Alanya'da kültürel mirasın yağı çıktı: Öğrenciler geleneksel zeytinyağı üretti

Antalya'nın Alanya ilçesinde, geçmişten günümüze aktarılan zeytinyağı üretim geleneği öğrencilerin katıldığı uygulamalı bir etkinlikle yeniden gündeme geldi. Mahmutlar Hüseyin Azakoğlu Ortaokulu 6/E sınıfı öğrencileri, "Burun Yağından Abdülüşe" adlı çalışma kapsamında geleneksel yöntemlerle zeytinyağı üretti.

Etkinlikte elde edilen yağlar şişelenerek katılımcılara armağan edildi. ALANYA'DA ÖĞRENCİLER GELENEKSEL ZEYTİNYAĞI ÜRETTİAlanya'nın yerel üretim kültürünü genç kuşaklara tanıtmak amacıyla gerçekleştirilen etkinliğe öğrencilerin yanı sıra öğretmenler ve okul yöneticileri katıldı.

Uzman müze bilimci Selman Korkmaz ile Fen Bilimleri Öğretmeni Sevim Yücesan'ın koordinasyonunda yürütülen çalışmada Naciye Korkmaz da konuşmacı olarak görev aldı. Öğrenciler, zeytinin işlenerek yağa dönüştürülmesini uygulamalı olarak öğrendi.

Böylece yörede geçmişte kullanılan üretim yöntemleri yalnızca sözlü anlatımlarla değil, doğrudan üretim deneyimiyle tanıtıldı. ÜRETİLEN ZEYTİNYAĞLARINA QR KOD EKLENDİEtkinliğin öne çıkan uygulamalarından biri, geleneksel yöntemlerle elde edilen zeytinyağlarının özel olarak şişelenmesi oldu.

Katılımcılara hatıra olarak verilen şişelerin üzerindeki bilgilendirme notlarına QR kod yerleştirildi. Bu kodlar aracılığıyla üretim aşamalarına ait video kayıtlarına yeniden ulaşılması sağlandı. Böylece öğrencilerin gerçekleştirdiği çalışma dijital ortamda da belgelenerek etkinlik sonrasında incelenebilecek bir eğitim materyaline dönüştürüldü.

GELENEKSEL ZEYTİNYAĞI NASIL ÜRETİLİYOR?Kültür ve Turizm Bakanlığına bağlı Muğla İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünün zeytinyağı kültürüne ilişkin yayımladığı bilgilere göre geleneksel üretim üç temel aşamadan oluşuyor: Zeytinlerin parçalanması, elde edilen hamurun sıkılması ve yağın diğer bileşenlerden ayrıştırılması. Geçmişte bu işlemler için taş değirmenler, ahşap tekneler ve farklı baskı düzenekleri kullanılıyordu.

Günümüzde ise üretimin büyük bölümü modern makinelerle gerçekleştiriliyor. Geleneksel yöntemlerin eğitim etkinliklerinde uygulanması, eski üretim tekniklerinin anlaşılmasına ve kayıt altına alınmasına katkı sağlıyor. ALANYA'NIN KÜLTÜREL MİRASI RESMÎ ENVANTERDE DE GENİŞLİYORMahmutlar'daki etkinlik, Alanya'nın yöresel üretim ve mutfak kültürünü korumaya yönelik çalışmaların sürdüğü bir dönemde gerçekleştirildi.

Alanya Belediyesinin 29 Ocak 2026 tarihli açıklamasına göre ilçeye özgü dört kültürel unsur, Kültür ve Turizm Bakanlığının Somut Olmayan Kültürel Miras Türkiye Ulusal Envanteri'ne dahil edildi. Resmî kayıtlara alınan unsurlar arasında Alanya yöresine ait Aksır Oyunu, Uçan Koçan Oyunu, Gülüklü Çorba ve Öksüz Helvası bulunuyor.

Antalya İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünün 2026 yılı duyurusunda ise Alanya Şalvarı Dikimi ve Kullanımı Gelenekleri de yeni kaydedilen kültürel miras unsurları arasında gösterildi. Bu kayıtlar, Alanya'nın yalnızca tarihî yapılarıyla değil, yemekleri, oyunları ve gündelik yaşam gelenekleriyle de korunması gereken bir kültürel birikime sahip olduğunu ortaya koyuyor.

Ancak Mahmutlar'da tanıtılan geleneksel zeytinyağı üretim uygulamasının başlı başına ulusal envantere kaydedildiğine ilişkin doğrulanmış bir bilgi bulunmuyor. ALANYA MUTFAĞINDA ZEYTİNYAĞININ YERİAlanya Belediyesinin Mutfak Mirası çalışmalarında, ilçenin yemek kültürünün Akdeniz mutfağının genel özelliklerinden farklılaştığına dikkat çekiliyor.

Yörük yaşamının etkisiyle tereyağı, et, ceviz ve pekmez kullanılan yemeklerin öne çıktığı Alanya'da zeytinyağlı sebze yemekleri de geleneksel sofraların bir parçasını oluşturuyor. Belediyenin yayımladığı kültürel içeriklerde, Alanya'da zeytinyağlı yemeklerin çoğunlukla sıcak tüketilmesinin yöresel mutfak alışkanlıklarından biri olduğu belirtiliyor.

Bu özellik, zeytinyağının ilçedeki yerinin yalnızca tarımsal üretimle sınırlı olmadığını, yemeklerin hazırlanma ve tüketilme biçimlerine de yansıdığını gösteriyor. GELENEKSEL ÜRETİM BİLGİSİ GELECEK KUŞAKLARA AKTARILIYOR"Burun Yağından Abdülüşe" etkinliğinde öğrencilerin üretime doğrudan katılması, yerel kültürün eğitim yoluyla aktarılması açısından öne çıktı.

Üretim sürecinin videoyla belgelenmesi ve QR kodlarla erişilebilir hâle getirilmesi ise geleneksel bilgiyle dijital teknolojiyi bir araya getirdi. Mahmutlar'da gerçekleştirilen çalışma, Alanya'nın zeytin ve zeytinyağı kültürünü yeni nesillere tanıtmayı hedefleyen uygulamalı bir eğitim örneği olarak tamamlandı.