Kazakistan gökyüzünde göçmen kuşlar: Tungysh ve Emel'in yolculuğu uzmanları heyecanlandırıyor

Kazakistan'ın sonbahar gökyüzü, kırgın aklar ve kara akbaba gibi nadir türlerin göç rotaları haline gelirken, uydu takip cihazlarıyla donatılan genç kuşlar Tungysh ve Emel'in 1.400 kilometrelik yolculukları bilim insanlarına değerli veri sağlıyor.

· 1 dk 3 Kazakistan gökyüzünde göçmen kuşlar: Tungysh ve Emel'in yolculuğu uzmanları heyecanlandırıyor ABD ve Chevron Kazakistan'da STEAM eğitimini 3 yıl daha uzattı Kazakistan'ın çeşitli ekosistemleri, bu sonbahar da kuzeyden güneye doğru göç eden binlerce kuşun geçiş koridoru oldu. Orman ve Yaban Hayatı Komitesi'nin 3 Kasım'daki verilerine göre, Doğu Kazakistan'ın Katon-Karagai Milli Parkı üzerinden kırgın ak (whooper swan) sürüleri geçiş yaparken, Almaty yakınlarındaki Altyn-Emel Milli Parkı'nda doğan iki nadir kuşun ilk göçü bilim dünyasının odak noktası haline geldi.

Komite yetkilileri, Sibirya'nın batı ve doğu ıslak alanlarında yavru yetiştirdikten sonra Orta ve Güneydoğu Asya'ya doğru yola çıkan kırgın akların, Kazakistan'ın önemli bir dinlenme noktası olduğunu belirtti. Kuşların "trampet benzeri" sesleri buzlanana kadar bölgedeki vadilerde duyuluyor.

Bilim insanları, kırgın akların sık sık ömür boyu süren güçlü çiftler kurduğunu, ancak eşlerini kaybederlerse yeni bir partner bulabileceklerini kaydediyor.

Bu sezonun en dikkat çekici hikayesi, Temmuz ayında Altyn-Emel'de doğan ve Kazakistan Kırmızı Kitabı'nda yer alan çakırkuş (steppe eagle) türünden genç bir birey olan Tungysh'e ait. Hayvanat Enstitüsü uzmanları ve park ekibi 20 Temmuz'da kuşun sırtına güneş enerjili GPS cihazı taktı.

Tungysh, ebeveynsiz ve haritasız, ilk göçünde Konayev, Almaty, Bişkek, Taraz, Şımkent ve Semerkant üzerinden geçerek bugüne kadar yaklaşık 1.400 kilometre yol katedip Özbekistan'ın Kaşka Derya bölgesi, Kerşi civarına ulaştı. Bu veri, türün göç rotalarını, dinlenme alanlarını ve tehdit altındaki bölgeleri belirlemek için kritik öneme sahip.

Benzer bir proje kapsamında, yine Altyn-Emel'de Temmuz 2026'da doğan ve yuvasında kamera ile izlenen kara akbaba (black vulture) yavrusu Emel, uydu vericisi sayesinde takip ediliyor. Türün yılda tek yavru yetiştirdiği ve her bireyin popülasyon için hayati olduğu vurgulanıyor.

Emel, Başı, Aktobe, Kapçagay Barajı ve İli Nehri vadisi üzerinden uçuşlar yaparak son verilerde Kırgızistan sınırlarını aştı. Bilim insanları, kuşun Orta Asya üzerinden güneye doğru Hindistan'a kadar uzanabilecek bir rotada olabileceğini öngörüyor.