Habermetrik
← Ana Sayfa
16 Kasım 2026 19:22
✍ Editör: Habermetrik · Editör Politikası

5 ülke harekete geçti: Avrupa’da göç politikaları sertleşiyor, Ruanda planının arkasında ne var?

5 ülke harekete geçti: Avrupa’da göç politikaları sertleşiyor, Ruanda planının arkasında ne var?
⏱️ 7 dk okuma 🛡️ %85 Doğruluk · 1 Kaynak
WhatsApp Paylaş
⚡ 30 Saniyede Özet Habermetrik Yapay Zeka Özeti
  • Avrupa Birliği (AB) üyesi Avusturya, Almanya, Danimarka, Yunanistan ve Hollanda; iltica başvuruları reddedilen ve ülkelerine geri gönderilemeyen göçmenlerin Ruanda’da kurulacak ortak bir merkeze gönderilmesi konusunda uzlaştı

Avrupa Birliği (AB) üyesi Avusturya, Almanya, Danimarka, Yunanistan ve Hollanda; iltica başvuruları reddedilen ve ülkelerine geri gönderilemeyen göçmenlerin Ruanda’da kurulacak ortak bir merkeze gönderilmesi konusunda uzlaştı.

Avusturya’nın başkenti Viyana’da düzenlenen ortak basın toplantısında duyurulan girişim kapsamında, merkezin 2027 yılında faaliyete geçirilmesi hedefleniyor. Ancak Ruanda ile merkezin kurulmasına ilişkin müzakerelerin henüz başlayacağı ve nihai bir anlaşmanın imzalanmadığı açıklandı.

Avusturya Başbakanı Christian Stocker, beş ülkenin oluşturduğu “Uygulayıcılar Grubu”nun girişimini Avrupa’nın göç politikasında “tarihî bir paradigma değişimi” olarak nitelendirdi. Stocker, AB’de kalma hakkı bulunmayan kişilerin geri gönderilememesi durumunda iltica sisteminin işlevsiz kalacağını savundu.

Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen ise girişimin düzensiz göçle mücadelede önemli bir adım olduğunu ileri sürerek Avrupa dışında ilk geri gönderme merkezinin kurulmasına yönelik ortak girişimi duyurduklarını söyledi.

Nuray Ekşi: AB göçü sınırlarının dışında tutmaya çalışıyor

Göç Uzmanı Prof. Dr. Nuray Ekşi, söz konusu girişimin Avrupa Birliği’nin uzun yıllardır sürdürdüğü göç politikalarının devamı olduğuna dikkat çekiyor.

Avrupa Birliği’nin göçmenleri kendi sınırlarının dışında tutmaya yönelik politikasının 1990’lı yıllara dayandığını belirten Nuray Ekşi, beş ülkenin üçüncü ülkelerde geri gönderme merkezleri kurmak için harekete geçtiğini söylüyor.

Ekşi, uygulamayı şöyle anlatıyor:

“Avrupa Birliği’nin göçü, Avrupa Birliği üyesi ülkelerin dışında tutma politikası 1990’lı yıllardan itibaren sürmektedir. Bu politika kapsamında şu anda beş tane Avrupa Birliği üyesi ülke yeni bir adım atıyor ve üçüncü ülkelerle, yani Avrupa Birliği üyesi olmayan ülkelerle uluslararası anlaşmalar yaparak bu ülkelerde geri gönderme merkezleri, ‘Return Hubs’ diye anılan merkezler açmak için adım atmaya başladılar: Almanya, Avusturya, Danimarka, Hollanda ve Yunanistan.”

Yeni AB tüzüğü üçüncü ülkelerde merkez kurulmasının önünü açıyor

15 Ekim 2026 tarihinde Avrupa Birliği Resmî Gazetesi’nde yayımlanan yeni tüzüğün, üye ülkelere AB dışındaki ülkelerle anlaşma yaparak geri gönderme merkezleri oluşturma imkânı sağladığını ifade eden Nuray Ekşi, düzenlemenin getirdiği değişikliği şöyle açıklıyor:

“Peki neden özellikle son zamanlarda bu adım daha da radikalleşti? Neden bu adımları atmak için üye devletler acele ediyor?

Çünkü Avrupa Birliği’nin geri gönderme, yani yasa dışı olarak Avrupa Birliği üyesi ülkelerde bulunan göçmenleri sınır dışı etmesine ilişkin bir tüzük var. Ve bu tüzüğün yenisi 15 Ekim 2026 tarihinde Avrupa Birliği Resmî Gazetesi’nde yayımlandı.

Bu yeni tüzük, Avrupa Birliği üyesi olan ülkelere üçüncü ülkelerle anlaşarak, örneğin Ruanda ile anlaşarak, Avrupa Birliği’ne gelen yasa dışı göçmenleri Ruanda’ya göndererek oradan sınır dışı etme işlemlerini yapmaya çalışma imkânı veriyor.

Buna yönelik eleştiriler de var. Bu yöntemin daha pahalı olduğu da ileri sürülüyor. Fakat Avrupa Birliği üyesi ülkeler artık hiçbir şekilde yasa dışı göçe tolerans göstermek istemiyorlar.”

