılmasını sağladı.

Michigan, Demokratların koruması gereken kritik koltuklardan biriydi. Abdul El-Sayed’in Mike Rogers karşısındaki galibiyeti, Cumhuriyetçilerin burada kazanım elde etmesini önledi. Georgia’da Jon Ossoff, New Hampshire’da Chris Pappas da Demokratların koltuklarını koruyan isimler oldu.

Alaska ve Mississippi ise mevcut veri kesitinde sonucu ilan edilmemiş Senato yarışları. Bu iki eyalet, Demokratların çoğunluğu elde edip etmediğinden çok, çoğunluğun son büyüklüğü açısından önem taşıyor.2028’e dönük değerlendirmelerde Michigan, Georgia ve Nevada’daki sonuçlar özellikle izlenecek.

Ancak tek bir ara seçim, bu eyaletlerin gelecekteki başkanlık tercihini kesinleştirmiyor. Seçim gecesinin ilkleriKazanan projeksiyonları, siyasi temsilde de bir dizi ilke işaret ediyor: Abdul El-Sayed – Michigan: ABD Senatosuna seçilen ilk Müslüman.

Keisha Lance Bottoms – Georgia: ABD’de valiliğe seçilen ilk siyah kadın. Deb Haaland – New Mexico: ABD’de valiliğe seçilen ilk Amerikan Yerlisi kadın. Chris Pappas – New Hampshire: ABD Senatosuna seçilen ilk açık eşcinsel erkek.

Gina Hinojosa – Teksas: Eyaletin ilk Latin kökenli kadın valisi. Amy Acton – Ohio: Eyalette seçimle valiliğe gelen ilk kadın ve eyaletin ilk Yahudi valisi. David Crowley – Wisconsin: Eyaletin ilk siyah valisi. Aaron Ford – Nevada: Eyaletin ilk siyah valisi.

Byron Donalds – Florida: Eyaletin ilk siyah valisi; Cumhuriyetçi aday olarak kazandı. Bu sonuçlar aynı siyasi anlama gelmiyor: Michigan ve New Mexico gibi örneklerde Demokratlar ellerindeki makamı korurken Florida’da Cumhuriyetçiler valiliği korudu.

Temsilde bir ilk yaşanması ile parti değişimi ayrı göstergeler.2018, 2022 ve 2024’ten farkı ne?2018’de Trump’ın ilk başkanlık dönemindeki ara seçimlerde Demokratlar Temsilciler Meclisinde net 41 sandalye kazanmıştı. Ancak Cumhuriyetçiler Senatodaki çoğunluğu koruyup 53 sandalyeye çıkmıştı.

2026’daki temel fark, iki kanadın da el değiştirmesi. Temsilciler Meclisindeki sayım tamamlanmadan 2026 kazanımının 2018’i aştığını söylemek mümkün değil.2022’de Cumhuriyetçiler Temsilciler Meclisini 222’ye karşı 213 sandalyeyle kazanmış, Demokratlarla birlikte hareket eden Senato bloku ise 51 sandalyeye ulaşmıştı.

Sonuç, iki partinin Kongrenin farklı kanatlarını yönettiği bir tablo yaratmıştı. Bu kez projeksiyonlar, iki kanatta aynı partinin çoğunluğuna işaret ediyor.2024’te Cumhuriyetçiler Temsilciler Meclisinde 220, Senatoda 53 sandalye kazanmıştı.

Trump’ın başkanlık zaferiyle birleşen bu sonuç, partisine Beyaz Saray ve Kongrede eş zamanlı kontrol sağlamıştı. İki yıl sonraki ara seçim, bu siyasi avantajı sona erdiriyor. Karşılaştırmadaki sayılar seçim sonuçlarına aittir; görevden ayrılmalar ve ara seçimler nedeniyle oluşabilen dönem içi sandalye dağılımlarıyla karıştırılmamalı.

Sonuçların arkasında ne var? Haberlerin ve seçim öncesi araştırmaların ortaklaştığı başlıklardan biri hayat pahalılığı. ABC News’in aktardığı seçimden iki hafta önceki ABC News/Washington Post/Ipsos araştırmasında, Trump’ın ekonomi yönetimini onaylamayanların oranı yüzde 65’ti.

Bu bir seçim sonucu ya da sandık çıkış anketi değil; seçim öncesindeki memnuniyetsizliğin göstergesi. İran savaşı ve enerji maliyetleri de kampanyanın önemli tartışma başlıklarıydı. Buradan çıkan siyasi değerlendirme, dış politika kararlarının seçmenin gündelik harcamalarıyla birlikte sorgulandığı yönünde.

Ancak her eyaletteki sonucu tek bir nedene bağlamak, adayların ve yerel koşulların etkisini gözden kaçırır. Aday profilleri de tek tip değildi. Kansas’ta Adam Hamilton uzlaşma ve geçim maliyetleri vurgusuyla yarışırken Michigan’da Abdul El-Sayed daha ilerici bir programla kazandı.

Bu çeşitlilik, Demokratların farklı eyaletlerde aynı siyasi dilin birebir kopyasıyla başarı elde etmediğini gösteriyor. Trump’ın kalan iki yılında ne değişebilir? Yeni Kongrenin ocakta göreve başlamasıyla yönetimin harcamaları, politikaları ve atamaları üzerindeki denetimin artması bekleniyor.

Reuters’ın değerlendirmesine göre Demokratlar soruşturmalar açabilecek, önemli yasa tekliflerinde taviz isteyebilecek ve Senatoda başkanın aday gösterdiği isimlerin onayını engelleyebilecek. Bu yetkiler, Demokratların her istediği düzenlemeyi tek başına yasalaştırabileceği anlamına gelmiyor.

Trump’ın veto yetkisi sürüyor. Bu nedenle seçim sonucu, Washington’da hem uzlaşma baskısını hem de siyasi tıkanıklık ihtimalini artırıyor.2028 açısından sonuçların ilk işareti, Cumhuriyetçilerin aday tercihlerinin ve Trump’la kurdukları ilişkinin daha fazla tartışılacak olması.

Demokratlar açısından ise yeni sınav, seçimde kazandıkları desteği yasama ve denetim performansına dönüştürmek olacak.