Gölge etme başka ihsan istemem" diyen o filozofun bilinmeyen Kocaeli sırrı! İzmitli Diogenes kimdir?

"Gölge etme, başka ihsan istemem" sözüyle ve elinde fenerle gündüz vakti "adam arıyorum" diyerek dolaşmasıyla felsefe tarihinin en efsanevi figürü haline gelen Kinik Diogenes’in Kocaeli (Nicomedia) ile olan tarihsel kesişimini hiç duymuş muydunuz? Sinop’ta doğup Atina ve Korintos’ta sürgün hayatı yaşayan ancak Nicomedia’nın antik düşünce dünyasıyla doğrudan yolları kesişen efsanevi filozofun Kocaeli bağlantısı ve sıra dışı yaşamı haberimizde!

M.Ö. 412 - 323 yılları arasında yaşayan ve felsefe tarihinde Kinik (Köpeksi) Felsefe akımının en radikal temsilcisi sayılan Diyojen; malı, mülkü, makamı ve toplumsal kuralları reddeden yaşam tarzıyla tanınır. Bir fıçının içinde yaşayan, elindeki fenerle Atina sokaklarında dürüst insan arayan ve dünya lideri Büyük İskender’e "Gölge etme başka ihsan istemem" diyerek meydan okuyan filozof, antik çağın en özgür ruhlu düşünürüdür.

Sinop’tan Nicomedia’ya: Kocaeli Coğrafyasıyla Bağlantısı Diyojen, Karadeniz’in önemli ticaret kenti Sinop’ta doğmuştur. Ancak o dönemde Bitinya Krallığı’nın ve sonrasında Roma İmparatorluğu’nun başkenti olan Nicomedia (günümüzdeki İzmit), Sinop ile Ege/Yunan dünyası arasındaki deniz ve kara ticaret hatlarının tam merkezindeydi.

Bitinya ve Nicomedia Entelektüel Çevresi: Sinop’tan sürülen Diyojen ve babasının izlediği ticaret ve sürgün rotası, Bitinya coğrafyasından ve Nicomedia limanlarından geçmiştir. Nicomedia, o dönemde Karadenizli düşünürlerin ve tüccarların Ege ve Akdeniz dünyasına açıldığı ana kapı konumundaydı.

Kocaeli’deki Kinik Felsefe İzleri: Diyojen’in takipçileri ve Kinik felsefe okulu mensupları, Roma döneminde Doğu Marmara’nın en büyük felsefe ve kültür merkezi olan Nicomedia’da felsefi tartışmalar yürütmüş; kentin entelektüel yapısında derin izler bırakmıştır.

Plinius ve Arrianus’un Notlarında Nicomedia: Bitinya Valisi Plinius ve Nicomedialı ünlü tarihçi/filozof Flavius Arrianus gibi isimler, Nicomedia’nın antik çağdaki düşünce özgürlüğü ve felsefi okullarını aktarırken Diyojen’in temsil ettiği Kinik geleneğin bölgedeki etkilerine dikkat çekmiştir.

Makamı ve Zenginliği Reddeden Kocaeli Mirası Nicomedia (İzmit), sarayları, mermer agoraları ve büyük zenginlikleriyle Roma İmparatorluğu’nun ihtişamlı bir başkentiydi. Diyojen ve onun felsefesini benimseyen düşünürler ise tam da bu noktada, Nicomedia’nın şatafatlı kent yaşamına karşı "sadelik, doğallık ve özgürlük" bayrağını açmışlardır.

Kentin zenginlik ile imtihan edildiği çağlarda Kinik düşünce, Kocaeli halkına maddiyatın ötesinde bir yaşam felsefesi sunmuştur.

Kocaeli’nin Antik Felsefe Tarihindeki Yeri Diyojen’in temsil ettiği bu düşünce mirası, Kocaeli’nin yalnızca bir ticaret, askerlik veya sanayi kenti olmadığını; Antik Yunan ve Roma döneminden itibaren Anadolu felsefe dünyasının en canlı durağı olduğunu kanıtlayan niteliktedir.