Özbekistan, Mısır, Libya, Uganda ve Ermenistan’ı örnek gösteren Nuray Ekşi; İtalya ile Arnavutluk arasındaki anlaşmayı da bu politikanın örneklerinden biri olarak değerlendiriyor.

Nuray Ekşi, Türkiye’nin de Avrupa Birliği ile geri kabul anlaşması bulunduğunu hatırlatarak şu değerlendirmeyi yapıyor:

“Şimdi Ruanda bir potansiyel ülke ama Ruanda bu alanda tek değil. Örneğin Özbekistan da var. Bunların arasında Mısır var, Libya var, Uganda var. Arnavutluk zaten İtalya ile bir anlaşma yapmış ve kendi ülkesinde yasa dışı göçmenleri tutuyor.

Ermenistan olası bir ülke olarak düşünülüyor. Türkiye ile zaten geri kabul anlaşması yapıldı. Türkiye’ye geri göndermeler dönem dönem yapılabiliyor.”

Göçmenler üçüncü ülkelerden sınır dışı edilecek

Nuray Ekşi, Avrupa Birliği’nin uygulamak istediği yöntemi “göçün dışsallaştırılması” olarak tanımlıyor. Buna göre göçmenler, AB üyesi ülkelere sokulmadan veya bu ülkelerden çıkarıldıktan sonra üçüncü ülkelerde tutulacak ve sınır dışı işlemleri bu ülkeler üzerinden yürütülecek.

Nuray Ekşi, sürecin işleyişini şöyle anlatıyor:

“Böylece Avrupa Birliği göçün dışsallaştırılması, yani Avrupa Birliği üyesi ülkeye sokmadan başka bir ülkede, üçüncü bir ülkede, Avrupa Birliği üyesi olmayan bir ülkede göçmenleri burada tutarak bu ülkelerden sınır dışı etmek istiyor.

Şimdi Almanya veya Avusturya veya Danimarka, Hollanda veya Yunanistan herhangi bir üçüncü ülkeyle, örneğin Ruanda ile uluslararası bir anlaşma yapabilir. Ama burada buna Avrupa Birliği izin veriyor. Eskiden böyle bir izin sistemi yoktu.

Üçüncü ülkelerin yasa dışı göçmenlerin tutulacağı bir ülke olarak belirlenemeyeceği bir tartışma konusuydu. Ama şimdi bahsettiğim 15 Ekim 2026 tarihinde Avrupa Birliği Resmî Gazetesi’nde yayımlanan bu geri gönderme tüzüğü ile beraber artık üye ülkelere ‘Gidin üçüncü ülkelerle anlaşma yapın ve bu anlaşmalarla bu üçüncü ülkelerde geri gönderme merkezleri oluşturun’ yetkisi verilmiş durumda.”

Üçüncü ülkeler için insan hakları şartı

Yeni düzenlemeyle birlikte AB üyesi ülkelerin üçüncü ülkelerle anlaşma yapabilmesinin önünde bazı koşullar bulunduğunu belirten Nuray Ekşi, bu ülkelerin insan haklarına uygun hareket etmesi gerektiğini vurguluyor.

Anlaşma yapılacak ülkelerin, Avrupa’dan gönderilen göçmenleri işkence, zulüm veya insanlık dışı muamele riskiyle karşılaşacakları ülkelere göndermemesi gerektiğini söyleyen Ekşi, olası Ruanda uygulaması üzerinden süreci şöyle örneklendiriyor:

“Fakat hangi ülkelerle, hangi üçüncü ülkelerle anlaşma yapılacağına ilişkin bir sınırlama getirilmiştir. Anlaşma yapılacak olan ülkenin insan haklarına uygun hareket etmesi ve kendi ülkesine Avrupa Birliği tarafından gönderilen yasa dışı göçmenleri de işkence veya zulüm görecekleri ya da insanlık dışı muameleye maruz kalacakları ülkelere göndermemesi gerekiyor.

Şimdi diyelim ki Ruanda ile Almanya, Avusturya, Hollanda, Danimarka ve Yunanistan anlaştı. Ve bu beş Avrupa Birliği üyesi ülke yapılan bu uluslararası anlaşma çerçevesinde yasa dışı göçmenleri Ruanda’ya gönderecek.”

Peki Ruanda ne yapacak?

“Tabii ki bu kişileri başka bir ülkeye, yani vatandaşı oldukları ülkeye veya bunları kabul eden başka bir ülkeye, örneğin Afganistan’a sınır dışı edecek.

Tabii Avrupa Birliği metinlerinde bu sürecin, yani Avrupa Birliği üyesi bir ülkeden Ruanda’ya ve Ruanda’dan Afganistan’a bu kişilerin gönderilmesi sırasında insan haklarına odaklı bir programın uygulanması öngörülüyor.”

Türkiye-AB geri kabul anlaşması uyarısı

Avrupa Birliği’nin göç politikasında insan haklarından uzaklaşarak güvenlik odaklı bir yaklaşımı benimsediğini belirten Nuray Ekşi, bu politikanın Türkiye açısından da sonuçları olabileceğine dikkat çekiyor.

Türkiye ile Avrupa Birliği arasında imzalanan geri kabul anlaşmasının yürürlükten kaldırılması gerektiğini savunan Nuray Ekşi, anlaşmanın hukuki olarak yürürlüğe girmediğini de daha önce dile getirdiklerini söylüyor.

Nuray Ekşi, Avrupa Birliği’nin geri gönderme merkezleri için değerlendirdiği ülkelerin coğrafi dağılımına da dikkat çekiyor. Afrika ülkeleri, Türk cumhuriyetleri ve Orta Doğu’daki ülkelerin gündeme gelmesinin tesadüf olmadığını belirten Nuray Ekşi, Avrupa Birliği’nin çevresinde üçüncü ülkelerden oluşan bir hat kurmaya çalıştığını ifade ediyor.

Nuray Ekşi, bu yaklaşımı şöyle değerlendiriyor:

“Avrupa Birliği, geri gönderme merkezlerini seçerken Afrika ülkelerinden, Türk cumhuriyetlerinden ve Orta Doğu’dan gelecekler de dahil olmak üzere, adeta Avrupa Birliği üyesi ülkelerin etrafını ay şeklinde çevreleyecek bir çerçeve çizmeye çalışmaktadır.”

Ruanda’dan ‘ikinci şans’ açıklaması, insan hakları örgütlerinden tepki

Ruanda İçişleri Bakanı Vincent Biruta, ülkesine gönderilecek kişilere ikinci bir şans sunulacağını belirtti. Biruta, bu kişilerin kendi tercihlerine göre ülkelerine gönüllü dönme, Ruanda toplumuna uyum sağlama veya yasal oturum haklarının bulunduğu başka bir ülkeye yerleşme seçeneklerine sahip olacağını söyledi.

İnsan haklarının korunmasına ilişkin soruları yanıtlayan Biruta, Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği (BMMYK) gibi uluslararası kuruluşların sürece dahil olacağını ve bağımsız bir denetim mekanizması oluşturulacağını kaydetti.

Almanya İçişleri Bakanı Alexander Dobrindt ise planın İngiltere’nin geçmişte uygulamaya çalıştığı Ruanda modelinden farklı olduğunu savundu. Dobrindt, İngiltere’nin planında iltica başvurularının üçüncü ülkelerde değerlendirilmesinin amaçlandığını, yeni girişimin ise iltica süreçlerini tamamlamış ve itiraz haklarını tüketmiş kişileri kapsadığını belirtti.

Uluslararası insan hakları örgütleri ise girişime tepki gösterdi. Uluslararası Af Örgütü, insanların daha önce hiçbir bağlarının bulunmadığı bir ülkeye gönderilmesini sorumsuzluk olarak nitelendirerek Avrupa ülkelerine plandan vazgeçme çağrısı yaptı.

İnsan Hakları İzleme Örgütü de Ruanda’nın insan hakları siciline dikkat çekti. Örgüt, gönderilecek kişilerin keyfî gözaltı, kötü muamele ve başka ülkelere hukuka aykırı şekilde sınır dışı edilme riskiyle karşılaşabileceği uyarısında bulundu.

BMMYK: Uluslararası hukuka uygun olmalı

Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiseri Barham Salih de Viyana’da beş AB ülkesi ve Ruanda temsilcileriyle düzenlenen toplantıya katıldı.

Salih, iltica süreçlerinin adil, etkili ve güvenilir şekilde yürütülmesi ile yasal kalış hakkı bulunmayan kişilerin insani koşullarda geri gönderilmesinin önemini vurguladı. Planlanan merkezin Avrupa Birliği ve uluslararası insan hakları hukukuna uygun olması gerektiğini belirten Salih, BMMYK’nin bu standartların korunması için danışmanlık desteği sağlayacağını açıkladı.

Ruanda planı, İngiltere’nin 2022’de sığınmacıları Ruanda’ya gönderme girişimini de yeniden gündeme getirdi. İngiliz Yüksek Mahkemesi, gönderilecek kişilerin zulüm ve kötü muamele riskiyle karşılaşabileceği gerekçesiyle planı 2023’te hukuka aykırı bulmuş, proje 2024’te iptal edilmişti.

Beş AB ülkesinin yeni girişiminde ise müzakerelerin nasıl sonuçlanacağı, merkezin hangi koşullarda faaliyet göstereceği ve gönderilecek kişilerin haklarının nasıl korunacağı belirsizliğini koruyor.

💬 Habere Tepkinizi Belirtin:
Habermetrik WhatsApp Kanalına Katılın

Günde en fazla 3 kritik gelişme. Bildirim kirliliği yok, anında bilgi.

Kanalı Takip Et →
Kaynaklar: ilketv.com.tr
Haber metni ve görseller ilketv.com.tr sitesine aittir; tam içerik kaynak sitede yayınlanır.
Haber Künyesi
Kategori: Siyaset
Yayın: 16 Kasım 2026 19:22 · Kaynak: ilketv.com.tr
Kaynağı Oku ↗